Στου κουφού την πόρτα

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ ΠΑΛΙ ΟΙ ΑΦΕΛΕΙΕΣ ΤΩΝ
ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΤΙΚΩΝ ΟΤΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΒΟΡΒΟΡΟ
ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΣΙΩΠΟΥΝ.
ΤΟ ΟΡΘΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΙΘΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ.
ΟΤΑΝ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΧΛΑΠΑΤΑΓΗ, ΤΗ
ΦΤΗΝΙΑ, ΤΗ ΜΙΖΕΡΙΑ, ΣΥΧΝΑ ΤΗΝ ΚΤΗΝΩΔΗ
ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ
ΚΑΠΟΙΟΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΣ ΤΟΛΜΗΣΕΙ
ΝΑ ΑΡΘΡΩΣΕΙ ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ, ΝΑ ΟΡΘΩΣΕΙ
ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΑΝΟΗΣΙΑΣ ΤΟΝ ΟΡΘΟ ΛΟΓΟ,
ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ, ΠΟΙΟΣ ΤΟΝ ΑΚΟΥΕΙ ΚΑΙ
ΠΟΙΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΒΑΖΕΙ;
Φοβάμαι βέβαια πως οι κατήγοροι (της φωτιάς!) που αναφέρονται στην, τάχα, σιωπή των διανοουμένων, εννοούν πως οι σοβαροί άνθρωποι του τόπου δεν καταδέχονται να παίξουν το παιχνίδι τους, να βγουν στα θλιβερά παράθυρα, στα χαώδη πάνελ, στις πλατείες και στα σοκάκια και να «συζητήσουν» με τους διαχειριστές της βλακώδους ενημέρωσης για πράγματα χθαμαλά, βορβορώδη, άπλυτα που ζέχνουν και προκαλούν τον εμετό. Γιατί όποιος σοβαρός άνθρωπος δοκίμασε να εισχωρήσει στον δυσώδη χώρο της μικρόνοιας, βγήκε ταπεινωμένος, ευτελισμένος και δαρμένος. Προπηλακίζεται, φιμώνεται, απαξιώνεται διότι ο χώρος της λεγόμενης ενημέρωσης των μαζών μισεί τη θεωρία, μισεί το επιχείρημα, μισεί τον διάλογο με ίσους όρους και μισεί συλλήβδην τη μόρφωση και την αναλυτική σκέψη. Και στοχασμός χωρίς αναλυτική σκέψη δεν είναι στοχασμός, είναι εξουσιαστικός, τυραννικός, αυταρχικός και όχι σπάνια φανατικός λόγος. Αν είναι λόγος, γιατί στον χώρο κατανάλωσης και σπατάλης της ηλιθιότητας, λόγος σημαίνει φασαρία, κραυγή και ρέψιμο.

Κι όμως οι διανοούμενοι, σ΄ αυτό το άθλιο τοπίο της τηλεοπτικής βίας, μιλούν, γράφουν, δημοσιεύουν, αλλά οι λειτουργικοί αναλφάβητοι της ενημέρωσης των μαζών ούτε ακούνε ούτε διαβάζουν, γιατί μισούν και τη σκέψη και την άποψη και το επιχείρημα. Η ανύπαρκτη κρίση τους αδυνατεί να κατανοήσει απλούστατες έννοιες.

Πώς λοιπόν θέλετε να διεισδύσει σε πολιτικές, ηθικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές έννοιες, γιατί οι διανοούμενοι έχουν ειδικά εργαλεία, επεξεργασμένες έννοιες από δοκιμασία αιώνων, από καλλιέργεια ιδιοφυών σπορέων. Δεν είναι παίξε γέλασε, μιντιακό λούνα παρκ με συγκρουόμενα αυτοκινητάκια, ο στοχασμός.

Ο πρόλογος αυτός ήταν απαραίτητος και για να πάρω θέση σε όσα ανυπόστατα ισχυρίζονται οι αχθοφόροι της θολής ενημέρωσης (η λέξη βέβαια, για όσους ξέρουν ελληνικά σημαίνει αυτό και μόνο: ενέργεια, πράξη που περιορίζεται να εντοπίζει τα συμβαίνοντα την ημέρα που συμβαίνουν!) και για να δείξω με ένα μόνο παράδειγμα πως οι διανοούμενοι μιλούν και γράφουν για πράγματα καυτά, αιωνίως επίκαιρα, δυσεπίλυτα αλλά άκρως ουσιώδη για την επιβίωση, την ύπαρξη και την αξίωση να ζει κανείς ως πολίτης.

Ιδού λοιπόν το εξαντλητικό στην ανάλυσή του πόνημα του Γιώργου Φαράκλα Νόημα και Κυριαρχία(Εκδόσεις Εστίας) που βεβαίως ποτέ δεν θα φθάσει να συζητηθεί ούτε στα παράθυρα ούτε στις στρογγυλές τράπεζες των πάνελ.

