Η ζωή αποφασίζει

Τρεις σκεπτόμενες και μία τραλαλά, οι νέες ταινίες της εβδομάδας και ο Άγιος Βαλεντίνος… βαριέται την τόση εμπορική εκμετάλλευση
Η πιο ευρωπαϊκή ταινία του Φατίχ Ακίν είναι «Η άκρη του ουρανού» (Τhe edge of heaven). Ο μόλις 34 χρόνων Τούρκος σκηνοθέτης («Sensin, you are the one», ΄95, «Μαζί ποτέ», ΄03 και Χρυσή Άρκτος στο Φεστιβάλ Βερολίνου, «Ο ήχος της Πόλης», ΄ 05), φαίνεται να έχει δυναμική εκτός συνόρων ή, καλύτερα, την ικανότητα να συνενώνει τη μοίρα διαφορετικών ηρώων, εθνών και πολιτισμών. Αλλά πριν περάσουμε στην ανάλυση της ταινίας, να τονίσω από την αρχή και με ενθουσιασμό πόσο χαίρομαι όχι μόνο που ξαναβλέπουμε σε φιλμ την ιέρεια του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, τη Χάνα Σιγκούλα, αλλά που μας προσφέρει εδώ μια ισάξια ερμηνεία με εκείνες που έκανε στις ταινίες του μέντορά της.

Οι ζωές, λοιπόν, και οι μοίρες έξι ανθρώπων- τεσσάρων Τούρκων και δύο Γερμανών- διασταυρώνονται ανάμεσα στον έρωτα και τον θάνατο, το Αμβούργο και την Κωνσταντινούπολη, μια πόλη μοναδικών και ταραγμένων αισθήσεων που σπάνια συναντάς οπουδήποτε αλλού στην ησυχασμένη, τακτοποιημένη ή… κοιμισμένη Ευρώπη. Όλα αρχίζουν με έναν Τούρκο μετανάστη, χήρο που ζει μόνος του στο Αμβούργο, γνωρίζεται με μια πόρνη και της προτείνει να ενώσουν τις μοναξιές τους και να μείνουν μαζί. Ο γιος του, καθηγητής πανεπιστημίου, θα προσπαθήσει να σταθεί ψύχραιμος μπροστά στις «τρέλες» του πατέρα του, αλλά θα συμπαθήσει τη… μητριά του όταν μάθει ότι αυτή στέλνει όλα τα λεφτά της στη κόρη της στην Τουρκία. Ο πατέρας του θα γίνει αφορμή να πεθάνει η πόρνη, θα τον κλείσουν στη φυλακή και ο διανοούμενος γιος θα κάνει ένα ταξίδι στην Τουρκία για να βρει την κόρη της… Αυτή, όμως, είναι μπλεγμένη σε τρομοκρατική οργάνωση και ευθύνεται για τον θάνατο της ερωμένης της και κόρης της Χάνας Σιγκούλα- παλιά «χίπισσα» και «επαναστάτρια» που τώρα έχει βολευτεί και τα έχει ξεχάσει όλα, η οποία φτάνει με τη σει ρά της στην Πόλη.

Από την αρχή της ταινίας μέχρι το φινάλε, παρακολουθούμε ένα παιχνίδι της μοίρας που ενώνει και χωρίζει διαφορετικούς ανθρώπους. Ένα παιχνίδι που προσπαθεί να ενώσει τη μοίρα όλης της Ευρώπης και να την κάνει «κοινή». Αν η ικανότητα του Φατίχ Ακίν να συνθέτει την «απιθανότητα», τα «ανόμοια» ήταν συνηθισμένη, το φιλμ θα κλωτσούσε, θα προκαλούσε μειδίαμα. Αυτός, πάντως, καταφέρνει να τα συνθέσει με μυαλό και με συναίσθημα. Αυτό το σενάριο είναι που βράβευσε πέρυσι και το Φεστιβάλ των Καννών. Ένα σενάριο παρατραβηγμένο είναι η αλήθεια που κάποιες στιγμές σε κάνει να στραβοκαταπιείς, να πεις

«Η άκρη του ουρανού»

Είναι γραμμένη όλη η «κοινή μοίρα» της Ευρώπης

Παγκοσμιοποιημένος πόνος

ΒΑΘΜΟΙ: 6

(μια γειτονιά όλη η Ευρώπη)

«εν πάση περιπτώσει», πάμε παρακάτω… Ένα σενάριο που είναι ο καλύτερος πρεσβευτής για να προωθήσει η Τουρκία την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι ταινίες θα προβάλλονται στους κινηματογράφους από αύριο, Πέμπτη

Άλλο σύγχυση, άλλο τραλαλά χαβαλές

Εντάξει. Άσπρος γάτος, μαύρος γάτος, δεν πειράζει, αρκεί να πιάνει ποντίκια. Εντάξει. «Εμπορική» ελληνική ταινία, «ποιοτική» ελληνική ταινία, δεν ενδιαφέρει, αρκεί να κόβει εισιτήρια, να κινείται και να κρατάει ζωντανό το εγχώριο σινεμά. Πριν απ΄ όλα, όμως, σημασία έχει τόσο η «εμπορική» όσο και η «ποιοτική» ταινία-προϊόν να διαθέτουν επαγγελματισμό, πειθώ σε αυτό που υποστηρίζουν, να προσφέρουν γέλιο, συγκίνηση, χαρά, αφορμή για σκέψη στον θεατή.

