Κριτική Εικαστικών

Ανάμεσα στο χάος και στην τάξη

Είναι όλοι τους καθιερωμένοι εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, με ζωγραφική που πάλλεται και εξελίσσεται, έμπρακτοι χειρώνακτες φιλόσοφοι της παλιάς μαστοριάς και των ερωτημάτων για τη μοίρα της τέχνης. Αν ήμασταν σε άλλη χώρα, εργασίες νέων ιστορικών θα γράφονταν, ερμηνείες θα επιχειρούσαν εμβάθυνση και μια ευρύτερη αίγλη θα τριγύριζε τους ζωγράφους. Σ΄ εμάς, όμως, καλλιτέχνες όπως οι Γ. Αδαμάκος, Γ. Αντωνόπουλος, Γ. Λασηθιωτάκης, Κ. Μορταράκος και Α. Χρηστίδης μοιάζουν μεμονωμένες περιπτώσεις, σοβαρές ασφαλώς, έγκυρες στους φιλότεχνους και στους συλλέκτες, αλλά όχι στην πρώτη γραμμή ενδιαφέροντος, όπως είναι άλλα ρεύματα της εικαστικής μας σκηνής- όπως π.χ. οι ρεαλιστές νεοπαραστατικοί ή οι πλαστουργοί συναρμολογημάτων και οι επινοητές «γεγονότων».

Η σύμπτωση των εκθέσεών τους αυτόν τον καιρό ανέδειξε την κρυφή τους συγγένεια και επιβάλλει αυτήν εδώ τη θεώρηση, επειδή ακριβώς όλοι τους ασχολούνται «εκ γενετής» με τη φιλοσοφία των μορφών, με το εκκρεμές ανάμεσα στο χάος και στην τάξη, στην ένταση-διάλυση και την κατασταλαγμένη ευ-μορφία. Αν θυμηθούμε και τον Μ. Θεοφυλακτόπουλο που μας απασχόλησε πριν από λίγες εβδομάδες με την κεφαλαιώδη επανεμφάνισή του και εάν προσθέσουμε και τον Γ. Ξένο, το τοπίο απλώνεται.

Παλιοί φίλοι και συνεκθέτες συστεγάζονται σχεδόν και τώρα ο Γιάννης Αντωνόπουλος στην «Έκφραση» και ο Κυριάκος Μορταράκος δίπλα στις «Νέες Μορφές», ο πρώτος με έκθεση «φιλολογικού θέματος», αφού έχει θέμα τον Έκτορα, και ο άλλος με ανάλογη μεταμοντέρνα αναφορά στο «Νυχτερινό Τοπίο» του Βαν Γκογκ.

Ο Αντωνόπουλος κάνει σαφή επιστροφή στο ξεκίνημα της ζωγραφικής του, ομοιοχρωματική ατμόσφαιρα σε μολυβιούς βαριούς τόνους που λειαίνονται από φωτιστικές ανταύγειες και σχηματίζουν την κεντρική φιγούρα, τον Έκτορα να μάχεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Δυνατά, ώριμα έργα μιλάνε για τη ζωή και τον θάνατο της φόρμας σιβυλλικά αλλά και πειστικά.

Ανάλογος ήταν και ο προβληματισμός του Γιάννη Αδαμάκου, στις «Νέες Μορφές» κι αυτός, με έργα σχεδόν αφηρημένα, απλωμένες «βουρτσιές» που δείχνουν δυναμικά την κατεύθυνση και την τάση τους να πάρουν ζωή και να γίνουν αναγνωρίσιμες

ΙΝFΟ

● Αντωνόπουλος Γιάννης, «Ο Θάνατος του Έκτορα», ζωγραφική: «Έκφραση- Γραμματοπούλου», Βαλαωρίτου 9α, Κολωνάκι, τηλ. 210-3607.598, μέχρι 26 Ιανουαρίου ● Λασηθιωτάκης Γιάννης, «Μέρες Επίγειες», προσωπογραφίες: Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Γλύκωνος 4 Δεξαμενή, τηλ. 210-7213.938, μέχρι 19 Ιανουαρίου ● Αδαμάκος Γιάννης, ζωγραφική 1977-2007, Εκδ. Άγρα, με αφορμή την ατομική του που μόλις έληξε ● Μορταράκος Κυριάκος, «Νυχτερινό Τοπίο»: «Νέες Μορφές», Βαλαωρίτου 9, Κολωνάκι, τηλ. 210-
3616.165, μέχρι 2 Φεβρουαρίου

φιγούρες, με υλικό τον γραφίτη που ενεργεί σαν πηλός πρωτοπλάστων σε μια ήρεμη ομοιοχρωματική ατμόσφαιρα.

Ο Κ. Μορταράκος ωστόσο, ηγετικός σε αυτήν την εξπρεσιονιστική-ιδεοκρατική ομάδα, δείχνει να κλίνει πλέον αποφασιστικά στην «άλλη» πλευρά, η τρέχουσα έκθεση είναι εξ ολοκλήρου εννοιολογική, σχεδιάσματα που σχολιάζουν τον εαυτό τους, σαν σήματα προσκόπων, το χρώμα έπαψε να λειτουργεί σαν πλακούντας όπως στα παλαιότερα έργα του. Δασκαλίστικη βρίσκω αυτή την έκθεση, κάπως σαν τη γλυπτική του Γ. Λάππα, ρητορεία παρά κατάθεση, αυτοφυής εξέλιξη ωστόσο μιας συνεπούς προβληματικής του Μορταράκου πάνω στη φιλοσοφία του «ποιείν είδωλα» της τέχνης.

Ξαφνιάζει προς στιγμήν η ατομική του Λασηθιωτάκη, νέο κεντρικό θέμα, ανθρώπινα πρόσωπα σε μεγάλη διάσταση, αφαιρετικά σαν από ανετάριστη υπερφωτισμένη φωτογραφία, περιγράμματα υπαινικτικά σαν τον ρεαλισμό του Δ. Διαμαντόπουλου ή του Χριστοφόρου, μια ζωγραφική επιδεξιότητα που έρχεται να συγκλίνει στο μελαγχολικό-στοχαστικό κλίμα που προαναφέραμε.