Ο Γιώργος Φαράκλας είναι διδάσκων καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο με αντικείμενο την Πολιτική Φιλοσοφία. Αυτό σημαίνει για τους αναλφάβητους των μαζικών αερολογιών πως καταπιάνεται με μια πράγματι τιτανομαχία γύρω από το πολιτικό φαινόμενο που ξεκινά από τους προσωκρατικούς, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τους σοφιστές αλλά και τον Θουκυδίδη, περνάει από τον Μοντέν και τον Μακιαβέλι βυθίζεται στον Καντ, τον Έγελο, τον Μαρξ και τον Νίτσε για να καταλήξει στον Φρόυντ, τον Ντεριντά, τον Ντελέζ.

Στο βιβλίο που ανέφερα (και δεν έχω σκοπό ως μη ειδικός να αναλύσω) ο λόγος για το νόημα και τα συμφραζόμενα της κυριαρχίας, της ισχύος κ.λπ. επικεντρώνεται γύρω από τη σκέψη δύο σημαντικών Ελλήνων στοχαστών που, δυστυχώς, έφυγαν πολύ νωρίς από τη ζωή, ενώ είχαν ήδη δημιουργήσει με το έργο τους, στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό όπου έδρασαν, δίδαξαν και εξέδωσαν, μέγα ενδιαφέρον. Πρόκειται για τον Παναγιώτη Κονδύλη και τον Κοσμά Ψυχοπαίδη. Ο Φαράκλας φτάνει στον Ψυχοπαίδη μέσα από μια μακρά αναζήτηση, συζήτηση και αξιολόγηση των δύο εννοιών που συμπλέκονται στον τίτλο του έργου του, τον τρόπο δηλαδή που συγκροτείται η νοηματοδότηση της γνωσιακής διαδικασίας σε συνάρτηση με το πρόβλημα της κυριαρχίας και της εξουσίας. Ασκώντας κριτική στον ιστορικισμό του Κονδύλη πολώνει τα επιχειρήματά του γύρω από την κατάφασή του για τις εκτιμήσεις του Ψυχοπαίδη πάνω στο πρόβλημα της ισχύος, της επιθυμίας και της απόφασης, με τη μέθοδό του για υπέρβαση των αντιφάσεων.

Ο Φαράκλας όμως για να αποδείξει τη στερεότητα του προβληματισμού του κυκλοφορεί παράλληλα στον ίδιο εκδοτικό οίκο ένα από τα θεμελιώδη έργα της παγκόσμιας φιλοσοφικής σκέψης σε δική του μετάφραση και αναλυτικό πρόλογο, τη Φαινομενολογία του Νου. Όπως πολύ ορθά έχει ειπωθεί, ο Έγελος είναι ο φιλόσοφος που δημιούργησε μια σειρά από θεωρίες που εκκίνησαν από τις θέσεις του, θεωρίες που τον ανέτρεψαν, τον βελτίωσαν, τον αρνήθηκαν ή τον προϋπέθεσαν από τον Μαρξ και τον Νίτσε έως τον Χούρσελ, τον Χάιντεγκερ, τον Σαρτρ και τους αποδομιστές.

Το ότι ο Φαράκλας καταλήγει να συζητήσει δύο επιγόνους αυτής της γενναίας ακολουθίας δεν είναι απλώς μια πατριωτική στάση. Είναι μια διαπίστωση πως σ΄ αυτό τον τόπο ανθεί ένας πρωτότυπος φιλοσοφικός και πολιτικός θεωρητικός λόγος που ακόμη και η ευρύτερη πανεπιστημιακή μας κοινότητα αγνοεί. Κι όμως αυτοί οι συγκαιρινοί μας καταπιάστηκαν με ζέοντα προβλήματα που μας αφορούν και τα οποία ερμηνεύουν κάθε σημερινό θλιβερό πυώδες απόστημα της πολιτικής και ηθικής μας ζωής.

Και τι δεν συζητά ο Φαράκλας για να φτάσει να αξιολογήσει τους δύο Έλληνες στοχαστές: την έννοια της Επανάστασης, της επικοινωνίας, της Αλήθειας, τη ιστορικότητας, της προόδου, του υλισμού, της εμπειρίας, της επιθυμίας, της απόφασης, της ουτοπίας της γνώσης, της αθεΐας, των αξιών, της ιδεολογίας, του πολέμου, της ισότητας, της ισότητας των φύλων, του κράτους κ.λπ.

Όποιος σοβαρός άνθρωπος δοκίμασε να εισχωρήσει στον δυσώδη χώρο της μικρόνοιας, βγήκε ταπεινωμένος, ευτελισμένος και δαρμένος

Έγελος

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

ΛΟΓΙΑ ΤΟΥΝΟΥ

ΜΤΦ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΑΡΑΚΛΑΣ ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑΣ, ΤΙΜΗ: 34 ΕΥΡΩ

Γιώργος Φαράκλας

ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑΣ, ΤΙΜΗ: 22 ΕΥΡΩ