«Το στερεότυπο της ελληνικής φιλοξενίας έχει διαβρωθεί»

ΜΑΣ ΤΑΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ ΔΙΕΘΝΩΣ
ΣΕ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ
ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Στο ξεκίνημα της ταινίαςμας εκπροσώπησε στο Φεστιβάλ Βερολίνου και τώρα γυρίζει σε διάφορα διεθνή φεστιβάλ, ενώ προβάλλεται και στις ελληνικές αίθουσες- βλέπουμε έναν άντρα να βγαίνει από τη φυλακή, δεν ξέρουμε τίποτα γι΄ αυτόν, ούτε για τους λόγους που τον οδήγησαν στη φυλακή… Το μόνο που διαπιστώνουμε είναι ότι ξεκινάει πορεία στην Αθήνα του περιθωρίου ανάμεσα σε αστέγους, μετανάστες, διάφορης λογής εξαρτημένους, σύγχρονους «πατριώτες» και κλειστές ομάδες. Στη διαδρομή του θα συναντήσει μια γυναίκα κι ένα παιδί. Ποια είναι η ταυτότητά τους; Ποια η σχέση τους μαζί του;

Γιατί «διόρθωση» ο τίτλος κι όχι «συγγνώμη», αφού στην πορεία της ταινίας καταλαβαίνουμε ότι ο σιωπηλός Έλληνας ήρωας είναι αυτός που διέπραξε το «κακό» εναντίον κάποιου μετανάστη;

«Η ταινία δεν προσπαθεί να κρίνει ούτε τους ανθρώπους ούτε τις πράξεις τους, απλά αναρωτιέται για διάφορα κοινωνικά στερεότυπα που οδηγούν σε αγκυλωμένες συμπεριφορές. Η ζωή αποτελείται από μικρές διορθώσεις με πεζό “δ” σαν κι αυτές που μπαίνουν στα ψιλά των εφημερίδων και περνάνε συχνά απαρατήρητες. Ο τίτλος “συγγνώμη” είναι πολύ πιο προσδιοριστικός, μεταφέρει ένα σαφές μήνυμα και συνδέεται στενά με τη θρησκεία. Χωρίς να θέλω με κανένα τρόπο να υποτιμήσω την αξία της πίστης, αυτό που χαρακτηρίζει την ταινία είναι περισσότερο ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η επιθυμία για συνύπαρξη χωρίς αποκλεισμούς».

Κι έτσι μπαίνουμε στην καρδιά της ελληνικής πραγματικότητας με τα εκατομμύρια μεταναστών, αν και ο 40χρονος Θάνος Αναστόπουλος επισημαίνει ότι η «διόρθωση» δεν είναι μια ταινία για τη μετανάστευση ούτε για τους μετανάστες. «Το αντίθετο, είναι μια ταινία για την

Η ζωή αποτελείται από μικρές διορθώσεις σαν κι αυτές που μπαίνουν στα ψιλά των εφημερίδων

εθνική ταυτότητα, για το πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, την κουλτούρα μας και τη σχέση μας με τον άλλο» και ξεκαθαρίζει με τόλμη πως η ταινία του «μιλάει για τον εθνικισμό, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό και τις συνέπειες από ακραίες συμπεριφορές που πηγάζουν από αυτές τις συγκρούσεις. Εξήντα χρόνια μετά τον Εμφύλιο που οδήγησε στο δεύτερο μεγάλο κύμα ελληνικής μετανάστευσης του 20ού αιώνα και 34 χρόνια μετά τη μεταπολίτευση και τη σταθεροποίηση του δημοκρατικού πολιτεύματος στην Ελλάδα, η ταινία αναρωτιέται για το νόημα που έχει σήμερα το τρίπτυχο πατρίς, θρησκεία, οικογένεια. Με την άφιξη τόσων μεταναστών από διαφορετικές χώρες με τόσες διαφορετικές κουλτούρες και παραδό- σεις αναμφίβολα επηρεάζονται δραστικά οι παραπάνω έννοιες».

Και το θέμα, λοιπόν, της εθνικής αυτογνωσίας μας τίθεται επιτακτικά καθώς «σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης, διαφθοράς του κρατικού βίου, θεσμών που υπολειτουργούν, αυξανόμενης ανεργίας, υπερβολικών δανεισμών, δημιουργείται στην κοινωνία μια αίσθηση απειλής και ανασφάλειας, που εξαιτίας της άγνοιας οδηγεί πολλές φορές σε φοβικές συμπεριφορές που καταλήγουν στην ανάπτυξη ενός ιδιότυπου εθνικισμού και συχνά κρούσματα ρατσισμού», διαπιστώνει ο Θάνος Αναστόπουλος. Τελικά,είναι φιλόξενη ή εχθρική η ελληνική κοινωνία απέναντι στους μετανάστες;

«Η έννοια της φιλοξενίας είναι ένα ακόμα από τα εθνικά μας στερεότυπα το οποίο έχει διαβρωθεί μέσα στον χρόνο. Το ανακάτεμα, όπως μαθαίνουμε στη Βιολογία και την Ανθρωπολογία, είναι η αναπόφευκτη μοίρα του κόσμου. Όσο κι αν θέλει κανείς να βάζει ετικέτες και ταυτότητες, το μόνο σίγουρο είναι ότι όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί ήταν αποτέλεσμα ενός βίαιου κι οδυνηρού ανακατέματος».

Κι αυτοί που λένε ότι ο Έλληνας «χάλασε» από τότε που ήρθαν οι μετανάστες…

«Ο Έλληνας δεν χάλασε με την άφιξη των μεταναστών, αλλά παράδοξα δεν χρησιμοποίησε την εμπειρία που είχε ο ίδιος σαν μετανάστης. Το ίδιο συμβαίνει και με το κοινό στον κινηματογράφο μας που γοητεύεται από ιστορίες που περιγράφουν τις ελληνικές περιπέτειες (όπως η “Πολίτικη κουζίνα” ή οι “Νύφες”) κι αποφεύγει να δει ταινίες με περιπέτειες αλλοδαπών στην Ελλάδα. Είναι μια νοοτροπία που δεν χρησιμοποιεί την ανθρώπινη εμπειρία και την ιστορία, και ταυτόχρονα μια αποφυγή της πραγματικότητας. Κι ωστόσο δεν πρόκειται παρά για την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, καθώς δεν είναι καθόλου δύσκολο να βρεθείς στο περιθώριο, σ΄ αυτή τη λεπτή γραμμή που περιγράφει η ταινία. Εκεί που θα μπορούσαν να υπάρχουν σχέσεις, διάλογος, εμπιστοσύνη και συνύπαρξη, το μόνο που υπάρχει είναι αδυναμία, φόβος κι απειλή».