Στροφή στην Αριστερά

Η πολιτική πάει σύννεφο και το σινεμά βλέπει Αριστερά. Αν στη θέση του Κεν Λόουτς τοποθετήσω την Αλέκα Παπαρήγα και στην ταινία του Γαλλοτυνήσιου Αμπντελατίφ Κεσίς βάλω σκηνοθέτη τον Αλέξη Τσίπρα, τότε το ΚΚΕ κατάγει θρίαμβο και ο Συνασπισμός, κόντρα στις δημοσκοπήσεις, έρχεται δεύτερος με διαφορά!

Εντυπωσιακό και δακτυλικό αποτύπωμα των καιρών. Οι δύο πρωταγωνιστές αυτής της εβδομάδας εντελώς πολιτικοποιημένοι και στρατευμένοι. Από διαφορετικούς δρόμους, αλλιώτικες οπτικές και εντελώς αντίθετες θεματικές. Το καλύτερο; Από διαφορετικές γενιές. Βετεράνος- ετών 72- ο Βρετανός τζέντλεμαν της αριστερής πτέρυγας της Αριστεράς, ο Κεν Λόουτς. Της νέας γαλλικής σκηνής ο 48χρονος ανήσυχος Αμπντελατίφ Κεσίς, κάτοχος του μεγάλου βραβείου της Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ της Βενετίας 2007. Αρέσει, δεν αρέσει η εβδομάδα που διανύουμε από σήμερα, είναι υπόθεση πολιτική, ριζοσπαστική και στο βάθος ανατρεπτική. Ο κινηματογράφος, όπως πάντα, προάγγελος μιας αλλαγής!

Μοναδικός ενοποιητικός κρίκος η ανεργία. Από εκεί και πέρα ο καθείς ακολουθεί τον δρόμο του και τις επιλογές του. Ο Κεν Λόουτς του «Ελεύθερου κόσμου» (Ιt΄s a free world- 2007) με μόνιμο σεναριογράφο τον Πολ Λάβερτι, που εξελίσσεται σε μεγάλο δραματουργό, μεταβάλλεται σε χειρουργό της αλλοτρίωσης. Με τους κλασικούς του μαρξισμού δηλαδή. Που πάει να πει πως όταν ο εργαζόμενος αρπάξει τα ηνία της εργοδοσίας, τότε επέρχεται πλήρης μετάλλαξη. Τότε ο πρώην εργάτης, γίνεται χειρότερος κι από τον χειρότερο αφέντη. Είναι ζήτημα υποκειμενικής επιλογής; Όχι, απαντάει ο Λόουτς. Το κεφάλαιο οδηγεί. Ο εργοδότης ακολουθεί. Αλλιώτικα δεν μπορεί. Για να επιβιώσεις, πρέπει να μαστιγώσεις.

Η περίπτωση της Άντζι- την υποδύεται συναρπαστικά η τριαντάχρονη Κίρστον Γουέριν, μια από τις ελάχιστες αποκαλύψεις της χρονιάς- θυμίζει έναν τσίφτη πιτσιρικά με το όνομα Λίαμ του «Sweet sixteen» (Γλυκά δεκάξι- 2001- με πρωταγωνιστή μιαν άλλη αποκάλυψη της βρετανικής σκηνής, τον Ουίλιαμ Κόμπστον). Όπως η Άντζι έτσι και ο Λίαμ, ένα θηρίο μέσα στο ανώνυμο πλήθος. Ένα θηρίο που βήμα βήμα καταλήγει να υπηρετεί αυτό που πολεμούσε. What a waste! Λίαμ χαραμίστηκες, λέει στο τέλος η αδελφή του.

