Η μεγάλη επιστροφή του «Καβαλιέρε»

Μια (προς το παρόν άνιση) μονομαχία εξελίσσεται στον πολιτικό στίβο της Ιταλίας. Από τη μια μεριά, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι με τον αέρα του βέβαιου νικητή πιέζει για πρόωρες εκλογές. Από την άλλη, ο Βάλτερ Βελτρόνι καλείται να αναχαιτίσει μια νέα εποχή «μπερλουσκονισμού», αφού πρώτα μαζέψει τα συντρίμμια της Κεντροαριστεράς.

Για να περιγραφεί η πολιτική κατάσταση στην Ιταλία θα αρκούσαν μόνο μερικά νούμερα: 62 χρόνια από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έχουν ορκιστεί 61 διαφορετικές κυβερνήσεις. Στην τελευταία Βουλή εκπροσωπούνταν 36 κόμματα. Τα 13 από αυτά συμμετείχαν στον κυβερνητικό συνασπισμό του Ρομάνο Πρόντι. Έως και λίγες ημέρες πριν από την κατάρρευση της κεντροαριστερής κυβέρνησης Πρόντι, η Ιταλία ζούσε στον ρυθμό ενός νέου ιστορικού συμβιβασμού, σαν εκείνον που έζησε τη δεκαετία του 1970 με πρωταγωνιστές τον χριστιανοδημοκράτη Άλντο Μόρο και τον κομμουνιστή Ενρίκο Μπερλινγκουέρ. Τριάντα χρόνια μετά, κεντρικά πρόσωπα του συμβιβασμού ήταν ο δηλωμένος αντικομμουνιστής Σίλβιο Μπερλουσκόνι και ο κεντροαριστερός Βάλτερ Βελτρόνι. Το κύριο αντικείμενο του συμβιβασμού ήταν η αντικατάσταση της απλής αναλογικής με ένα εκλογικό σύστημα που θα εγγυάται σταθερές κυβερνήσεις. Η συναίνεση «Βερλουσκόνι», όπως ονόμασαν τον νέο ιστορικό συμβιβασμό τα ιταλικά μέσα, κράτησε μέχρι τις 24 Ιανουαρίου.

Στην Ιταλία, 62 χρόνια από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έχουν ορκιστεί 61 διαφορετικές κυβερνήσεις

«Ηρωική» πτώση. Εκείνη την ημέρα η κυβέρνηση Πρόντι έπεφτε «ηρωικά», όταν ο πρωθυπουργός αποφάσισε να μην παραιτηθεί μετά την αποχώρηση του καθολικού κόμματος Udeur, αλλά να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης από τα δύο Σώματα του Κοινοβουλίου. Με το τέλος της κυβέρνησης Πρόντι, ο «Καβαλιέρε» Σίλβιο Μπερλουσκόνι άρχισε να επαναλαμβάνει μονότονα δύο λέξεις: «Πρόωρες εκλογές». Η αλλαγή του εκλογικού νόμου μπορεί και να περιμένει, παρά τις απέλπιδες προσπάθειες που καταβάλλει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζόρτζο Ναπολιτάνο για τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης με σκοπό έναν νέο νόμο. Ο τελευταίος που έλαβε διερευνητική εντολή από τον Ναπολιτάνο ήταν ο πρόεδρος της Γερουσίας Φράνκο Μαρίνι, την περασμένη Πέμπτη, αλλά χωρίς πολλές ελπίδες. Το σενάριο των εκλογών τον Απρίλιο είναι το πιθανότερο.


«Σαν εξόριστος πρωθυπουργός»

O Σίλβιο Μπερλουσκόνι βρίσκεται από τον Απρίλιο του 2006 μακριά από την εξουσία. Αυτούς τους 20 μήνες, σημειώνουν έγκυροι σχολιαστές στην Ιταλία, συμπεριφέρεται σαν πρωθυπουργός που για κάποιον περίεργο λόγο υποχρεώθηκε σε ένα είδος εξορίας. Η επιμονή του για πρόωρες εκλογές οφείλεται στο ότι, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η Κεντροδεξιά κινείται γύρω στο 58% και η Κεντροαριστερά στο 42%. Η επιστροφή μοιάζει εξασφαλισμένη, δεδομένης και της πίστης που έσπευσαν να εκφράσουν στο πρόσωπό του ο πρώην μεταφασίστας Τζανφράνκο Φίνι και ο ξενοφοβικός Ουμπέρτο Μπόσι. Αν επιστρέψει, θα γραφούν πολλά για τους λόγους που έκαναν τους Ιταλούς να υποκύψουν και πάλι στη γοητεία του.

