Ημερολόγιο Συνόρων Μια αιρετική αφήγηση από την Πρίστινα

Δευτέρα βράδυ στην Πρίστινα. Έξω στον δρόμο κροτίδες, σημαίες και κορναρίσματα για την ανεξαρτησία. Κάθομαι σε μια καφετέρια, πίνοντας ένα ζεστό τσάι και προσπαθώντας να ξορκίσω κάπως την αβάσταχτη κούραση της ημέρας…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com

Είχα περάσει όλη την ημέρα περιπλανώμενος ανάμεσα στην Πρίστινα και την Γκρατσάνιτσα, μιλώντας με Αλβανούς και Σέρβους. Κυρίως νέους από 25 έως 30 χρόνων. Το βράδυ αργά σωριάστηκα εξουθενωμένος σε μια ελεύθερη πολυθρόνα στο «Steep Depo», μια καφετέρια στην Πρίστινα και γνωστό στέκι της νεολαίας της πόλης. Πίνοντας το τσάι μου, ξανασκεφτόμουν όλα όσα είχα ακούσει και δει όλη την ημέρα. Οι ιστορίες που άκουσα, από Αλβανούς και Σέρβους, ήταν πολλές και επώδυνες. Συνάντησα αλαζονεία, φόβο, μυθολογίες και τη γνωστή βαλκανική σχιζοφρένεια: «Δεν χωνεύω τους Σέρβους/Αλβανούς αλλά έχω Σέρβους/Αλβανούς φίλους». Οι πληγές εδώ πέρα είναι ακόμα νωπές. Όχι αβάστακτες σαν αυτές της Βοσνίας. Είναι πάντως βαριές. Η κάθε πλευρά έχει μάτια μόνο για τη δική της οδύνη. Όταν ρωτάς για την οδύνη της «άλλης πλευράς», οι συνομιλητές συνήθως σιωπούν ή σου δίνουν απαντήσεις του τύπου: «Η δική μας οδύνη είναι πιο αυθεντική και δίκαιη». Σκέφτομαι ότι, ίσως, ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός σε τέτοιες περιπτώσεις. Ο χρόνος και η οικονομική ανάπτυξη. Φλαμανδοί και Γαλλόφωνοι στο Βέλγιο δεν χωνεύουν αλλήλους. Γαλλόφωνοι και Αγγλόφωνοι στον Καναδά το ίδιο. Δεν σκέφτονται όμως να κραδαίνουν κάθε τρεις και λίγο τα όπλα για να καθαρίσουν αλλήλους. Όχι γιατί είναι πιο «πολιτισμένοι» από εμάς τους Βαλκάνιους. Απλά επειδή έχουν πολλά να χάσουν…

Τo Ημερολόγιο Συνόρων περιπλανήθηκε αυτήν την εβδομάδα στο Κόσοβο του εθνοτικού μίσους και των συνόρων, ορατών και αοράτων.
Και εκεί, εντελώς τυχαία, άκουσε μια αιρετική ιστορία. Μια ιστορία έρωτα στα χρόνια της βαλκανικής μιζέριας…

Αυτές τις ημέρες στο Κόσοβο, βρέθηκα συχνά σε παράξενη θέση λόγω της καταγωγής μου. Όταν κάποιοι από τους Σέρβους τη μάθαιναν, δεν δέχονταν να μου μιλήσουν. Ή αντιδρούσαν με τη φράση: «Δεν μοιάζεις με Αλβανό». Αυτήν τη φράση, έτσι κι αλλιώς, την έχω συνηθίσει από τότε που έγινα μετανάστης. Κάποιοι από τους Αλβανούς, όταν άκουγαν τις απόψεις μου, αντιδρούσαν με τη φράση: «Δεν σκέφτεσαι σαν αυθεντικός Αλβανός». Σε αυτά τα μέρη οι άνθρωποι στηρίζονται σε απόλυτες αλήθειες. Και εάν αυτές οι αλήθειες δεν συμφωνούν ενίοτε με την πραγματικότητα, τότε τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα….