Αν ο Λίαμ όμως έχει κι άλλες επιλογές, η Άντζι δεν έχει καμία, παρά να ακολουθήσει αυτό που ήξερε να κάνει. Όσο περισσότερο ανοίγει η αγορά (παγκοσμιοποίηση) τόσο κλείνουν οι επιλογές (άνθρωπος). Αυτό το πρώτο συμπέρασμα από τον Free world. Η Άντζι, λοιπόν, αρχίζει από τον υπόνομο. Λαμογιά και παρανομία. Από εκεί που άρχισαν όλοι. Από εκεί που άρχισε ο Ντάνιελ Πλέινβιου (Ντάνιελ Ντέι Λιούις) στο αριστούργημα του Πολ Τόμας Άντερσον «Τhere will be blood». Χύνει αίμα ο Πλέινβιου, χύνει μεταφορικά και η Άντζι. Από τα κάτω και με λαμογιές οικοδομεί ένα παράνομο γραφείο ευρέσεως μαύρης εργασίας. Να βοηθήσω τους λαθρομετανάστες, βρε αδελφέ. Τους βοηθάει, τους ξεζουμίζει, την βοηθάνε και αποθησαυρίζει. Όχι έτσι μονοδιάστατα, μονόχορδα και ευθύγραμμα. Με τύψεις, ενοχές, πισωγυρίσματα, αναστολές. Η Άντζι θέλει άνθρωπος να είναι. Ο Free world όμως θέλει κτήνος να την κάνει. Έτσι, κόντρα στις προθέσεις, τις πεποιθήσεις, την ευαισθησία της, αρχίζει και πατάει επί πτωμάτων. Η Άντζι κερδίζει, η Βρετανία θεριεύει, η μαύρη εργασία υποφέρει. Εδώ ακριβώς ο Κεν Λόουτς με τον Πολ Λάβερτι γκρεμίζουν ψευδαισθήσεις, απομυθοποιούν ευρωπαϊκές, πολιτισμένες συναναστροφές και συναντάνε την Αλέκα Παπαρήγα. Τhere will be blood. Θα χυθεί αίμα.

Ο ψηλόλιγνος, εύθραυστος, κουρασμένος, εξηντάχρονος μεσιέ Μπεϊζί, εκ της Τυνησίας ή του Μαρόκου, ένας απολυμένος λιμενεργάτης της Μασσαλίας, είναι η αρσενική παραλλαγή της Άντζι στην πολυβραβευμένη γαλλική παραγωγή «La Graine et le Μulet»- «Κους κους με ψάρι»- του Αμπντελατίφ Κεσίς. Αν ο ρεαλισμός του Κεν Λόουτς είναι του βάθους, το μεταμοντέρνο Cinema Verite (κινηματογράφος της αλήθειας) του Κεσίς είναι του πλάτους. Ο Λόουτς ξεκινάει από το περιεχόμενο, το σενάριο, τον χαρακτήρα. Από εκεί προκύπτει η γραφή και η φόρμα. Ο Κεσίς ακολουθεί αλλιώτικο δρόμο. Πρώτα ο αυτοσχεδιασμός, η φόρμα, η αισθητική, η επιδεξιότητα. Να, λέει, μπορώ να τα κάνω όλα. Από «Dogme» Λαρς φον Τρίερ Δανίας και «Μίσος» του Ματιέ Κασοβίτς μέχρι «Ροζέτα» των αδελφών Νταρντέν. Και πράγματι μπορεί. Μαέστρος ο τύπος. Με την μηχανή υπό μάλης κάνει πιρουέτες και τους βάζει όλους κάτω. Η διαφορά- επί της αισθητικής διαδικασίας- ανάμεσα στον Λόουτς και τον Κεσίς, είναι η ίδια που συμβαίνει με την τραγουδάρα και μπλουζάρα της Νίνας Σιμόν, «Sinnerman». Η ταινία του Λόουτς είναι το «Sinnerman» χωρίς παρέμβαση καμία. Το «Κους κους» είναι το «Sinnerman» σε remix!