Τα πέντε χρόνια της πρωθυπουργίας του αποτελούν ιστορικό ρεκόρ- μόνο ο Μουσολίνι έμεινε στην εξουσία περισσότερο- αλλά δύσκολα εγγυώνται ένα καλύτερο μέλλον. Σε αυτά τα πέντε χρόνια, η Ιταλία είχε έναν ηγέτη που στο εσωτερικό φρόντιζε να ψηφίζει νόμους για να προστατεύσει τον εαυτό του από τις δικαστικές διώξεις και στο εξωτερικό αποκαλούσε ναζί έναν Γερμανό ευρωβουλευτή. Και πάντως έναν μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης, που βάφτισε το κόμμα του δανειζόμενος το σύνθημα «Forza Ιtalia» από τα γήπεδα και που κατέβηκε στην πολιτική γιατί «οι κομμουνιστές έτρωγαν παιδιά».

Ο στόχος του. OΜπερλουσκόνι θέλει την άνοιξη του 2008 να επιστρέψει στην πρωθυπουργία και, αφού κυβερνήσει για 2-3 χρόνια, να παραδώσει, όπως ο Τόνι Μπλερ, τον θώκο σε έναν Γκόρντον Μπράουν της Ιταλίας. Επόμενος στόχος του είναι η Προεδρία της Δημοκρατίας. Αν τον πραγματοποιήσει, θα κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή έως το 2020. Και τότε, σημειώνουν αναλυτές, η Δεύτερη Δημοκρατία της Ιταλίας θα μείνει στην ιστορία ως «εποχή Μπερλουσκόνι».


Ακολουθεί μοναχικό δρόμο

O άνθρωπος που καλείται να σταματήσει τα σχέδια του Μπερλουσκόνι είναι ο Βάλτερ Βελτρόνι, σταθερά προσηλωμένος στην άποψη ενός εκλογικού νόμου που θα ενισχύσει το δικομματικό σύστημα. «Εκλογές σήμερα σημαίνει αστάθεια αύριο», δήλωσε την περασμένη Τρίτη. Ωστόσο, ο ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος, το οποίο ιδρύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο ως φορέας της ενιαίας Κεντροαριστεράς, προκαλεί ήδη τριγμούς στο στρατόπεδο. Ο Βελτρόνι έχει κάνει σαφές σε όλους τους τόνους ότι θα διεκδικήσει μόνος του την ψήφο των Ιταλών, χωρίς συμμαχίες με μικρότερα κόμματα, κάνοντας μια απλή ανάγνωση της 20μηνης εμπειρίας του Πρόντι στην εξουσία: η κυβέρνησή του ήταν μια συμμαχία κομμάτων από καθολικούς που πίνουν νερό στο όνομα του Πάπα, άθεους, ορκισμένους κομμουνιστές που διαδηλώνουν κατά του ΝΑΤΟ, αλλά και φιλοαμερικανούς, ευρωπαϊστές, καθώς και κάποιους που βλέπουν την Ενωμένη Ευρώπη με μισό μάτι.

Η διαμάχη. Η απόφαση του Βελτρόνι να ακολουθήσει έναν δρόμο χωρίς εξαρτήσεις οδήγησε σε δύο συγκρούσεις. Αφενός, με τα μικρά κόμματα, τα οποία φοβούνται ότι θα εξαφανιστούν από τον πολιτικό χάρτη. Και αφετέρου, με εκείνους που υποστηρίζουν ότι η διακήρυξή του υπονομεύει την προσπάθεια της Κεντροαριστεράς να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει ενωμένη. Η εσωτερική διαμάχη κάνει ασφαλώς πιο δύσκολα τα πράγματα για τον Βελτρόνι απέναντι στην Κεντροδεξιά, τα τρία κομμάτια της οποίας «συγκολλήθηκαν» αυτόματα με την προοπτική της εξουσίας. Προς το παρόν φαίνεται να είναι το αουτσάιντερ μιας πρόωρης εκλογικής διαδικασίας. Πολλοί, ωστόσο, στοιχηματίζουν στην «εποχή Βελτρόνι».