ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ Ε.Ε.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (Ε.Κ.) εκλέγεται από τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά τους. Το Κοινοβούλιο δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 με τις ιδρυτικές συνθήκες και από το 1979 τα μέλη του εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες που εκπροσωπούν.

Οι εκλογές διεξάγονται ανά πενταετία. Δικαίωμα ψήφου έχει κάθε Ευρωπαίος πολίτης εγγεγραμμένος στους εκλογικούς καταλόγους. Το Κοινοβούλιο εκφράζει έτσι τη δημοκρατική βούληση των πολιτών της Ένωσης (άνω των 490 εκατομμυρίων ατόμων) και εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους στις συζητήσεις με τα άλλα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. Το σημερινό Κοινοβούλιο αριθμεί 785 μέλη από όλες τις 27 χώρες της Ε.Ε. Περίπου το ένα τρίτο αυτών είναι γυναίκες. Κατ΄ αρχήν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 736 από την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο (δηλ. 2009- 2014). Λόγω της προσχώρησης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά την κοινοβουλευτική περίοδο 2004- 2009 σημειώνεται προσωρινή υπέρβαση των σημερινών εδρών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ευρωβουλευτές) δεν χωρίζονται σε εθνικές ενότητες, αλλά σε πέντε ευρωπαϊκές πολιτικές ομάδες. Οι ομάδες αυτές εκπροσωπούν όλες τις απόψεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, από αυτές των θερμών φεντεραλιστών μέχρι αυτές των απροκάλυπτα ευρωσκεπτικιστών.

Πού εδρεύει το Κοινοβούλιο;
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τρεις τόπους εργασίας: Βρυξέλλες (Βέλγιο), Λουξεμβούργο και Στρασβούργο (Γαλλία).

Στο Λουξεμβούργο είναι εγκατεστημένες οι διοικητικές υπηρεσίες (η Γενική Γραμματεία). Οι συνεδριάσεις όλου του Κοινοβουλίου, γνωστές ως «σύνοδοι ολομέλειας», πραγματοποιούνται στο Στρασβούργο και ενίοτε στις Βρυξέλλες. Συνεδριάσεις των επιτροπών του Κοινοβουλίου πραγματοποιούνται επίσης στις Βρυξέλλες.

Τι κάνει το Κοινοβούλιο;
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεξάγει τις εργασίες του στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο.

Οι κύριες αρμοδιότητες του Κοινοβουλίου είναι τρεις:

1.Θέσπιση ευρωπαϊκών νόμων από κοινού με το Συμβούλιο σε πολλούς τομείς της πολιτικής. Το γεγονός ότι το Ε.Κ. εκλέγεται άμεσα από τους πολίτες αποτελεί ένα από τα στοιχεία που εγγυώνται τη δημοκρατική νομιμότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

2.Ασκεί δημοκρατικό έλεγχο επί όλων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, και ιδίως επί της Επιτροπής. Έχει την εξουσία να εγκρίνει ή να απορρίπτει τον διορισμό των επιτρόπων, καθώς και να κάνει δεκτή πρόταση μομφής κατά της Επιτροπής συλλογικά.

3.Η δύναμη του χρήματος. Το Κοινοβούλιο μοιράζεται με το Συμβούλιο την εξουσία σχετικά με τον προϋπολογισμό της Ένωσης και συνεπώς μπορεί να επηρεάζει τις δαπάνες της. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, εγκρίνει ή απορρίπτει τον προϋπολογισμό στο σύνολό του.

Οι τρεις αυτοί ρόλοι περιγράφονται λεπτομερέστερα στη συνέχεια.

Θέσπιση ευρωπαϊκών νόμων
Η συνηθέστερη διαδικασία για την έγκριση (δηλ. τη θέσπιση) ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι η «συναπόφαση». Η εν λόγω διαδικασία τοποθετεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σε ισότιμη βάση και εφαρμόζεται για τη θέσπιση νομοθεσίας σε ένα ευρύ φάσμα τομέων.

Σε ορισμένους τομείς (για παράδειγμα γεωργία, οικονομική πολιτική, θεωρήσεις και μετανάστευση) μόνο το Συμβούλιο νομοθετεί, αλλά πρέπει να ζητήσει τη γνώμη του Κοινοβουλίου. Επιπλέον, η σύμφωνη γνώμη του Κοινοβουλίου απαιτείται για ορισμένες σημαντικές αποφάσεις, όπως για παράδειγμα την προσχώρηση νέων χωρών στην Ένωση.

Το Κοινοβούλιο κινεί επίσης τη διαδικασία θέσπισης νέας νομοθεσίας εξετάζοντας το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής, μελετώντας ποιοι νέοι νόμοι θα ήταν σκόπιμο να θεσπιστούν και ζητώντας από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις.

Οι σύνοδοι της ολομέλειας, στις οποίες παρευρίσκονται όλοι οι βουλευτές, πραγματοποιούνται συνήθως στο Στρασβούργο (μια εβδομάδα τον μήνα) και ενίοτε στις Βρυξέλλες (δύο ημέρες). Δημοκρατικός έλεγχος
Το Κοινοβούλιο ασκεί δημοκρατικό έλεγχο επί των υπολοίπων ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων με διάφορους τρόπους.

Όταν μια νέα Επιτροπή αναλαμβάνει καθήκοντα, τα μέλη της ορίζονται από τις κυβερνήσεις των κρατών- μελών της Ένωσης αλλά δεν μπορούν να διοριστούν χωρίς την έγκριση του Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο καλεί σε ακρόαση κάθε μέλος της Επιτροπής χωριστά, συμπεριλαμβανομένου του μελλοντικού προέδρου της Επιτροπής, και στη συνέχεια αποφασίζει με ψηφοφορία εάν θα εγκρίνει την Επιτροπή ως σύνολο.

Καθ΄ όλη τη διάρκεια της θητείας της, η Επιτροπή παραμένει πολιτικά υπόλογη στο Κοινοβούλιο, το οποίο μπορεί να εγκρίνει «πρόταση μομφής» ζητώντας τη συλλογική παραίτηση της Επιτροπής.

