Το Σύνταγμα του 1975 και οι αναθεωρήσεις του (1986 και 2001)

Η Ε΄ Αναθεωρητική Βουλή άρχισε το συντακτικό της έργο στις 8 Ιανουαρίου 1975. Εξέλεξε επιτροπή, κατ΄ αναλογίαν της δύναμης των κομμάτων, την Κοινοβουλευτική Επιτροπή του Συντάγματος 1975, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, και με 37 τακτικά και 19 αναπληρωματικά μέλη. Οι συντακτικές εργασίες είχαν ως βάση το «Κυβερνητικόν Σχέδιον Συντάγματος», που υπέβαλε η κυβέρνηση.

Το συντακτικό έργο ολοκληρώθηκε με την ψήφιση στο σύνολο του σχεδίου Συντάγματος, στις 7 Ιουνίου 1975. Στις 9 Ιουνίου 1975 υπεγράφη από τον πρόεδρο της Ε΄ Αναθεωρητικής Βουλής Κωνσταντίνο Παπακωνσταντίνου, δημοσιεύθηκε από τον προσωρινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας Μιχαήλ Στασινόπουλο και τέθηκε σε ισχύ από τις 11 Ιουνίου 1975.

Οι σημαντικότεροι συντελεστές του συντακτικού έργου ήσαν: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, και ο Κωνσταντίνος Παπακωνσταντίνου.

Το Σύνταγμα του 1975 αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της ελληνικής συνταγματικής ιστορίας και αποτελεί προϊόν ευρωπαϊκού συντακτικού πνεύματος. Εκφράζει την ευρωπαϊκή αντίληψη για τη δημοκρατία, το κράτος, τις ατομικές ελευθερίες και τα κοινωνικά δικαιώματα. Είναι ανθρωποκεντρικό, στηρίζεται στις αρχές του ευρωπαϊκού συνταγματικού φιλελευθερισμού με σύνδεση των ελευθεριών και του κοινωνικού κράτους και θεσπίζει το πολίτευμα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπως αναπτύχθηκε στην Ευρώπη.

Το Σύνταγμα του 1975 έχει, όσο ελάχιστα Συντάγματα, έντονο διεθνή προσανατολισμό. Κατέστησε εθνικό δίκαιο τα δικαιώματα του ανθρώπου, εγγυήθηκε την αρχή του σεβασμού των γενικά αναγνωρισμένων κανόνων του διεθνούς δικαίου και τις αρχές της διεθνούς ειρήνης και συνεργασίας και της ανάπτυξης φιλικών σχέσεων με όλα τα κράτη και έθεσε τις συνταγματικές βάσεις για τη μετέπειτα είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για κάθε συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα.

Στο Σύνταγμα του 1975 διακρίνεται σαφώς το εκσυγχρονιστικό πνεύμα. Τόνισε με νέα στοιχεία τον κοσμικό χαρακτήρα της ελληνικής Πολιτείας και περιέλαβε όλες τις μεγάλες μεταπολεμικές κατακτήσεις του ευρωπαϊκού συνταγματισμού στο πεδίο της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου: ενίσχυσε τις δημοκρατικές βάσεις του πολιτεύματος, θέσπισε τη θεμελιώδη αρχή του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, έθεσε σε νέες βάσεις την ελευθερία της προσωπικότητας, ενίσχυσε τη αρχή του κράτους δικαίου και εγγυήθηκε το δικαίωμα παροχής πλήρους δικαστικής προστασίας, εισήγαγε ευρύ κατάλογο κοινωνικών δικαιωμάτων και προέβη σε ευρείς εκσυγχρονισμούς στην οργάνωση και στην άσκηση των λειτουργιών του κράτους, της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής λειτουργίας.