Επιφυλλίδα

Οι ευχές των αγνώστων

Όσο μεγαλώνεις, τόσο περισσότερο αισθάνεσαι ως βρόχο τις σχέσεις που για χάρη τους «εργάστηκες» μια ολόκληρη ζωή. Σχέσεις που τις επιδίωξες, επιθυμητές, που κρατούν άσβεστο το ενδιαφέρον τους, νιώθεις, αντί για χαρά, να δημιουργούν μέσα σου ένα κενό. Να μην μπορείς να τις στερηθείς, αλλά και ο τρόπος με τον οποίον υφίστανται να σε πνίγει. Προβλήματα, αρρώστιες, θάνατοι ακόμη, φίλων και συγγενών, που τους λατρεύεις, με το να σε βασανίζουν απολύτως δικαιολογημένα, πήζουν τη μνήμη και τα αισθήματά σου μέσα σ΄ ένα αδιέξοδο. Ένα αδιέξοδο που αισθάνεσαι αναπόφευκτα πως θα το κουβαλάς ώς το τέλος της ζωής σου. Το τραγικότερο ακόμα: ο προσωπικός σου απολογισμός, όποια στιγμή κι αν γίνεται, αυθόρμητα και ανεπιδίωχτα, να ΄ναι όλα αυτά που δεν κατάλαβες, που δεν τόλμησες να δώσεις ή να πάρεις από τους άλλους, ενώ ήθελες να φαντάζεσαι πως με τη σαφήνεια ενός στίχου, όπως αίφνης «δεν το ΄λπιζα να είναι η ζωή μέγα αγαθό και πρώτο», θα σου παραστεκόταν και θα σε ξεπροβόδιζε το παρελθόν σου. Κι αν ακόμα έχεις οικονομήσει μέσα σου τη σχέση με τα «μεγάλα» και τα «υψηλά», τα «μικρά» είναι που επιστρέφουν συνεχώς και σε τρελαίνουν.

Λέξεις που δεν ειπώθηκαν την κατάλληλη στιγμή, κινήσεις που έγιναν με λάθος τρόπο, παρατεταμένες, από συστολή, σιωπές, ένα τίποτε συχνά που έκανε σχέσεις βαθύτατα αγαπητικές να μεταβάλλονται σε πραγματικό εφιάλτη. Να προσπαθείς, εκ των υστέρων πάντα, να δώσεις μορφή στα συντρίμμια ενός ναυαγίου, ή μάλλον να πειστείς πως τα σπαράγματα που έχουν απομείνει μέσα σου από μια σχέση είναι και η ολοκλήρωσή της στον αιώνα τον άπαντα. Το δυστύχημα είναι πως γνωρίζουμε όλοι μας τι χρειάζεται σε μια σχέση όταν δεν μπορεί να επαναληφθεί στο σύνολό της ούτε στα επιμέρους καθέκαστα. Λογικό είναι, θα σκεφτεί κανείς, πως όσο πιο βαθιά πηγαίνει η μη ορατή πλευρά μιας σχέσης, τόσο ακριβότερα και οδυνηρότερα να «πληρώνει» η αντίστοιχή της ορατή.

Αντίθετα, σχέσεις που μείνανε ημιτελείς, σχεδόν φευγαλέες, με ονόματα ανθρώπων που ξεθωριάζουν σε μια ατζέντα χωρίς να τα θυμάσαι, αισθάνεσαι να σε παρηγορούν και να σε εγκαρδιώνουν. Άνθρωποι που συναντήθηκες μαζί τους για μία μόνη φορά, με μια παρατεταμένη «καλημέρα», ή μ΄ ένα υποσχετικό νεύμα, μεταβάλλονται σε μιαν ανεκτίμητη περιουσία σου σε σχέση με τα πλούτη που σου αναγνωρίζουν οι άλλοι όταν αναλογίζονται τις γνωστές και μακροχρόνιες σχέσεις σου. Ταυτόχρονα μια τρυφερότητα και μια ευγνωμοσύνη γι΄ αυτούς τους ανθρώπους που, άγνωστη καθώς σου παραμένει η φθορά τους, μπορείς να τους διατηρείς άλκιμους μέσα σου, όπως ακριβώς τους αποτύπωσε για μια στιγμή ο πλέον ευρυγώνιος φακός που υπάρχει: το μάτι σου. Αντί μάλιστα να σε πνίγει ο αριθμός τους, όσο μεγάλος κι αν είναι, νιώθεις το καλύτερο μέρος της ύπαρξής σου να το διατηρούν και να το συνεχίζουν μυστικά, σε χώρους που δεν θα πατήσεις ποτέ το πόδι σου, άνθρωποι που επίσης θα έχουν ξεχάσει το όνομά σου. Τι μαγικό αλήθεια: να μεγαλώνεις και να πολλαπλασιάζεσαι χάρη σε αγνώστους ενώ το άμεσο περιβάλλον σε μικραίνει με τις πίκρες και το φαρμάκι που σε ποτίζει. Όσο μάλιστα μικρότερη αισθάνεσαι την ανάγκη να μιλήσεις γι΄ αυτά τα πρόσωπα ακόμα και στους πιο δικούς σου ανθρώπους, τόσο πολυτιμότερα γίνονται για τη μνήμη σου- καθώς αυτή είναι ο μοναδικός τρόπος για να συνεχίσουν να υπάρχουν.

Κι αν σε φοβίζει πια ο θάνατος, δεν είναι γιατί θα στερηθείς ή θα στερηθούν την αγάπη σου οι γύρω (που ενδέχεται να την έχουν μπουχτίσει), αλλά γιατί θα διακοπεί η ύπαρξη μιας φευγαλέας σκιάς, μιας ευγένειας, που πύκνωσε τον χρόνο σε βαθμό που στάθηκε ακατόρθωτο να το πράξουν μακροχρόνιες σχέσεις. Έτσι αντί να σε θωρακίζουν απέναντι στον θάνατο οι σκέψεις και οι ευχές των ανθρώπων που καθημερινά συναναστρέφεσαι, νιώθεις να σε στηρίζουν οι αντίστοιχες ανθρώπων που υπάρχεις πια μόνο στην αναπόλησή τους. Μήπως άγνωστοι καθώς παραμένουμε όλοι μεταξύ μας, γονείς για παιδιά, ασθενείς για γιατρούς, εραστές για ερωτευμένους, η ζωή εκδικείται την οργάνωσή της σαν να ήταν ποτέ δυνατόν να γνωρίσει ο ένας τον άλλον; Ενώ ανταμείβει πλουσιοπάροχα όσους με την προϋπόθεση ότι κι αν δεν γνωριστούν ποτέ μεταξύ τους, επιθυμεί κι εύχεται ο ένας το καλύτερο για τον άλλον, καθώς στην «ολιγόλεπτη» συνάντησή τους αντιγράφουν έναν αριθμό του Σύμπαντος;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»