Γενικότερα, το Κοινοβούλιο ασκεί έλεγχο εξετάζοντας τακτικά εκθέσεις που υποβάλλει η Επιτροπή (την ετήσια γενική έκθεση, εκθέσεις για την εκτέλεση του προϋπολογισμού κ.λπ.). Επιπλέον, οι ευρωβουλευτές υποβάλλουν τακτικά ερωτήσεις προς την Επιτροπή, τις οποίες οι επίτροποι υποχρεούνται νομικά να απαντήσουν.

Το Κοινοβούλιο παρακολουθεί επίσης το έργο του Συμβουλίου: οι βουλευτές του υποβάλλουν τακτικά γραπτές και προφορικές ερωτήσεις προς το Συμβούλιο, ενώ ο πρόεδρος του Συμβουλίου παρευρίσκεται στις συνόδους της ολομέλειας και συμμετέχει σε σημαντικές συζητήσεις.

Το Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να ασκεί δημοκρατικό έλεγχο μέσω της εξέτασης αναφορών που του υποβάλλουν πολίτες και της σύστασης προσωρινών εξεταστικών επιτροπών.

Τέλος, το Κοινοβούλιο συμμετέχει σε όλες τις συνόδους κορυφής της Ένωσης (τις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου). Κατά την έναρξη κάθε συνόδου κορυφής, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου καλείται να διατυπώσει τις απόψεις και τις ανησυχίες του Κοινοβουλίου για επίκαιρα ζητήματα και για θέματα της ημερήσιας διάταξης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η δύναμη του χρήματος
Ο ετήσιος προϋπολογισμός της Ένωσης αποφασίζεται από κοινού από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Το Κοινοβούλιο, σε δύο διαδοχικές αναγνώσεις, συζητά τον προϋπολογισμό ο οποίος δεν θεωρείται οριστικώς εγκριθείς πριν υπογραφεί από τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου.

Η επιτροπή ελέγχου του προϋπολογισμού του Κοινοβουλίου παρακολουθεί την εκτέλεση του προϋπολογισμού και, κάθε χρόνο, το Κοινοβούλιο αποφασίζει αν θα εγκρίνει την εκτέλεση του προϋπολογισμού του προηγούμενου οικονομικού έτους από την Επιτροπή. Αυτή η διαδικασία έγκρισης είναι γνωστή με τον όρο «απαλλαγή».

Πώς οργανώνονται οι εργασίες του Κοινοβουλίου;
Οι εργασίες του Κοινοβουλίου διαιρούνται σε δύο κύρια στάδια: ● Προετοιμασία για τη σύνοδο της ολομέλειας. Πραγματοποιείται από τους βουλευτές στις διάφορες κοινοβουλευτικές επιτροπές που ειδικεύονται σε συγκεκριμένους τομείς δραστηριότητας της Ένωσης. Τα προς εξέταση θέματα συζητούνται και από τις πολιτικές ομάδες.

● Η ίδια η σύνοδος της ολομέλειας. Οι σύνοδοι ολομέλειας κανονικά πραγματοποιούνται στο Στρασβούργο (μια εβδομάδα κάθε μήνα) και ενίοτε στις Βρυξέλλες (μόνο δύο ημέρες). Στις συνόδους αυτές, το Κοινοβούλιο εξετάζει την προτεινόμενη νομοθεσία και θέτει σε ψηφοφορία τροπολογίες, πριν καταλήξει σε απόφαση για το κείμενο στο σύνολό του.

Η ημερήσια διάταξη μπορεί να περιλαμβάνει «ανακοινώσεις» του Συμβουλίου ή της Επιτροπής ή ερωτήσεις σχετικά με τα όσα συμβαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στον κόσμο ευρύτερα.

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο συστήθηκε από τις ιδρυτικές συνθήκες τη δεκαετία του 1950. Εκπροσωπεί τα κράτη- μέλη και στις συνεδριάσεις του παρευρίσκεται ένας υπουργός από κάθε κυβέρνηση κράτους- μέλους της Ένωσης.

Το ποιος υπουργός παρευρίσκεται σε κάθε συνεδρίαση εξαρτάται από τα υπό συζήτηση θέματα. Αν, για παράδειγμα, το Συμβούλιο πρόκειται να συζητήσει περιβαλλοντικά ζητήματα, στη συνεδρίαση θα παρευρίσκεται ο υπουργός Περιβάλλοντος κάθε χώρας της Ένωσης και το Συμβούλιο θα χαρακτηρίζεται Συμβούλιο Περιβάλλοντος.

Οι σχέσεις της Ένωσης με τον υπόλοιπο κόσμο συζητούνται στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων. Αλλά το Συμβούλιο στη συγκεκριμένη σύνθεσή του έχει και την ευρύτερη ευθύνη για γενικά θέματα πολιτικής, συνεπώς στις συνεδριάσεις του παρευρίσκεται οποιοσδήποτε υπουργός ή υφυπουργός επιλέξει κάθε κυβέρνηση.

Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων
Συνολικά, το Συμβούλιο συνεδριάζει υπό εννέα διαφορετικές συνθέσεις:

● Γενικές Υποθέσεις και Εξωτερικές Σχέσεις ● Οικονομικές και Δημοσιονομικές Υποθέσεις (ΕCΟFΙΝ)

● Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις (ΔΕΥ)

● Απασχόληση, κοινωνική πολιτική, υγεία και καταναλωτές.