Για να καταλάβετε, ο Λόουτς είναι άξιο τέκνο του βρετανικού εμπειρικισμού. Ολότελα ακαδημαϊκό σινεμά, αλλά εξελιγμένο. Όπως με τις αγγλικές ομάδες: σέντρα, κεφαλιά, γκολ. Μονότονο παιχνίδι αλλά διαρκώς επιθετικό και στις μεγάλες στιγμές κορυφαίο και μοναδικό. Ο Κεσίς είναι τυπική περίπτωση ευρωπαϊκού φορμαλισμού. Αρχίζει μονόχορδα σαν αραβικό μοιρολόι και όσο περνάει η ώρα- και περνάει μαρτυρικά, φλύαρα και επαναληπτικά – τόσο κορυφώνεται, μέχρι που στο τέλος μοιάζει με διονυσιακό γλέντι σε ταβέρνα με χορό της κοιλιάς από ένα μανούλι με πρησμένη αλλά τόσο αισθησιακή κοιλιά που τρελαίνει όλα τα αρσενικά. Η πρωτοεμφανιζόμενη Χαφζία Χερζί με δύο βραβεία, όλα τα λεφτά. Ο κινηματογράφος του Κεσίς ακολουθεί την πορεία του Συνασπισμού. Αρχίζουμε με την πολιτική και την φτωχολογιά και ύστερα από ατελείωτη φλυαρία και θολούρα καταλήγουμε να γλεντάμε σε στέκι στη γωνία. Ομοιότητες της ίδιας διαδρομής. Δηλαδή, όλα εξαιρετικά καμωμένα και άπαντες του καστ κολλημένοι στους χαρακτήρες τους. Υποδειγματική αντιγραφή ντοκιμαντέρ. Όσο όμως η φόρμα αναδεικνύεται τόσο η ουσία περιπλέκεται. Καλά τα λέει ο Τσίπρας, αλλά τι θέλει να πει το παιδί;

«Ένας ελεύθερος κόσμος»

Από υπάλληλος, αφεντικό Η διαδρομή της αλλοτρίωσης Χυμώδης σίφουνας η Κίρστον

Γ ουέριν

ΒΑΘΜΟΙ=7

(it΄s a good Κen Loach)

«Κους κους με ψάρι»

Η καλύτερη γαλλική ταινία Εξαιρετική σκηνοθεσία Φλύαρη ουσία

ΒΑΘΜΟΙ= 6

(μπλα μπλα και γοητεία)

Και τη μία και την άλλη στο κρεβάτι

Σαν (λέω και τονίζω «σαν») η Αλίκη και η Τζένη να συμπρωταγωνιστούν ως ντουέτο και η καθεμία να πέφτει στο κρεβάτι του Ανδρέα Μπάρκουλη. Τηρουμένων των δυσθεώρητων αναλογιών, το ίδιο με Σκάρλετ Γιόχανσον και Νάταλι Πόρτμαν. Αμφότερες στο τέλος καταλήγουν στο κρεβάτι του Έρικ Μπάνα. Το γαργαλιστικό συμβάν λαμβάνει χώρα στο ιστορικό «Τhe other Βoleyn girl»- Η άλλη ερωμένη του βασιλιά, του Άγγλου Τζάστιν Τσάντγουικ. Μανούλια οι Βρετανοί στην αγορά βιογραφιών, βασιλιάδων και αυλών. Με σκοτεινή, υποβλητική, φωτογραφία, πλούσια γκαρνταρόμπα, παλάτια και διαμάντια και τα ζουμερά χειλάκια της Σκάρλετ, να η ταινία. Ρε, παιδιά, ο Ερρίκος Η΄ (διότι περί αυτού του χειμαρρώδους τύπου η ιστορία) δεν ήταν απλώς ο γκόμενος που έριχνε τη μία μετά την άλλη, αλλά υπήρξε ένας από τους σοβαρότερους μεταρρυθμιστές στην ιστορία της βρετανικής αυλής. Τίποτα τα παιδιά. Ρε παιδιά, η Άννα Μπολέιν δεν ήταν απλώς η μοχθηρή και η ζηλιάρα που ανταγωνίστηκε την αδελφή της Μαίρη- η πρώτη που έπεσε στη βασιλική παστάδα- αλλά αναδείχθηκε μάρτυρας του βρετανικού προτεσταντισμού, επειδή με την μαγκιά της έδειξε πόρτα στην παπική εξουσία. Τίποτα πάλι τα παιδιά.