Όλα αυτά απουσιάζουν, δυστυχώς, από την κωμωδία «Μόλις χώρισα». Και η απογοήτευση είναι πιο μεγάλη, αν σκεφτείς πόσο είχες γελάσει και τι ευφορία σου είχε μεταδώσει όταν την είχες δει στο θέατρο. Οι λόγοι; Πολλοί. Πρώτα πρώτα ήταν λάθος να αναλάβει τη σκηνοθεσία ο ίδιος ο συγγραφέας της, ο Βασίλης Μυριανθόπουλος. Ένας άνθρωπος που δεν ξέρει τα μυστικά και τους κώδικες της κινηματογραφικής κωμωδίας και φάρσας, τα οποία λειτουργούν με εντελώς άλλη λογική, «φιλοσοφία» και ματιά απ΄ ό,τι στο θεατρικό σανίδι. Ένα θέμα που δεν έχει να κάνει, κυρίως, με την τεχνική ή το πλανάρισμα των λήψεων …

Εδώ, από το άγχος μη τυχόν και μας ξεφύγει ο θεατής, υιοθετείται ένας τέτοιος σπινταριστός ρυθμός που κάνει ηθοποιούς, ατάκες, γκαγκ και κωμικά ευρήματα να γίνονται όλα χαλκομανία στον τοίχο και σε αξελερέ- γρήγορο- ρυθμό περνάει από πάνω τους η κάμερα χωρίς να μένει πουθενά. Τόσο, που να μη γελάς παρά ελάχιστες φορές και με φευγαλέα πράγματα, περάσματα ηθοποιών και

«Μόλις χώρισα»

Άλλο φάρσα κι άλλο εξυπναδούλες Άλλο αισθηματική κωμωδία κι άλλο τερτίπια και τσαλιμάκια

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(όλα τα αστεία φλατ…)

άλλα μπιχλιμπίδια… Άσε που έχουμε και μια φάρσα «δωματίου» που ασφυκτιά στριμωγμένη σ΄ ένα ντεκόρ. Κρίμα, γιατί ο πυρήνας αυτής της αισθηματικής κωμωδίας εκφράζει την αφασία της εποχής μας. Με ηρωίδα μια κοπέλα που ο φίλος της τής αναγγέλλει τον χωρισμό τους ανήμερα των γενεθλίων της με μήνυμα στον τηλεφωνητή και οι φίλοι τους- όλοι μένουν στην ίδια πολυκατοικία- προσπαθούν να της το πουν μαλακά…

Κι όσο περνάει η ώρα τόσο και πιο πολύ έχεις την αίσθηση πως παρακολουθείς ένα επεισόδιο τηλεοπτικής φάρσας. Και οι ηθοποιοί ακολουθούν αυτή τη λογική, με αποτέλεσμα να γίνονται αντίγραφα τηλεοπτικών υπερβολών. Η Ζέτα Μακρυπούλια κάνει την πιο άχρωμη και άτολμη εμφάνισή της, το ίδιο και ο Γιώργος Καραμίχος με τον «θαμπό» Γιάννη Τσιμιτσέλη, ενώ η Ελισάβετ Κωνσταντίνου μιμείται παλιές τηλεοπτικές εμφανίσεις της. Πιο αυθόρμητες είναι η Μαρία Λεκάκη και η Άννα Μονογιού.


Παζλ συναισθημάτων

Η ζωή είναι μία, το μεγαλύτερο δώρο της φύσης, αλλά η διαχείρισή της, το πώς τη ζει ο καθένας μας, καθορίζεται από οικονομικούς, κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες, αλλά και τον τόπο γέννησης μας- κακά τα ψέματα. Γιατί, άλλες προοπτικές έχεις αν γεννήθηκες στις πλούσιες και «αναπτυγμένες» χώρες της Δύσης και άλλες αν γεννήθηκες στο Κονγκό και στις παράγκες του Τρίτου Κόσμου… Και «Το Μέγαρο Γιακουμπιάν» (Υacoubian building) θέλει να είναι ένα μωσαϊκό της σύγχρονης Αιγύπτου. Βασίζεται στο ομώνυμο μπεστσέλερ του Αλόα αλ-Ασουάνι που ήταν οδοντίατρος στο εν λόγω, υπαρκτό, κτίριο της δεκαετίας του ΄30, πριν γράψει τη μυθιστορηματική «ιστορία» του- στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.