● Ανταγωνιστικότητα ● Μεταφορές, τηλεπικοινωνίες και ενέργεια ● Γεωργία και αλιεία ● Περιβάλλον ● Παιδεία, Νεολαία και Πολιτισμός Κάθε υπουργός που συμμετέχει στο Συμβούλιο είναι εξουσιοδοτημένος να αναλαμβάνει δεσμεύσεις εξ ονόματος της κυβέρνησής του. Με άλλα λόγια, η υπογραφή του υπουργού ισοδυναμεί με υπογραφή ολόκληρης της κυβέρνησης. Επιπλέον, κάθε υπουργός που συμμετέχει στο Συμβούλιο είναι υπεύθυνος ενώπιον του εθνικού Κοινοβουλίου του και των πολιτών τους οποίους αντιπροσωπεύει το Κοινοβούλιο, πράγμα που εξασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμότητα των αποφάσεων του Συμβουλίου. Το ανώτερο τέσσερις φορές κάθε χρόνο οι πρόεδροι και/ή οι πρωθυπουργοί των κρατών- μελών, μαζί με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνεδριάζουν ως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο . Στις εν λόγω συνεδριάσεις «κορυφής» καθορίζεται η γενική πολιτική της Ένωσης και ρυθμίζονται θέματα που δεν ήταν δυνατόν να διευθετηθούν σε χαμηλότερο επίπεδο (δηλαδή από τους υπουργούς στις κανονικές συνεδριάσεις του Συμβουλίου). Δεδομένης της σημασίας τους, οι συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνεχίζονται συχνά μέχρι αργά τη νύχτα και προσελκύουν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των ΜΜΕ.

Τι κάνει το Συμβούλιο;
Οι κύριες αρμοδιότητες του Συμβουλίου είναι οι εξής: 1. Θεσπίζει ευρωπαϊκούς νόμους, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πολλούς τομείς πολιτικής.

2. Συντονίζει τη γενική οικονομική πολιτική των κρατών- μελών.

3. Συνομολογεί διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και ενός ή περισσοτέρων κρατών ή διεθνών οργανισμών.

4. Εγκρίνει τον προϋπολογισμό της Ένωσης από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

5. Αναπτύσσει την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της Ένωσης, βάσει γενικών προσανατολισμών που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

6. Συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαστικών και αστυνομικών αρχών σε ποινικές υποθέσεις.

Οι περισσότερες από τις αρμοδιότητες αυτές αφορούν τον «κοινοτικό» τομέα, δηλαδή τομείς δραστηριότητας όπου τα κράτημέλη έχουν αποφασίσει να εκχωρήσουν την κυριαρχία τους και να αναθέσουν εξουσίες λήψης αποφάσεων στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Ο τομέας αυτός αποτελεί τον «πρώτο πυλώνα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εντούτοις, οι τελευταίες δύο αρμοδιότητες αφορούν κατά μέγα μέρος τομείς στους οποίους τα κράτη- μέλη δεν έχουν εκχωρήσει τις εξουσίες τους, αλλά απλώς συνεργάζονται. Αυτό αποκαλείται «διακυβερνητική συνεργασία» και καλύπτει τον δεύτερο και τον τρίτο «πυλώνα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το έργο του Συμβουλίου περιγράφεται λεπτομερέστερα στη συνέχεια.

Νομοθεσία
Μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας εκδίδεται από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο από κοινού. Κατά κανόνα, το Συμβούλιο ενεργεί μόνον κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, ενώ η Επιτροπή φυσιολογικά είναι υπεύθυνη να εξασφαλίζει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία, αφ΄ ης στιγμής εκδοθεί, εφαρμόζεται σωστά.

Συντονισμός της οικονομικής πολιτικής των κρατών- μελών
Οι χώρες της Ένωσης έχουν αποφασίσει ότι επιθυμούν μια γενική οικονομική πολιτική που να βασίζεται σε στενό συντονισμό μεταξύ των εθνικών οικονομικών πολιτικών τους. Ο συντονισμός αυτός εξασφαλίζεται από τους υπουργούς οικονομίας και οικονομικών που αποτελούν συλλογικά το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων (ΕCΟFΙΝ).

Οι χώρες της Ένωσης επιθυμούν επίσης να δημιουργήσουν περισσότερες θέσεις απασχόλησης και να βελτιώσουν τα εκπαιδευτικά τους συστήματα καθώς και τα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας. Μολονότι κάθε χώρα της Ένωσης είναι υπεύθυνη για την πολιτική της στους τομείς αυτούς, οι χώρες της Ένωσης μπορούν να καθορίσουν κοινούς στόχους και να διδαχθούν η μία από την εμπειρία της άλλης για να επιτύχουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Η εν λόγω διαδικασία αποκαλείται «ανοικτή μέθοδος συντονισμού» και λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο του Συμβουλίου.

Σύναψη διεθνών συμφωνιών
Κάθε χρόνο, το Συμβούλιο «συνομολογεί» (δηλ. υπογράφει επισήμως) διάφορες συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών, ή διεθνών οργανισμών. Οι συμφωνίες αυτές μπορούν να καλύπτουν ευρείς τομείς, όπως το εμπόριο, η συνεργασία και η ανάπτυξη ή να αφορούν ειδικά θέματα όπως η κλωστοϋφαντουργία, η αλιεία, οι επιστήμες και η τεχνολογία, οι μεταφορές κ.λπ.

Επιπλέον, το Συμβούλιο συνομολογεί συμβάσεις μεταξύ των κρατών- μελών της Ένωσης σε τομείς όπως η φορολογία, το εταιρικό δίκαιο ή η προξενική προστασία. Οι συμβάσεις μπορούν να αφορούν επίσης τη συνεργασία για θέματα ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

Έγκριση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ο ετήσιος προϋπολογισμός της Ένωσης εγκρίνεται από κοινού από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας
Τα κράτη- μέλη συνεργάζονται για την ανάπτυξη μιας Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Αλλά η εξωτερική πολιτική, η ασφάλεια και η άμυνα είναι ζητήματα τα οποία παραμένουν υπό τον ανεξάρτητο έλεγχο των κρατών- μελών. Τα κράτη- μέλη δεν έχουν εκχωρήσει την εθνική κυριαρχία τους στους τομείς αυτούς, πράγμα που σημαίνει ότι ο ρόλος του Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι περιορισμένος. Εντούτοις, οι χώρες της Ένωσης μπορούν να κερδίσουν πολλά αν συνεργαστούν στους τομείς αυτούς, ενώ το κύριο βήμα γι΄ αυτή τη «διακυβερνητική συνεργασία» είναι το Συμβούλιο. Για να είναι σε θέση να αντιδρά αποτελεσματικότερα στις διεθνείς κρίσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιούργησε μια Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης. Δεν πρόκειται για έναν ευρωπαϊκό στρατό: το προσωπικό της συνεχίζει να ανήκει στις εθνικές ένοπλες δυνάμεις και να τελεί υπό εθνική διοίκηση, ενώ ο ρόλος της περιορίζεται στην εκπλήρωση ανθρωπιστικών ή ειρηνευτικών καθηκόντων και άλλων επιχειρήσεων διάσωσης και αντιμετώπισης κρίσεων. Το 2003, για παράδειγμα, η Ένωση διεξήγαγε στρατιωτική επιχείρηση (με κωδικό όνομα Άρτεμις) στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και το 2004 άρχισε ειρηνευτική επιχείρηση (κωδικό όνομα Αλθαία) στη Βοσνία- Ερζεγοβίνη.