Η κατάληξη απλή. Όλα αρχίζουν και τελειώνουν μ΄ ένα βρακί. Όπως περίπου και με τη ζαχοπουλιάδα. Εκσυγχρονισμός, λοιπόν. Όπου στη διάρκεια της προβολής η αίθουσα στα δύο θα χωριστεί. Όχι, εγώ με τη Σκάρλετ. Πριτς, εγώ με τη Νάταλι. Μην τσακώνεστε. Εγώ με την Κίρα Νάιτλι. Από άλλη ταινία!

Με δυο λόγια: Το 1533 στην Αγγλία του Ερρίκου Η΄ (η κόρη του, από την Άννα Μπολέιν, η Ελισάβετ, θα κληρονομήσει αργότερα τον θρόνο και θα βασιλεύσει επί πενήντα σχεδόν χρόνια 1558-1603) όπου ο σερ Τόμας Μπολέιν παρέα με τον γυναικάδελφό του συνωμοτούν ως κλασικοί αλλά αρχοντικοί νταβατζήδες να ρίξουν στο κρεβάτι του βασιλιά την ανύπαντρη

«Η άλλη ερωμένη του βασιλιά»

Πρώτο μέρος βαρετό, δεύτερο σκοτεινό Όλα έγιναν για το «κεφάλι» του Ερρίκου Η ΄ Δύο αδελφές στο κρεβάτι του Ερρίκου Η ΄

ΒΑΘΜΟΙ=4

(η γυναίκα σέρνει καράβι)

κόρη του πρώτου Άννα (Νάταλι Πόρτμαν) προκειμένου να κερδίσουν άφθονο χρήμα, απέραντες εκτάσεις και εύνοια. Όμως ο Ερρίκος Η΄ (Έρικ Μπάνα) γουστάρει τα χειλάκια της παντρεμένης Μαίρης (Σκάρλετ Γιόχανσον). Κανένα πρόβλημα. Όσο ο βασιλιάς φιστικώνει, εκείνοι βαστάνε το φανάρι. Στη συνέχεια όμως ο Ερρίκος Η΄, του οποίου η πρώτη σύζυγος Αικατερίνη της Αραγωνίας γεννάει νεκρά αρσενικά, βαριέται την υποταγμένη Μαίρη και μέχρι να πεις κύμινο την αδελφή της την Άννα κάνει κέφι. Είδες, λέει η Άννα στη Μαρία. Για να τους έχεις στο χέρι, πρέπει να λες «πρώτα στεφάνι μετά κρεβάτι». Τι να κάνει ο άνθρωπος; Προκειμένου να το κάνει, ακόμα και με τον Πάπα θα τα βάλει. Ως εκ τούτου και με βασιλικό φιρμάνι, την Αικατερίνη διώχνει και την Άννα στεφανώνει. Όπως έστρωσες, θα κοιμηθείς. Ύστερα από τρία χρόνια ο άθλιος σεξιστής και ακατάβλητος εραστής με έξι νόμιμες συζύγους στο ενεργητικό του και δεκάδες ερωμένες στο προσκέφαλό του συλλαμβάνει την Άννα και στη συνέχεια την αποκεφαλίζει με την κατηγορία της μοιχείας, την αιμομιξίας και την προδοσίας. Αμ πώς αλλιώς θα παντρευόταν την τρίτη στη σειρά με το όνομα Τζέιν Σέιμουρ; Έτσι και για το δικό του το κάτω κεφάλι τής πήρε το δικό της πάνω κεφάλι. Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες!