Μισόν αιώνα αργότερα από την επανάσταση του Νάσερ το 1952, στη διάρκεια του 1ου Πολέμου του Κόλπου, η κατάσταση στην Αίγυπτο έχει αλλάξει, φυσικά και στο Μέγαρο Γιακουμπιάν… Τώρα, είναι ένα μέρος που έχει παρακμάσει, ένας καθρέφτης της αιγυπτιακής κοινωνίας… Ένα μέρος που πίσω από κλειστές πόρτες κρύβονται ιστορίες ανθρώπων που προσπαθούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες και τα πάθη τους. Κι αυτοί οι κάτοικοι του «Μεγάρου Γιακουμπιάν», σημερινοί άνθρωποι κάθε τάξης και επιπέδου μόρφωσης,

«Το Μέγαρο Γ ιακουμπιάν»

Η ομορφιά της ζωής κόντρα στη μιζέρια της κοινωνίας και των συμφερόντων Παζλ συναισθημάτων που «εικογραφούνται»

ΒΑΘΜΟΙ: 6

(δικαίωμα και στο μη αγγλόφωνο σινεμά)

είναι οι ήρωες της ταινίας του Μαρουάν Χαμέντ…

Μπορεί να χαρακτηριστεί άθλος για την αιγυπτιακή κινηματογραφία- εκπροσώπησε την Αίγυπτο στα Φεστιβάλ Βερολίνου, Ρώμης, Χονγκ Κονγκ – αυτή η παραγωγή, καθώς στην οθόνη φαίνεται σαν υπερπαραγωγή που καταφέρνει να ζωντανέψει και να εικονογραφήσει εποχές. Αλλά ακριβώς αυτό, η «εικονογράφηση», είναι και το μεγάλο μείον της. Αποτελεί μια πολύ ωραία, αλλά γραφική και ολίγον φολκόρ εικονογράφηση της ζωής στο Κάιρο. Της λείπει το πάθος, η σκηνοθετική ματιά που θα την κάνει ξεχωριστό φιλμικό έργο. Έτσι, απολαμβάνεις το εξωτικό Κάιρο, τις πολύ καλές ερμηνείες των ηθοποιών, με πρώτο τον Αντέλ Ιμάμ, έναν σταρ και είδωλο του λαϊκού αιγυπτιακού κινηματογράφου, που υποδύεται άψογα τον πρωταγωνιστικό ήρωα. Αλλά μέχρι εδώ. Ένα παζλ πονεμένων καθημερινών ηρώων, που η ταινία δεν κάνει κανένα πρωταγωνιστή ικανό να συνταράξει τον θεατή. Ποιο… μέσα δεν έχει. Δεύτερη φοράβλέπε: ανάγνωση- δεν έχει.
Αγώνας για επιβίωση

Oι εμμονές είναι σωτήριες ή καταστροφικές για έναν δημιουργό, αλλά χωρίς αυτές σπουδαίο έργο δεν γίνεται. Το θέμα, βέβαια, είναι να μπορείς αυτές τις εμμονές να τις ελέγχεις, να τις κατευθύνεις, να τις απογειώνεις δημιουργικά και να μην σε παίρνουν από κάτω… Και η περίπτωση του 65χρονου Γερμανού Βέρνερ Χέρτζογκ, με τις πάνω από 40 ταινίες στη καριέρα του, ένας από τους σταρ της «γερμανικής σκηνοθετικής άνοιξης» στις δεκαετίες ΄70 και 80, είναι γεμάτη από τέτοιες εμμονές. Τόσο στο «Αγκίρε, η μάστιγα του Θεού» του ΄73 όσο και στο φοβερό «Φιτζκαράλντο, ο τυχοδιώκτης του Αμαζονίου» του ΄82- και τα δύο με τον μοναδικό Κλάους Κίνσκι- άνθρωπος και φύση βρίσκονται σε συνεχή αντιπαλότητα.

«Η αυγή της απόδρασης»

Ζούγκλα το ανθρώπινο μυαλό Το ηλιοβασίλεμα ενός σπουδαίου σκηνοθέτη…

ΒΑΘΜΟΙ: 3

(ζούγκλα τα όνειρα μας)

Και η τωρινή «Αυγή της απόδρασης» (Rescue dawn) είναι η πρώτη αμερικανική παραγωγή του. Ήρωάς της, ένας νεαρός- τον υποδύεται ο Κρίστιαν Μπέιλ και το σενάριο βασίζεται σε αληθινή ιστορία- που όνειρό του είναι να πετάξει στους ουρανούς… Κάποια στιγμή το καταφέρνει και ως πιλότος του αμερικανικού στρατού πετάει σε μυστική αποστολή, αλλά το αεροπλάνο του καταρρίπτεται στο Λάος, συλλαμβάνεται και κλείνεται σε στρατόπεδο στα βάθη της ζούγκλας. Μαζί με δύο άλλους Αμερικανούς στρατιωτικούς αιχμαλώτους θα καταφέρουν να αποδράσουν, αλλά η κόλαση μόλις τώρα αρχίζει και το όνομα αυτής: ζούγκλα… Το κρίμα, όμως, είναι ότι τόσο το «θέμα» όσο και τον τρόπο κινηματογράφησης, τα έχουμε δει άπειρες φορές στον κινηματογράφο.