Τον Βεγκίμ και τη Μιργιάνα τους γνώρισα εντελώς τυχαία. Το βράδυ που καθόμουν στο «Steep Depo», σημειώνοντας στο μπλοκάκι μου όλα όσα έγραψα παραπάνω. Ο Βεγκίμ είναι Αλβανός. Η Μιργιάνα Σέρβα. «Γεννήθηκα το 1981, τη χρονιά που πέθανε ο Τίτο», λέει η Μιργιάνα. Γεννήθηκε στο Ζβέτσαν, μια μικρή όμορφη πόλη στο Βόρειο Κόσοβο, κοντά στη Μιτρόβιτσα. «Στη πόλη μας δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου Αλβανοί», συνεχίζει. «Τους Αλβανούς τους είδα στην τηλεόραση, όταν άρχισαν οι ταραχές τη δεκαετία του ΄90. Θυμάμαι τη μάνα μου που έλεγε ότι οι Αλβανοί είναι βίαιοι και ταραχοποιοί». Ο Βεγκίμ γεννήθηκε στην πόλη Πετς (Πέγια στα αλβανικά). «Εγώ μεγάλωσα σε ταραγμένα χρόνια, γιατί από μικροί έπρεπε να μοιραστούμε τις έγνοιες των μεγάλων», λέει. «Κατάλαβα ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά όταν απέλυσαν τους γονείς μου από τη δουλειά στις αρχές του ΄90. Μεγάλωσα με αυτήν τη εικόνα: εμείς ήμασταν οι καταπιεσμένοι και οι Σέρβοι οι καταπιεστές»…

Το 1999 ο Βεγκίμ και η Μιργιάνα το έζησαν με πολύ διαφορετικό τρόπο. «Εγώ τότε ήμουν πρωτοετής φοιτήτρια. Σπούδαζα Νομικά στο πανεπιστήμιο της Μιτρόβιτσας» λέει η Μιργιάνα. «Όταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ έκλεισε το πανεπιστήμιο και γυρίσαμε στα σπίτια. Δεν μπορούσα να καταλάβω πραγματικά τι γινόταν. Αυτό που άκουγα από την τηλεόραση και τη μητέρα μου ήταν ότι πολεμάμε για να μη μας διώξουν οι Αλβανοί από τα σπίτια μας». Την ίδια εποχή που η Μιργιάνα παρακολουθούσε τον χαμό από την τηλεόραση, ο Βεγκίμ βρισκόταν στα Τίρανα ως πρόσφυγας. «Ήταν τέλη Μαρτίου όταν ήρθαν δύο Σέρβοι αστυνομικοί στο σπίτι μας. Είπαν στον πατέρα μου: “Κύριε, έχουμε εντολή να σας πούμε ότι πρέπει να μαζέψτε τα πράγματά σας σε δέκα λεπτά και να φύγετε στην Αλβανία”… Περπατήσαμε τέσσερις ημέρες μέχρι τα σύνορα με την Αλβανία… Εκεί βρήκαμε ένα φορτηγό που μας πήγε στα Τίρανα»…

«Εμείς γνωριστήκαμε μετά τον πόλεμο, το 2003. Τυχαία», λέει η Μιργιάνα. «Αρχικά γνωριστήκαμε στο Ίντερνετ, στο ΜSΝ. Εγώ είχα τελειώσει τότε τις σπουδές και δούλευα σε ένα ταξιδιωτικό γραφείο στη βόρεια Μιτρόβιτσα Από την αρχή το ήξερα ότι ο Βεγκίμ ήταν Αλβανός». «Σε ποια γλώσσα επικοινωνούσατε», τους ρωτάω. «Στα σέρβικα», απαντούν. «Γνωριζόμασταν εικονικά από μήνες και τελικά κανονίσαμε να συναντηθούμε από κοντά στο Νόβι Σαντ, στη Σερβία», συνεχίζει ο Βεγκίμ. «Εγώ είμαι DJ και πάω εκεί κάθε χρόνο την άνοιξη, για να συμμετάσχω στο μεγαλύτερο φεστιβάλ για νέους στα Βαλκάνια. Μου άρεσε, της άρεσα. Απλά πράγματα, τίποτα το ιδιαίτερο», καταλήγει και γελά…