Crash test Βρετανίας – Γαλλίας

O Κεσίς αρχίζει με μιαν αλήθεια. Εξηντάρης προλετάριος σε καρνάγιο της Μασσαλίας απολύεται λόγω κούρασης και ηλικίας. Οι ρυθμοί χαμηλοί, η απόδοση λειψή. Ανταγωνισμός, παγκοσμιοποίηση και άλλα τέτοια. Για να επιβιώσει, αναλαμβάνει με τη βοήθεια της μικρής κόρης της δεύτερης γυναίκας του να μετατρέψει ένα σάπιο ψαροκάικο σε ταβερνείο με κους κους φτιαγμένο από τα χεράκια της πρώτης γυναίκας του. Μέχρι να φτάσουμε εδώ έχουν περάσει τουλάχιστον 90 λεπτά περιπλάνησης σε κάθε δωμάτιο του πρώτου αλλά και του δεύτερου σπιτιού του μεσιέ Μπεϊζί με οικοδεσπότες όλα τα παιδιά και των δύο οικογενειών, όλους τους συγγενείς και όλους τους φίλους. Ο Κεσίς ανοίγει την αφήγηση προς όλες τις κατευθύνσεις. Ανοίγει, ανοίγει και ένας θεός ξέρει πώς θα κατορθώσει να κλείσει και να ολοκληρώσει. Είπαμε, αυτοσχεδιασμός. Έτσι, καταλήγουμε στις συμπτώσεις. Έτσι, από τον ορθολογισμό προχωράμε στο πεπρωμένο, το απρόβλεπτο και το μοιραίο. Αποτέλεσμα; Βραδυφλεγής η εξέλιξη. Επαναλαμβανόμενη η αφήγηση. Άφθονο μπλα μπλα. Ρεσιτάλ γλωσσοκοπανιάς. Το γιαπωνέζικο μαρτύριο της σταγόνας. Αυτό είναι το πρώτο κρατούμενο. Το δεύτερο, η σκηνοθετική δεξιοτεχνία, οι αυθεντικές ερμηνείες και η μεγάλη σκηνή με το κους κους. Από τις ταινίες που σε κουράζουν και ταυτόχρονα σε γοητεύουν. Με το ένα πόδι να την κάνεις και με το άλλο να καθήσεις και να την απολαύσεις. Ο μισός εναντίον του άλλου μισού. Αντιθέσεις που προκαλεί η μεγαλύτερη φετινή γαλλική αναλαμπή.

Το συμπέρασμα από το crash test Βρετανίας Vs Γαλλίας, εντελώς αποκαλυπτικό. Βρετανική λιτότητα- γαλλική φλυαρία. Βρετανικός εμπειρικισμός- γαλλικός αυτοσχεδιασμός. Βρετανική απλότητα- γαλλική φαντασία. Είπαμε, του βάθους ο Κεν Λόουτς, του πλάτους ο Κεσίς. Έτσι κι αλλιώς μιλάμε για διπλό, σκεπτόμενο κινηματογραφικό γεγονός. Μπροστά στα εκατοντάδες σκουπίδια και τις δεκάδες μετριότητες, και τηρουμένων των αναλογιών, δύο ταινίες που σέβονται τις υψηλές απαιτήσεις δύσκολων θεατών.


Χαλκομανία «εγώ Ταρζάν- εσύ Τζέιν»

O Βρετανός Τζάστιν Τσάντγουικ τυλίγει τις πολυπλοκότητες και τις αντιφάσεις της Ιστορίας σε δυο τρεις κιλότες (όχι όποιες κι όποιες, αλλά της Σκάρλετ και της Νάταλι Πόρτμαν παρακαλώ, που ύστερα από τριάντα χρόνια θα μοσχοπουλιούνται στις δημοπρασίες). Ο Γερμανός Ρόλαντ Έμεριχ στο ψηφιακό βιντεογκέιμ «10000 π.Χ.» μετατρέπει την ανθρώπινη προϊστορία σε χαλκομανία επιπέδου Μe Τarzan- you Jane!

Αμ τι περίμενα να δω; Έτσι και ρίξεις μια ματιά στη φιλμογραφία τού εν λόγω Γερμανού από τη Στουτγάρδη, του «μικρού Σπίλμπεργκ» παρακαλώ, θα πέσεις σε αριστουργήματα με τίτλους «Γκοντζίλα» και «Ημέρα ανεξαρτησίας» (Ι.D.). Εκεί ντε, όπου ο Μπιλ Πούλμαν σε ρόλο πλανητάρχη (ας πούμε Τζορτζ Μπους) ορμάει και κατατροπώνει εξωγήινους εισβολείς που είχαν αμανάτι να καταστρέψουν τον πλανήτη Γη. Α-ου-α, δηλαδή. Σου λέει, ο little German, με οτιδήποτε μπορώ να τους πάρω τα σώβρακα. Τουτέστιν μια φυλή βουνίσιων λευκών (έχει σημασία αυτό) με την ονομασία Γιαγκάλ και αρχηγό ένα παλικάρι με το όνομα Ντε Λε συνάπτει συμμαχία με τη φυλή των μαύρων Ντελέ, προκειμένου να εφορμήσουν και να απελευθερώσουν από τα χέρια των Αιγυπτίων βασανιστών τους αιχμαλώτους της δικής του φυλής που τώρα με το μαστίγιο και τη βία κουβαλάνε πέτρες για πυραμίδες και παλάτια.

Το επιμύθιο εντελώς απλό. Άσπροι, μαύροι εναντίον των άθλιων Αράβων.

Αν τώρα μπει κάποιος στον κόπο να διεισδύσει στο σώμα της ταινίας, θα πέσει πάνω σε πέτρες, τούβλα, χαλκομανία και πλαστελίνη. Όλα μέσα. Και «Κόναν ο βάρβαρος» και « Γκοντζίλα» με προϊστορικά τέρατα και «Jurassic Ρark» του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Με μια κολοσσιαία διαφορά. Βig Σπίλμπεργκ ο ένας, little, very little ο άλλος. Όπως λέει και το μότο στο «Γκοντζίλα», είναι ζήτημα μεγέθους παρακαλώ!

«10000 π.Χ.»

Κόναν ο βάρβαρος εναντίον δεινοσαύρων Άσπροι και μαύροι εναντίον Αράβων

ΒΑΘΜΟΙ=3

(dvd yes, film no)

Μηδέν στο πηλίκον

Δύο παιδικές ταινίες, δηλαδή μηδέν στο πηλίκον. Συμβαίνει κι αυτό.

«Τα χρονικά του Σπάιντεργουικ» (Τhe Spiderwick Chronicles), μια χαοτική ρεπλίκα του «Χάρι Πότερ» με σκηνοθέτη τον Μαρκ Γουότερς και με καστ από Φρέντι Χάιμορ, Μαίρη Λουίζ Πάρκερ, Νικ Νόλτι, Ντέιβιντ Στράθερν, Άντριου Μακάρθι, Μάρτιν Σορτ. Δύο αδέλφια αποφασίζουν να ανακαλύψουν τα μυστήρια με τα καλικαντζαράκια και τα τερατάκια που αναφύονται στο κήπο τους, συμβουλευόμενοι ένα βιβλίο για ξωτικά, που έγραψε κάποιος σοφός

ΒΑΘΜΟΙ=2

(Χάλι Πότερ)

πριν από πολλά, πάρα πολλά χρόνια. Ύστερα από μισή ώρα έπιασα τον εαυτό μου να μου λέει, ταινία βλέπεις ή άμπρα κατάμπρα;

«Το νησί των χαμένων ψυχών» (Ιsland of lost souls) του Δανού Νικολάι Άρκελ, όπου σε παραθαλάσσιο χωριό μια μικρή Λουλού ανακαλύπτει πως έχει καταληφθεί από το πνεύμα διαβολικού που έζησε πριν από δύο αιώνες. Έτσι και καθώς μαζί με την παρέα της εφορμά εναντίον των σατανικών δυνάμεων, εγώ έψαχνα πόρτα!

ΒΑΘΜΟΙ=2

(Χάλι Εξορκιστή)