Στην ανάπαυλα

Περασμένες μου αγάπες

Σπάνια πάω θέατρο όταν παίζω. Το ίδιο άρωμα, που σε κρατάει δικό του την ώρα της παράστασης ως ηθοποιό, ως θεατή, την ώρα της αργίας χάνει την έντασή του. Προχθές τη Δευτέρα, όμως, είπα να πάω να δω την «Ευτυχία» της Νένας.

Ήξερα τη Νένα τη Μεντή ύστερα από τόσα χρόνια- χρόνια που τα ράντισαν φιλίες, ένταση, αδιαφορία, κοινή θεατρική ζωή, μίση, πάθη, έρωτες, ζήλειες, θάνατοι, καβγάδες και αγάπες- ή νόμιζα πως την ήξερα σαν μια καλή, στέρεα ηθοποιό, σκηνικά πανέντιμη, και ως σκηνοθέτης που καμώνομαι τα ξέρω όλα, νόμιζα πως ήξερα και τα όριά της. Και μου καμώθηκε.

Προχθές τη Δευτέρα, σε ένα κατάμεστο θέατρο μια γυναίκα μόνη με χιλιάδες πρωταγωνιστές τής ζωής να μας περιτριγυρίζουν κατόρθωσε αυτό που σπάνια συμβαίνει. Να υψωθεί μαζί της (μάλλον χάριν αυτής) ένας κόσμος από καιρό χαμένος κι όμως τόσο σπαρακτικά ζωντανός. Μίλαγε, κούναγε τα χέρια, σώπαινε, τραγούδαγε, κοίταζε κι έβλεπες να φυτρώνει μπροστά στα μάτια σου τεράστια μια αγριοπασχαλιά, να χτίζεται αστραπιαία ένα σπίτι στον Βοτανικό, μια γάτα- τη βλέπεις, φαίνονται κι οι πιο μικρές στο τρίχωμα ραβδώσεις- να πηδάει στο οικόπεδο του Ράδιο Σίτυ, την εγγονή της, τη Ρέα να γεννιέται, τη θάλασσα έξω απ΄ τη Σμύρνη φουρτουνιασμένη να ορμάει να σε πνίξει και, τέλος, με μια ανεπαίσθητη, σχεδόν σαν να μην έγινε, κίνηση, πώς έδειξε τα βάθη της καρδιάς της. Φλογισμένα κι αμάραντα, κατοικημένα από χιλιάδες κι όμως έρημα, βουτηγμένα στο φαρμάκι κι όμως το μέλι μέσα τους να λάμπει. Όχι, αυτό που κάνει η Μεντή στην «Ευτυχία» της δεν είναι δουλειά ηθοποιού, είναι λειτουργία Ποιητή. Είναι μεγάλη στιγμή του Θεάτρου μας. Κι ένα μικρό, υπόγειο, παράνομο κι όμως αυθεντικό υπουργείο Πολιτισμού.

Κι ίδια πόσο αλλαγμένη. Άλλαξε τόσο, που έγινε ο ίδιος της ο εαυτός. Την έβλεπα στην υπόκλιση. Την έχω δει χιλιάδες φορές σ΄ αυτή τη στιγμή-κόψη ξυραφιού για τον ηθοποιό. Και δίπλα μου να υποκλίνεται, σε παραστάσεις που για χρόνια παίζαμε μαζί, αλλά και ως θεατής απ΄ την πλατεία. Πάντα κράταγε μια απόσταση σαν να έλεγε καλά εντάξει, δεν θα πεθάνουμε κιόλας, θέατρο είναι. Προχθές, όμως, όταν βγήκε να υποκλιθεί κι όλος ο κόσμος όρθιος με κλάματα να τη χειροκροτεί, έβαλε τα χέρια της στο στήθος, κοίταξε κατάματα το κοινό σαν κοριτσάκι έκπληκτο αλλά βαθιά συγκινημένο κι ήταν η πρώτη μου φορά που είδα δυο χείλη βουρκωμένα να ψιθυρίζουν και να φιλάνε στο στόμα την αγάπη.

Γύρισα σπίτι ευτυχής σαν να ΄μουνα εγώ που είχα παίξει την Ευτυχία στην παράσταση. Ναι, είχα παίξει την ευτυχία στα ζάρια και την κέρδισα. Όλη δικιά μου.

Μόνο απ΄ την τηλεόραση ένας οχετός είχε ξεχυθεί στο σαλόνι. Λάσπη παντού, από παντού. Υπουργοί, εκδότες, ταχυδρόμοι, μεσολαβητές, ρουφιάνοι, ΚΥΠατζήδες, πορνικές φωτογραφίες, γραμματείς, στελέχη, όλοι να ουρούν και να αποπατούν σ΄ ένα αμπέλι ξέφραγο, σ΄ ένα οικόπεδο με τσουκνίδες που μόνοι τους το βάφτισαν υπουργείο Πολιτισμού για να το νέμονται. Βγήκε κι ο Πρωθυπουργός να πει θα συγκρουστούμε με τη διαφθορά. Τώρα; Τώρα έγινε η σύγκρουση. Στο σπίτι σας μέσα ήταν η διαφθορά. Εσείς τη ζεστάνατε, τη γεννήσατε και τη διορίσατε. Με το σπίτι σας συγκρουστήκατε, με τον ίδιο σας τον εαυτό. Μόνο που τα θύματα είμαστε όλοι εμείς, εσείς διαδίδετε πως έχετε «Μηδενική Ανοχή», αλλά φοβάμαι πως διαθέτετε και «Μηδενική Ενοχή».

Έκλεισα το «Μέσον», ξάπλωσα, έσβησα το φως, πήρα αγκαλιά την ευτυχία που κέρδισα στα ζάρια και κοιμηθήκαμε αγκαλιά. Είδα στον ύπνο μου τη νιότη μου ανθισμένη να τραγουδάει κάτω απ΄ τον έναστρο ουρανό του ονείρου:

«Περασμένες μου αγάπες Όνειρα που σβήσατε…».