«Ο χημικός τρόμος μας απειλεί»

Ελληνικό καταγγελτικό ντοκιμαντέρ «για τις ασυδοσίες πολυεθνικών εταιρειών» είναι τα «Μυστικά και ψέματα» του Σταύρου Στάγκου, που τολμούν να βγουν σε εμπορική αίθουσα
Στις 3 Δεκεμβρίου του 1984, μια τρομακτική χημική καταστροφή στο εργοστάσιο φυτοφαρμάκων της αμερικανικής πολυεθνικής εταιρείας Union Carbide, στο Μποπάλ της Ινδίας, συγκλόνισε τον κόσμο: 8.000 νεκροί τις πρώτες τρεις ημέρες, 25.000 μέχρι σήμερα, 120.000- 150.000 χρονίως ασθενείς (τερατογενέσεις, αύξηση των καρκίνων, οφθαλμολογικά, γυναικολογικά, πνευμονολογικά και ψυχολογικά προβλήματα), διάλυση του κοινωνικού ιστού και χρόνια μόλυνση του περιβάλλοντος συνθέτουν το εφιαλτικό σκηνικό ώς τις μέρες μας στο Μποπάλ!

Ύστερα από 24 χρόνια, με τους δικαστικούς αγώνες σε Αμερική και Ινδία ακόμα στο στάδιο των ακροάσεων, ένας Έλληνας ντοκιμαντερίστας, ο Σταύρος Στάγκος, τολμά να μιλήσει για τα «Μυστικά και ψέματα» που «αποκαλύπτουν τη διαπλοκή της χημικής βιομηχανίας με την αμερικανική κυβέρνηση και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν τις χώρες του Τρίτου Κόσμου οι πολυεθνικές», όπως λέει. «Το φοβερό αυτό γεγονός, οι επιπτώσεις του στον άνθρωπο και το περιβάλλον, το ιστορικό των διαπλοκών, καθώς και όλα όσα

ΙΝFΟ

Το ντοκιμαντέρ του Σταύρου Στάγκου «Μυστικά και ψέματα»- πρώτο βραβείο Ντοκιμαντέρ και βραβείο FΙΡRΕSCΙ Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2007 – θα προβάλλεται από αύριο στον κινηματογράφο «Ζίνα».

περιστρέφονται γύρω από αυτό μέχρι σήμερα, αποτελούν το θέμα αυτού του ντοκιμαντέρ».

Ποιο συμπέρασμα βγάλατε από αυτή την εφιαλτική περιπέτεια;

«Η ιστορία του Μποπάλ είναι γεμάτη θάνατο, συνήθως φριχτό, με πόνο, απόγνωση, άγνοια, φόβο, εξαπάτηση. Είναι όμως ταυτόχρονα μια ιστορία που δίνει την ευκαιρία να σκεφτούμε για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο αναπτυσσόμενος κόσμος από τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, κι ακόμα παραπέρα, μια πρόκληση να προβληματιστούμε για τις συνέπειες της χημικής βιομηχανίας στη ζωή μας». Τα γυρίσματα έγιναν στην Ινδία, την Αμερική και την Αγγλία. Παράλληλα με το πλούσιο αρχειακό υλικό, στο ντοκιμαντέρ μιλούν πολίτες του Μποπάλ, πρώην στελέχη και εργαζόμενοι της Union Carbide, ακτιβιστές, ειδικοί πάνω στην ιατρική, νομική και περιβαλλοντική πλευρά του θέματος, όπως ο καθηγητής του ΜΙΤ Νόαμ Τσόμσκι, ο καθηγητής του Warrick University Uprenda Βaxi Ουπρέντα Μπάξι, o υπεύθυνος των χημικών εργαστηρίων της Greenpeace Ευρώπης David Santillo Ντέιβιντ Σαντίγιο κ.ά.

Πρόκειται για «διδακτικό» ντοκιμαντέρ; «Στόχος της ταινίας είναι να μεταδώσει στον θεατή όχι μόνο πληροφορίες για ένα τόσο σημαντικό γεγονός, αλλά να τον προβληματίσει για τον “χημικό τρόμο” που υπάρχει γύρω μας. Επιπλέον να του δημιουργήσει μια αίσθηση που εμπεριέχει τις πληροφορίες και τους προβληματισμούς και κυρίως αγγίζει την ίδια την ουσία της ανθρώπινης ζωής. Γιατί το ατύχημα στο Μποπάλ, όπως και άλλα μεγάλα γεγονότα, αποτελούν κομμάτι της αλυσίδας που φτιάχνει την ανθρώπινη ιστορία και τα δρώντα, τα ενεργά στοιχεία της είμαστε εμείς όλοι».

Μετά το «Μυστικά και ψέματα» ο Σταύρος Στάγκος ετοιμάζει ενα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ για τη «Ζωή και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη» ως εκφραστή της Ελλάδας την περίοδο 1944-1974.


«Η Δύση είναι υπεύθυνη για εξαφάνιση πολιτισμών»

Γιατί χρειάζεται άραγε ένα ντοκιμαντέρ; Καταστροφές σαν αυτήν στο Μποπάλ δεν καλύπτονται από τις τηλεοράσεις όλου του κόσμου;

«Πιστεύω ότι τα ΜΜΕ, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, είτε προβάλλουν την εικόνα ενός κόσμου όπου όλα είναι ωραία είτε μιλούν για προβλήματα επίκαιρα και με τρόπο που συνήθως δεν αναδεικνύει την ουσία τους», λέει ο Σταύρος Στάγκος. «Μέσα σ΄ αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στον αναπτυσσόμενο κόσμο γίνεται συνήθως μέσα από έναν ανθρωπιστικό μανδύα που αποσιωπά τον ρόλο των ανεπτυγμένων χωρών- και ιστορικά, και σήμερα- στα προβλήματα που σωρεύονται σε αυτές τις χώρες.

Είναι δύσκολο βέβαια για τους ανθρώπους στην Ευρώπη, πόσω μάλλον στην Αμερική, να αποδεχθούν ότι αυτό που ονομάζουμε δυτικός πολιτισμόςσυνήθως επικουρούμενος από την Εκκλησία- είναι υπεύθυνος για την εξαφάνιση μεγάλων πολιτισμών με ιδιαίτερα βάρβαρο τρόπο και για την καταστροφή της φυσικής ισορροπίας στον πλανήτη. Αυτό γίνεται από τη εποχή της αποικιοκρατίας, αυτό συνεχίζεται και γίνεται και σήμερα».