Στις επιχειρήσεις αυτές το Συμβούλιο επικουρείται από:

● την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (ΡSC)

● τη Στρατιωτική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕUΜC) και ● το Επιτελείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕUΜS), το οποίο αποτελείται από στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες αποσπασμένους στη Γραμματεία του Συμβουλίου από τα κράτη- μέλη.

Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη
Οι πολίτες της Ένωσης είναι ελεύθεροι να εγκατασταθούν και να εργαστούν σε οποιαδήποτε χώρα της Ένωσης, που θα επιλέξουν. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να έχουν ισότιμη πρόσβαση στην πολιτική δικαιοσύνη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τον λόγο αυτό τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να συνεργαστούν ώστε, για παράδειγμα, μια δικαστική απόφαση που εκδίδεται σε χώρα της Ένωσης για υπόθεση διαζυγίου ή επιμέλειας παιδιού να αναγνωρίζεται σε όλες τις άλλες χώρες της Ένωσης.

Η ελεύθερη κυκλοφορία στην Ένωση είναι προς μεγάλο όφελος των νομοταγών πολιτών, αλλά μπορεί επίσης να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης εκ μέρους των διεθνών εγκληματιών και τρομοκρατών. Η αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος απαιτεί τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων, των αστυνομικών δυνάμεων, των τελωνειακών υπαλλήλων και των αρχών μετανάστευσης όλων των χωρών της Ένωσης.

Θα πρέπει να εξασφαλιστεί, για παράδειγμα, ● ότι τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης αστυνομεύονται αποτελεσματικά, ● ότι οι τελωνειακές και οι αστυνομικές αρχές ανταλλάσσουν πληροφορίες όσον αφορά τις κινήσεις υπόπτων για λαθρεμπόριο ναρκωτικών ή διακίνηση ανθρώπων, ● ότι οι αιτήσεις ασύλου αξιολογούνται και διεκπεραιώνονται κατά τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να αποτραπεί το φαινόμενο της «αναζήτησης ασύλου» («forum shopping»). Των θεμάτων αυτών επιλαμβάνεται το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων- δηλαδή, οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Εσωτερικών. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ενιαίος «χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης» εντός των συνόρων της Ένωσης.

Πώς οργανώνονται οι εργασίες του Συμβουλίου;
Κάθε κράτος μέλος διαθέτει στις Βρυξέλλες μια μόνιμη ομάδα («αντιπροσωπεία») που το εκπροσωπεί και υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντά του στο επίπεδο της Ένωσης. Ο επικεφαλής κάθε αντιπροσωπείας είναι στην ουσία ο πρέσβης της χώρας του στην Ένωση.

Αυτοί οι πρέσβεις (γνωστοί ως «μόνιμοι αντιπρόσωποι») συνεδριάζουν κάθε εβδομάδα στο πλαίσιο της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ). Η Επιτροπή αυτή έχει ως έργο την προετοιμασία των εργασιών του Συμβουλίου σε όλους τους τομείς, εκτός από τον γεωργικό, με τον οποίο ασχολείται η Ειδική Επιτροπή Γεωργίας. Η ΕΜΑ επικουρείται από μία σειρά ομάδων εργασίας, τις οποίες απαρτίζουν στελέχη των εθνικών διοικήσεων. Η Προεδρία του Συμβουλίου
Η Προεδρία του Συμβουλίου ασκείται εκ περιτροπής από κάθε κράτος μέλος για περίοδο έξι μηνών. Με άλλα λόγια, κάθε κράτος μέλος της Ένωσης αναλαμβάνει διαδοχικά την ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου και προεδρεύει όλων των συνεδριάσεων επί ένα εξάμηνο, προωθώντας τις νομοθετικές και πολιτικές αποφάσεις και διαπραγματευόμενο συμβιβαστικές λύσεις μεταξύ των κρατών μελών.

Η Γενική Γραμματεία
Η Προεδρία επικουρείται από τη Γενική Γραμματεία, η οποία ασχολείται με την προετοιμασία και την ομαλή λειτουργία των εργασιών του Συμβουλίου σε όλα τα επίπεδα.

Ο Γενικός Γραμματέας αποτελεί επίσης ύπατο εκπρόσωπο για την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και με αυτή την ιδιότητα συμμετέχει στον συντονισμό της δράσης της Ένωσης στην παγκόσμια σκηνή. Με βάση το νέο Σύνταγμα, ο ύπατος εκπρόσωπος θα αντικατασταθεί από έναν υπουργό Εξωτερικών Υποθέσεων της Ένωσης.

Ο Γενικός Γραμματέας επικουρείται από αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την οργανωτική διεύθυνση της Γενικής Γραμματείας. Αριθμός ψήφων ανά χώρα
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου λαμβάνονται με ψηφοφορία. Όσο μεγαλύτερος είναι ο πληθυσμός μιας χώρας τόσο περισσότερες ψήφους διαθέτει, αλλά οι αριθμοί σταθμίζονται υπέρ των χωρών με τον μικρότερο πληθυσμό:

Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο …….. 29

Ισπανία και Πολωνία ……………………… 27

Ρουμανία …………………………….. 14

Κάτω Χώρες …………………………… 13

Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Ουγγαρία και Πορτογαλία …………………………. 12

Αυστρία, Βουλγαρία και Σουηδία ………………. 10

Δανία, Ιρλανδία, Λιθουανία, Σλοβακία και Φινλανδία …… 7

Κύπρος, Εσθονία, Λετονία, Λουξεμβούργο και Σλοβενία … 4

Μάλτα ……………………………….. 3

ΣΥΝΟΛΟ ……………………………. 345 «Λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία»
Σε ορισμένους πολύ ευαίσθητους τομείς, όπως είναι η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, η φορολογία καθώς και η πολιτική στους τομείς του ασύλου και της μετανάστευσης, οι αποφάσεις του Συμβουλίου πρέπει να λαμβάνονται με ομοφωνία. Με άλλα λόγια, στους τομείς αυτούς κάθε κράτος μέλος διαθέτει δικαίωμα βέτο.

Αντίθετα, όσον αφορά τα περισσότερα ζητήματα, το Συμβούλιο λαμβάνει αποφάσεις με «ειδική πλειοψηφία». Ειδική πλειοψηφία επιτυγχάνεται:

● όταν καταμετρηθούν τουλάχιστον 255 θετικές ψήφοι για την έγκριση πρότασης της Επιτροπής, ή ● όταν καταμετρηθούν τουλάχιστον 255 θετικές ψήφοι και επιτευχθεί πλειοψηφία των δύο τρίτων για την έγκριση όλων των άλλων πράξεων.

Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει να επιβεβαιωθεί ότι οι θετικές ψήφοι αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 62% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης. Αν διαπιστωθεί ότι αυτό δεν ισχύει, η απόφαση δεν εγκρίνεται.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η Επιτροπή είναι ανεξάρτητη από τις εθνικές κυβερνήσεις. Ρόλος της είναι να εκπροσωπεί και να υποστηρίζει τα συμφέροντα του συνόλου της Ένωσης. Συντάσσει προτάσεις για νέες ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις, τις οποίες υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

Η Επιτροπή αποτελεί επίσης το εκτελεστικό όργανο της Ένωσης, με άλλα λόγια είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή των αποφάσεων του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή διαχειρίζεται σε καθημερινή βάση τις υποθέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης: εφαρμόζοντας τις πολιτικές της, εκτελώντας τα προγράμματά της και διαθέτοντας τα κονδύλιά της.

Όπως το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστήθηκε τη δεκαετία του 1950 με τις ιδρυτικές συνθήκες της Ένωσης.

Ποια είναι η Επιτροπή;
Ο όρος «Επιτροπή» χρησιμοποιείται με δύο έννοιες. Πρώτον, αναφέρεται στην ομάδα ανδρών και γυναικών- ένα μέλος από κάθε χώρα μέλος της Ένωσης- που διορίζονται για να διοικούν το όργανο και να λαμβάνουν τις αποφάσεις του. Δεύτερον, ο όρος «Επιτροπή» αναφέρεται στο ίδιο το θεσμικό όργανο και στο προσωπικό του.

Τα μέλη της Επιτροπής αποκαλούνται ανεπισήμως «Επίτροποι». Όλοι κατείχαν παλαιότερα πολιτικές θέσεις στις χώρες καταγωγής τους και πολλοί από αυτούς έχουν ασκήσει υπουργικά καθήκοντα, αλλά ως μέλη της Επιτροπής ασκούν τα καθήκοντά τους προς το γενικό συμφέρον της Ένωσης και δεν δέχονται υποδείξεις από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Η νέα Επιτροπή διορίζεται για περίοδο πέντε ετών, έξι μήνες μετά τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η εξής:

● Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών ορίζουν με κοινή συμφωνία την προσωπικότητα που προτίθενται να διορίσουν ως νέο πρόεδρο της Επιτροπής.

● Ο ορισθείς πρόεδρος της Επιτροπής εγκρίνεται από το Κοινοβούλιο.

● Ο ορισθείς πρόεδρος της Επιτροπής, σε συμφωνία με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, επιλέγει τα υπόλοιπα μέλη της Επιτροπής.

● Το Συμβούλιο εγκρίνει τον πίνακα υποψηφίων αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία και στη συνέχεια την υποβάλλει για έγκριση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

● Κάθε υποψήφιος καλείται σε ακρόαση από το Κοινοβούλιο, το οποίο γνωμοδοτεί στη συνέχεια για το σώμα των Επιτρόπων. Τα γραφεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες. Η Κομισιόν είναι το κύριο εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Προτείνει νομοθετικές πράξεις και διασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των πολιτικών της Ε.Ε.

● Η νέα Επιτροπή διορίζεται οριστικά από το Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία μετά την ψήφο έγκρισης του Κοινοβουλίου.

Η θητεία της παρούσας Επιτροπής λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2009. Πρόεδρός της είναι ο κ. Josι Μanuel Βarroso από την Πορτογαλία.

Η Επιτροπή είναι πολιτικά υπόλογη στο Κοινοβούλιο, το οποίο μπορεί να την εξαναγκάσει σε παραίτηση αν κάνει δεκτή πρόταση μομφής. Κάθε μέλος της Επιτροπής υποχρεούται σε παραίτηση αν του το ζητήσει ο Πρόεδρος, εφόσον συμφωνούν οι άλλοι Επίτροποι.

Η Επιτροπή συμμετέχει σε όλες τις συνόδους του Κοινοβουλίου για να διευκρινίζει και να δικαιολογεί τις πολιτικές της, ενώ επίσης απαντά τακτικά σε προφορικές και γραπτές ερωτήσεις βουλευτών.

Η καθημερινή εργασία της Επιτροπής διεκπεραιώνεται από το διοικητικό προσωπικό της, εμπειρογνώμονες, μεταφραστές, διερμηνείς και προσωπικό γραμματείας. Αυτοί οι Ευρωπαίοι δημόσιοι υπάλληλοι είναι περίπου 25.000, αριθμός που μπορεί να μοιάζει μεγάλος, αλλά είναι στην πραγματικότητα μικρότερος από τον αριθμό υπαλλήλων που απασχολούν τα περισσότερα δημοτικά συμβούλια μεσαίου μεγέθους πόλεων της Ευρώπης.

Πού εδρεύει η Επιτροπή;
Η Επιτροπή εδρεύει στις Βρυξέλλες, αλλά διατηρεί γραφεία και στο Λουξεμβούργο, αντιπροσωπείες σε όλες τις χώρες της Ένωσης και σε πολλές πρωτεύουσες ολόκληρου του κόσμου (en). Τι κάνει η Επιτροπή;
Οι κύριες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι τέσσερις:

1. Προτείνει νομοθεσία στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

2. Διαχειρίζεται και εκτελεί τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της Ένωσης.

3. Επιβάλλει το ευρωπαϊκό δίκαιο (από κοινού με το Δικαστήριο).

4. Εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διεθνή σκηνή, για παράδειγμα διεξάγοντας διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών.

Προτάσεις νέας νομοθεσίας
Η Επιτροπή έχει «δικαίωμα πρωτοβουλίας». Με άλλα λόγια, είναι η μόνη υπεύθυνη για την εκπόνηση προτάσεων νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, τις οποίες υποβάλλει στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Οι προτάσεις αυτές πρέπει να αποβλέπουν στην προώθηση των συμφερόντων της Ένωσης και των πολιτών της και όχι των συμφερόντων συγκεκριμένων χωρών ή κλάδων της οικονομίας.

Πριν εκπονήσει κάποια πρόταση, η Επιτροπή πρέπει να γνωρίζει τις νέες καταστάσεις και τα νέα προβλήματα που έχουν εμφανισθεί στην Ευρώπη, ώστε να εξετάσει αν η θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπισή τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή είναι σε συνεχή επαφή με ευρύ φάσμα ομάδων συμφερόντων και με δύο συμβουλευτικά όργανα, συγκεκριμένα με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Ζητεί επίσης τη γνώμη των εθνικών κοινοβουλίων και κυβερνήσεων.

Η Επιτροπή προτείνει την ανάληψη δράσης στο επίπεδο της Ένωσης μόνο αν κρίνει ότι ένα πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί αποτελεσματικότερα με την ανάληψη εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής δράσης. Αυτή η αρχή αντιμετώπισης των ζητημάτων στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο καλείται «αρχή της επικουρικότητας».

Αν, εν τούτοις, η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι απαιτείται να θεσπιστεί ευρωπαϊκή νομοθεσία, εκπονεί μια πρόταση η οποία πιστεύει ότι αποτελεί αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος και θα ικανοποιήσει το ευρύτερο δυνατό φάσμα συμφερόντων. Για να εξασφαλίσει την ορθότητα των τεχνικών λεπτομερειών η Επιτροπή συμβουλεύεται εμπειρογνώμονες, μέσω των διαφόρων επιτροπών και ομάδων της.

Εκτέλεση των πολιτικών και του προϋπολογισμού της Ένωσης
Ως το εκτελεστικό όργανο της Ένωσης η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση και την εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ένωσης. Οι περισσότερες δαπάνες πραγματοποιούνται από τις εθνικές και τοπικές αρχές, αλλά η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την επίβλεψή τους, υπό το άγρυπνο μάτι του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Στόχος και των δύο οργάνων είναι να εξασφαλίζουν χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χορηγεί στην Επιτροπή απαλλαγή για την εκτέλεση του προϋπολογισμού μόνο αν η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι θετική.

Η Επιτροπή επίσης διαχειρίζεται τις πολιτικές που έχουν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, όπως η κοινή γεωργική πολιτική. Άλλο παράδειγμα είναι η πολιτική ανταγωνισμού, όπου η Επιτροπή έχει την εξουσία να επιτρέπει ή να απαγορεύει συγχωνεύσεις μεταξύ εταιρειών. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να εξασφαλίζει ότι οι χώρες της Ένωσης δεν επιδοτούν τις βιομηχανίες τους με τρόπο που συνεπάγεται νόθευση του ανταγωνισμού.

Τα ευρωπαϊκά προγράμματα τα οποία διαχειρίζεται η Επιτροπή κυμαίνονται από τα προγράμματα «Ιnterreg» και «Urban» (για την ίδρυση διαμεθοριακών εταιρικών σχέσεων μεταξύ περιφερειών και την παροχή βοήθειας για την αναζωογόνηση αστικών περιοχών σε κρίση) έως το πρόγραμμα «Εrasmus» για ανταλλαγές σπουδαστών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Επιβολή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας
Η Επιτροπή ενεργεί ως «θεματοφύλακας των Συνθηκών». Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή, μαζί με το Δικαστήριο, είναι αρμόδια να εξασφαλίζει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία εφαρμόζεται ορθά σε όλα τα κράτη μέλη.

Αν διαπιστώσει ότι μια χώρα της Ένωσης δεν εφαρμόζει έναν ευρωπαϊκό νόμο και συνεπώς δεν τηρεί τις έννομες υποχρεώσεις της, η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα για τη διόρθωση της κατάστασης.

Πρώτα, κινεί μια νομική διαδικασία που ονομάζεται «διαδικασία επί παραβάσει»: αποστέλλει στην οικεία κυβέρνηση επίσημη επιστολή όπου αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή πιστεύει ότι η συγκεκριμένη χώρα παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τάσσεται προθεσμία για την αποστολή λεπτομερούς απάντησης στην Επιτροπή.

Αν η κατάσταση δεν διορθωθεί με τη διαδικασία αυτή, η Επιτροπή πρέπει στη συνέχεια να προσφύγει στο Δικαστήριο, το οποίο μπορεί να επιβάλει χρηματικές ποινές. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου είναι δεσμευτικές για τα κράτη μέλη και για τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.

Εκπροσώπηση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταφέρει τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διεθνή σκηνή. Επιτρέπει στα κράτη μέλη να μιλούν «με μια φωνή» σε διεθνή φόρα όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.

Η Επιτροπή είναι επίσης αρμόδια για τη διαπραγμάτευση διεθνών συμφωνιών εξ ονόματος της Ένωσης. Παράδειγμα μιας τέτοιας συμφωνίας είναι η Συμφωνία του Κοτονού, η οποία θέτει τους όρους μιας σημαντικής εταιρικής σχέσης βοήθειας και εμπορίου μεταξύ της Ένωσης και αναπτυσσομένων χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού.

Πώς οργανώνονται οι εργασίες της Επιτροπής;
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής είναι εκείνος που αποφασίζει ποιος Επίτροπος θα είναι αρμόδιος για κάθε τομέα πολιτικής και ανακατανέμει αυτές τις αρμοδιότητες (εφόσον απαιτείται) κατά τη διάρκεια της θητείας της Επιτροπής.

Η Επιτροπή συνεδριάζει μία φορά την εβδομάδα, συνήθως τις Τετάρτες στις Βρυξέλλες. Κάθε θέμα της ημερήσιας διάταξης παρουσιάζεται από τον Επίτροπο που είναι αρμόδιος για τον αντίστοιχο τομέα πολιτικής και το σώμα των Επιτρόπων αποφασίζει συλλογικά.

Το προσωπικό της Επιτροπής είναι οργανωμένο σε 36 τμήματα, γνωστά ως «Γενικές Διευθύνσεις» (Γ.Δ.) και «υπηρεσίες» (όπως η Νομική Υπηρεσία). Κάθε Γ.Δ. είναι αρμόδια για έναν συγκεκριμένο τομέα πολιτικής και έχει επικεφαλής της Γενικό Διευθυντή, ο οποίος αναφέρεται σε έναν Επίτροπο. Ο γενικός συντονισμός εξασφαλίζεται από τη Γενική Γραμματεία, η οποία επίσης διαχειρίζεται τις εβδομαδιαίες συνεδριάσεις της Επιτροπής. Επικεφαλής της είναι ο Γενικός Γραμματέας, ο οποίος αναφέρεται άμεσα στον Πρόεδρο.

Οι Γ.Δ. είναι αυτές που συντάσσουν ουσιαστικά τις νομοθετικές προτάσεις, αλλά οι εν λόγω προτάσεις καθίστανται επίσημες μόνο όταν «εκδοθούν» από την Επιτροπή στην εβδομαδιαία συνεδρίασή της.

Το Δικαστήριο
Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (συχνά αποκαλούμενο απλώς «Δικαστήριο») συνεστήθη δυνάμει της συνθήκης ΕΚΑΧ, το 1952. Εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Έργο του Δικαστηρίου είναι να εξασφαλίζει ότι η νομοθεσία της Ένωσης ερμηνεύεται και εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρεςμέλη, ώστε όλοι οι πολίτες της να είναι ίσοι απέναντι στον νόμο. Παραδείγματος χάριν, εξασφαλίζει ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν εκδίδουν διαφορετικές αποφάσεις για το ίδιο θέμα.

Το Δικαστήριο εξασφαλίζει επίσης ότι τα κράτη-μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης ενεργούν σύμφωνα με τον νόμο. Το Δικαστήριο είναι αρμόδιο για την επίλυση νομικών διαφορών μεταξύ κρατών-μελών, θεσμικών οργάνων της Ένωσης, επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων.

Το Δικαστήριο αποτελείται από έναν δικαστή ανά κράτος-μέλος, ώστε να εκπροσωπούνται και τα 27 εθνικά νομικά συστήματα της Ένωσης. Ωστόσο, για λόγους αποτελεσματικότητας, το Δικαστήριο σπάνια συνεδριάζει σε ολομέλεια. Συνήθως συνέρχεται σε «τμήμα μείζονος σύνθεσης» με 13 μόνο δικαστές ή σε τμήματα πέντε ή τριών δικαστών.

Το Δικαστήριο επικουρείται από οκτώ «γενικούς εισαγγελείς», έργο των οποίων είναι να διατυπώνουν αιτιολογημένες προτάσεις επί των υποθέσεων που κρίνονται από το Δικαστήριο δημόσια και αμερόληπτα.

Οι δικαστές και οι γενικοί εισαγγελείς είναι άτομα των οποίων η αμεροληψία είναι πέραν κάθε αμφιβολίας. Διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα ή την ικανότητα για να διορισθούν στις ανώτατες δικαστικές θέσεις στις χώρες καταγωγής τους. Διορίζονται στο Δικαστήριο κατόπιν κοινής συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων των κρατών-μελών της Ένωσης. Η θητεία κάθε δικαστή είναι εξαετής και μπορεί να ανανεωθεί.

Τo Πρωτοδικείο συνεστήθη το 1989 για να συνδράμει το Δικαστήριο στη διεκπεραίωση των χιλιάδων υποθέσεων που φέρονται ενώπιόν του και να προσφέρει καλύτερη έννομη προστασία στους πολίτες. Το Πρωτοδικείο (το οποίο είναι προσαρτημένο στο Δικαστήριο) εκδικάζει ορισμένα είδη υποθέσεων- ιδίως προσφυγές που ασκούνται από ιδιώτες, εταιρείες και ορισμένες οργανώσεις- και υποθέσεις που σχετίζονται με το δίκαιο ανταγωνισμού.

Οι πρόεδροι του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου εκλέγονται μεταξύ των μελών τους για περίοδο τριών ετών, η οποία μπορεί να ανανεωθεί.

Το Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Δημόσιας Διοίκησης αποτελεί νέο δικαστικό όργανο, το οποίο συνεστήθη για να αποφαίνεται σε διενέξεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημόσιας Διοίκησής της. Το εν λόγω δικαστήριο αποτελείται από επτά δικαστές και είναι προσαρτημένο στο Πρωτοδικείο.

Τι κάνει το Δικαστήριο;
Το Δικαστήριο εκδίδει αποφάσεις για τις υποθέσεις που φέρονται ενώπιόν του. Οι τέσσερις συνηθέστεροι τύποι υποθέσεων είναι:

1. Αιτήσεις για την έκδοση προδικαστικής απόφασης 2. Διαδικασίες επί παραβάσει 3. Προσφυγές ακυρώσεως 4. Προσφυγές επί παραλείψει Κάθε τύπος υπόθεσης περιγράφεται λεπτομερέστερα στη συνέχεια.

Η διαδικασία έκδοσης προδικαστικής απόφασης
Τα δικαστήρια κάθε χώρας της Ένωσης είναι αρμόδια να εξασφαλίζουν ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία εφαρμόζεται σωστά στη συγκεκριμένη χώρα. Αλλά υπάρχει ο κίνδυνος τα δικαστήρια διαφόρων χωρών να ερμηνεύουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία κατά διαφορετικό τρόπο.

Για να αποτραπεί αυτός ο κίνδυνος, προβλέπεται η «διαδικασία έκδοσης προδικαστικής απόφασης», στο πλαίσιο της οποίας, αν ένα εθνικό δικαστήριο διατηρεί κάποια αμφιβολία σχετικά με την ερμηνεία ή το κύρος κάποιου ευρωπαϊκού νόμου, μπορεί – και κάποιες φορές οφείλει- να ζητήσει τη συμβουλή του Δικαστηρίου, η οποία δίδεται υπό τη μορφή «προδικαστικής απόφασης».

Διαδικασία επί παραβάσει
Τη διαδικασία αυτή κινεί η Επιτροπή, αν έχει λόγους να πιστεύει ότι ένα κράτος-μέλος έχει παραβεί υποχρέωσή του που απορρέει από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Μπορεί επίσης να κινηθεί από άλλο κράτος-μέλος.

Και στις δύο περιπτώσεις, το Δικαστήριο ερευνά τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς και εκδίδει απόφαση. Το κράτος-μέλος το οποίο διαπιστώνεται ότι έχει όντως παραβεί υποχρέωσή του, οφείλει να παύσει αμέσως την παράβαση. Εάν το Δικαστήριο διαπιστώσει ότι το κράτος-μέλος δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφασή του, μπορεί να υποβάλει πρόστιμο στην εν λόγω χώρα. Προσφυγή ακυρώσεως
Αν ένα κράτος-μέλος, το Συμβούλιο, η Επιτροπή ή (υπό ορισμένες προϋποθέσεις) το Κοινοβούλιο κρίνει ότι ένας συγκεκριμένος ευρωπαϊκός νόμος είναι παράνομος, μπορεί να ζητήσει από το Δικαστήριο την ακύρωσή του.

Αυτή η «ακυρωτική διαδικασία» μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από ιδιώτες που ζητούν από το Δικαστήριο να ακυρώσει έναν συγκεκριμένο νόμο, ο οποίος έχει άμεσες και δυσμενείς ατομικές επιπτώσεις γι΄ αυτούς.

Αν το Δικαστήριο κρίνει ότι ο εν λόγω νόμος δεν θεσπίστηκε σύννομα ή δεν βρίσκει έρεισμα στις Συνθήκες, μπορεί να τον κηρύξει άκυρο.

Προσφυγή επί παραλείψει
Η Συνθήκη επιτάσσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή να λαμβάνουν ορισμένες αποφάσεις σε κάποιες περιπτώσεις. Αν δεν το πράξουν, τα κράτη-μέλη, τα υπόλοιπα κοινοτικά θεσμικά όργανα και (υπό ορισμένες προϋποθέσεις) ιδιώτες ή εταιρείες μπορούν να προσφύγουν στο Δικαστήριο ζητώντας την επίσημη διαπίστωση της σχετικής παράλειψης. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο
Το Ελεγκτικό Συνέδριο συνεστήθη το 1975 και εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Έργο του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι να ελέγχει εάν οι πόροι της Ένωσης, που προέρχονται από τους φορολογουμένους, συγκεντρώνονται σωστά και δαπανώνται νόμιμα, με φειδώ και για τον προβλεπόμενο σκοπό. Στόχος του είναι να εξασφαλίζει την καλύτερη σχέση κόστους-απόδοσης για τα χρήματα των φορολογουμένων, και έχει το δικαίωμα να ελέγχει κάθε πρόσωπο ή οργανισμό που χειρίζεται πόρους της Ένωσης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αποτελείται από ένα μέλος για κάθε χώρα της Ένωσης. Τα μέλη του διορίζονται από το Συμβούλιο για περίοδο έξι ετών, που μπορεί να ανανεωθεί. Τα μέλη εκλέγουν μεταξύ τους τον πρόεδρο για περίοδο τριών ετών που μπορεί να ανανεωθεί. Ο κ. Ηubert Weber από την Αυστρία εξελέγη πρόεδρος τον Ιανουάριο του 2005.

Τι κάνει το Ελεγκτικό Συνέδριο;
Η κύρια αποστολή του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι να ελέγχει την κανονική εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ένωσης. Με άλλα λόγια, να ελέγχει τη νομιμότητα και την κανονικότητα των εσόδων και των δαπανών της Ένωσης και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, βοηθά να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική και ανοικτή λειτουργία του συστήματός της.

Για την εκτέλεση των καθηκόντων του, το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει τα έγγραφα κάθε προσώπου ή οργανισμού που διαχειρίζεται έσοδα ή έξοδα για λογαριασμό της Ένωσης. Αν το κρίνει απαραίτητο, διενεργεί επιτόπιους ελέγχους. Οι διαπιστώσεις του δημοσιεύονται υπό μορφή εκθέσεων που εφιστούν την προσοχή της Επιτροπής και των κρατών-μελών σε τυχόν προβλήματα.

Για να επιτελεί αποτελεσματικά το έργο του, το Ελεγκτικό Συνέδριο πρέπει να παραμένει ανεξάρτητο από τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα, αλλά συγχρόνως να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με αυτά.

Μία από τις κύριες λειτουργίες του είναι να επικουρεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, υποβάλλοντας κάθε χρόνο έκθεση ελέγχου για το προηγούμενο οικονομικό έτος. Το Κοινοβούλιο εξετάζει διεξοδικά την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου προτού αποφασίσει εάν θα εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διαχειρίστηκε τον προϋπολογισμό. Εφόσον το Κοινοβούλιο μείνει ικανοποιημένο, το Ελεγκτικό Συνέδριο διαβιβάζει επίσης στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο δήλωση αξιοπιστίας με την οποία επιβεβαιώνει ότι τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων χρησιμοποιήθηκαν σωστά.

Τέλος, το Ελεγκτικό Συνέδριο γνωμοδοτεί όσον αφορά προτάσεις νόμων για τον χρηματοπιστωτικό τομέα της Ένωσης και προτεινόμενες δράσεις για την καταπολέμηση της απάτης στην Ένωση.