ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΙΣΜΟΥ

Η επόμενη μεγάλη τομή στην πανεπιστημιακή διδασκαλία της Ιστορίας ήλθε με τον Σπυρίδωνα Λάμπρου, ο οποίος μετέθεσε το κέντρο βάρους της ιστορικής διδασκαλίας από τη συγκρότηση πολιτών στην προετοιμασία ιστορικών και διδασκάλων με ισχυρά μεθοδολογικά εργαλεία. Η εισαγωγή του φροντιστηρίου και της αρχειακής εργασίας στο πανεπιστημιακό πρόγραμμα αποτέλεσε σημαντικότατη τομή, στην οποία αφιερώνονται αρκετές σελίδες. Με τη διδασκαλία του Λάμπρου και των διαδόχων του, η έννοια της ιστορικής επιστήμης απέκτησε περιεχόμενο και κυρίως μεθοδολογία. Παράλληλα, η μελέτη της Ιστορίας επικεντρώθηκε στα βυζαντινά και νεώτερα χρόνια, καθώς, όπως τεκμηριώνεται στο βιβλίο, στόχος ήταν η ενίσχυση του σχήματος του Παπαρρηγόπουλου περί αδιάλειπτης συνέχειας του ελληνικού έθνους και ιδιαίτερα η ανάδειξη της ελληνικότητας του Βυζαντίου, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού των βαλκανικών εθνικισμών του Μεσοπολέμου. Το εγχείρημα όμως παρέμεινε μετέωρο, στο μέτρο που δεν υπήρξε ενίσχυσή του από την Πολιτεία, λόγω οικονομικών δυσκολιών. Η ίδρυση Τμήματος Ιστορίας ως προϋπόθεση δημιουργίας εξειδικευμένων ιστορικών συνάντησε την αντίδραση του διδακτικού προσωπικού, το οποίο την αντιμετώπισε αρνητικά, λόγω του φόβου των πολιτικών παρεμβάσεων στη λειτουργία και την αναπαραγωγή του. Ο αρχαιοκεντρικός χαρακτήρας του Τμήματος Φιλολογίας και η έμφαση στη διδασκαλία της γλώσσας ως πρωταρχικού στοιχείου διαμόρφωσης της εθνικής συνείδησης, σε μια εποχή αγώνα εναντίον του δημοτικισμού, δυσχέραναν ακόμη περισσότερο τη δημιουργία διακριτού Τμήματος Ιστορίας, εξέλιξη που είχε συμβεί στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ήδη από το τέλος του 19ου αιώνα.

Το εθνικό παρελθόν
Η εθνική στοχοθεσία των ιστορικών σπουδών στην Ελλάδα εμπλουτίστηκε, κυρίως από την τρίτη δεκαετία του 20ού αιώνα και μετά, με ένα νέο ζητούμενο: τη γνώση του εθνικού παρελθόντος για τη θωράκιση των φοιτητών εναντίον των μαρξιστικών ιδεών, τις οποίες εισηγήθηκε στον χώρο της Ιστορίας ο Γιάννης Κορδάτος. Σε μια εποχή όπου οι αριστερές ιδέες έθελγαν τα φοιτητικά ακροατήρια και το επίσημο πανεπιστήμιο καταλάμβανε ηγετική θέση στον αγώνα εναντίον του κομμουνισμού, η πανεπιστημιακή ιστορία πρόσφερε την επίσημη και επενδυμένη με το κύρος της επιστήμης ανάγνωση του παρελθόντος.

Ο Πολυμέρης Βόγλης διδάσκει σύγχρονη Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας