Βασικές γνώσεις της Παγκόσμιας Γεωγραφίας

Η Γη είναι ένας από τους εννέα πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος (Ερμής, Αφροδίτη, Γη, Άρης, Ζευς, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας και Πλούτωνας), τρίτος σε απόσταση από τον Ήλιο, μετά τον Ερμή και την Αφροδίτη, και έκτος στο μέγεθος και το βάρος. Η απόσταση της Γης από τον Ήλιο είναι περίπου 149.500.000 χλμ. και ονομάζεται αστρονομική μονάδα. Έχει έναν φυσικό δορυφόρο, τη Σελήνη που εκτελεί περίπου κυκλική τροχιά, με μέση ακτίνα 384.400 χλμ. σε 27, 32 ημέρες.

Το σχήμα της Γης είναι σφαιρικό (όχι απόλυτα) με πεπλατυσμένους τους πόλους της και εξογκωμένη ελαφρά τη ζώνη του Ισημερινού. Το εμβαδόν της επιφάνειας της Γης ανέρχεται περίπου σε 510.100.000 τ. χλμ. και καλύπτεται κατά 29% από ξηρά και 71% από θάλασσα.

Η Γη εκτελεί συνολικά πολλές κινήσεις στο Διάστημα. Όλες οι κινήσεις της συμπυκνώνονται τελικά σε πέντε σπουδαιότερες, που είναι η περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, η περιφορά γύρω από τον άξονά της, η μετάπτωση, η κλόνιση και η μεταβατική κίνηση. Οι μελέτες και οι παρατηρήσεις οδήγησαν στον διαχωρισμό της γήινης σφαίρας σε τρεις μεγάλες γενικές ζώνες, που είναι οι εξής:

α. Λιθόσφαιρα (εξωτερικός φλοιός). Η ζώνη αυτή φτάνει σε βάθος 1.200 χλμ. και περιβάλλεται εξωτερικά από ένα στρώμα πετρωμάτων, πάχους περίπου 50 χλμ.

β. Ενδιάμεσος φλοιός. Φτάνει σε βάθος 2.900

χλμ. και αποτελείται από χαλκό, κασσίτερο, μόλυβδο, βισμούθιο, υδράργυρο, αντιμόνιο, που εμφανίζονται είτε ως οξείδια είτε ως θειούχες ενώσεις.

γ. Εσωτερικός πυρήνας. Αρχίζει από τα 2.900

χλμ. και φτάνει μέχρι τα 3.500 χλμ. Η σύστασή του είναι κυρίως βαριά μέταλλα, όπως σίδηρος, νικέλιο, λευκόχρυσος, χρυσός και είναι δυνατόν να συγκριθεί με τη σύσταση των μετεωριτών.

Η θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης είναι κατά μέσο όρο 14,3 C. Κάτω από την επιφάνεια υπολογίζεται ότι η θερμοκρασία αυξάνει κατά 1 C κάθε 33 μέτρα. Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, υπολογίζεται ότι η θερμοκρασία στον πυρήνα είναι 2.000- 4.000 C. Το υψηλότερο σημείο της ξηράς είναι το Έβερεστ (8.848 μ.) και το βαθύτερο σημείο της θάλασσας βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό (11.775 μ.) Ήπειροι και ωκεανοί
Η γήινη επιφάνεια χωρίζεται σε ηπείρους και ωκεανούς.

Αναλυτικά έχουμε έξι ηπείρους και έξι ωκεανούς. Οι έξι ήπειροι είναι οι Ασία, Αφρική, Ευρώπη, Αμερική, Ωκεανία και Ανταρκτική.

Οι τρεις ανήκουν στο Βόρειο Ημισφαίριο: Αρκτικός ή Βόρειος Παγωμένος, Βόρειος Ατλαντικός και Βόρειος Ειρηνικός.

Οι άλλες τρεις ανήκουν στο Νότιο Ημισφαίριο: Ινδικός, Νότιος Ατλαντικός και Νότιος Ειρηνικός. Δεν υπάρχει Νότιος Παγωμένος Ωκεανός. Η θάλασσα που βρίσκεται γύρω από την Ανταρκτική Ήπειρο ονομάζεται Ανταρκτική Θάλασσα. Τοπική ώρα και ώρα ζωνών
Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ δύο διαδοχικών μεσουρανήσεων του Ήλιου είναι 24 ώρες.

Για να αποφευχθούν οι δυσκολίες που θα προέκυπταν στις συγκοινωνίες και τις τηλεπικοινωνίες αν κάθε τόπος ακολουθούσε τη δική του τοπική ώρα, καθιερώθηκε ο χρόνος των ζωνών ή ωριαίων ατράκτων. Με τον όρο ωριαία άτρακτος εννοούμε μία ζώνη της επιφάνειας της Γης κατά τη μεσημβρινή διεύθυνση, της οποίας το πλάτος είναι 15. Η Γη χωρίζεται σε 24 ωριαίες ατράκτους, που βρίσκονται ανατολικά και δυτικά του κεντρικού μεσημβρινού.

Η Δυτικοευρωπαϊκή Ώρα (ΔΕΩ) είναι η ώρα του Γκρίνουιτς ή παγκόσμια ώρα, και ισχύει για τη Μεγάλη Βρετανία, την Ιρλανδία και την Ισλανδία.

Η Κεντρικοευρωπαϊκή Ώρα (ΚΕΩ) είναι η ώρα του 15ου ανατολικού μεσημβρινού, η οποία ισχύει για τις υπόλοιπες χώρες της Δυτικής Ευρώπης: Ανατολική και Δυτική Γερμανία, Αυστρία, Ουγγαρία, Ελβετία, Ιταλία, Γιουγκοσλαβία, Πολωνία και Τσεχοσλοβακία.

Η Νοτιανατολικοευρωπαϊκή Ώρα (ΝΑΩ) ισχύει για τη Φινλανδία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και την Τουρκία.

Πηγές:

Ελλάδα ΙΙ, Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ Ελληνική WΙΚΙΡΕDΙΑ, http://www. wikipedia. gr/ Ελευθέριος Βαβιάκης, Μαθήματα Γεωγραφίας, http: //www. geo. auth. gr/322/index. html Καραμπάτσα Α.- Κλωνάρη Α.- Κουτσόπουλος Κ.Τσουνάκος, Θ. Γεωγραφία, Β΄ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 Καραμπάτσα Α.- Κλωνάρη Αι. κ.ά. Γεωγραφία, Α΄ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2005 Παγκόσμιος Γεωγραφικός Άτλας, ΔΟΜΗ.