Άφθονα κόλπα, αόρατη ουσία

Ο Αmerican Gangster του Ρίντλεϊ Σκοτ είναι η επιτομή της πεμπτουσίας της φετινής παραγωγής Μade in USΑ. Άφθονα σκηνοθετικά κόλπα, άφθονο χρήμα στα ντεκόρ, τα ρούχα και το publicity, ελάχιστη, σχεδόν αόρατη, ουσία. Πρόβλημα λοιπόν. Πρόβλημα που συνοψίζεται στο νεοελληνικό ρητό: η τρίχα έγινε τριχιά!

Αντι-αμερικανικές υπερβολές; Τότε κοπιάστε και αν σας κοτάει στοίχημα μαζί μου να βάλετε. Να συγκρίνουμε λοιπόν. Με αντικειμενικά δεδομένα. Υπάρχουν τέτοια. Να τοποθετήσουμε τον πήχυ στην απόδοση του Ντένζελ Ουάσινγκτον, μια και αυτός προορίζεται να μπει στην πεντάδα των Όσκαρ. Να συγκρίνουμε τον Ντένζελ του «Τraining day» («Ημέρα εκπαίδευσης» που του χάρισε το πρώτο του μεγάλο Όσκαρ) με την απόδοσή του σ΄ αυτή την απίστευτη φλυαρία του Ρίντλεϊ Σκοτ. Εκατόν πενήντα επτά λεπτά, παρακαλώ. Ε, αν το διαπράξουμε αυτό, τότε στα καναβάτσα ο «Αmerican Gangster». Απλό. Ο Ντένζελ αντιγράφει το στυλάκι του, τον εαυτό του, τη μανιέρα του, το καβούκι του. Μπαινοβγαίνει από σκηνή σε σκηνή με το ύφος το γνωστό. Σκληροτράχηλος, ώριμος αρσενικός που ξέρει να «κανονίζει» τον εχθρό!

Ακόμη χειρότερη είναι η μανιέρα του Ράσελ Κρόου. Ίσως η χειρότερη εμφάνισή του. Με μαλλί κουρεμένο σε στυλ seventies, με αγουροξυπνημένο ύφος και με το ίδιο βλέμμα. Μπας και φταίει αυτός; Σας παρακαλώ. Το σινεμά είναι πρωτίστως ζήτημα σενα- ρίου και σκηνοθεσίας. Επομένως, Ρίντλεϊ Σκοτ. Εδώ και το ψητό. Υπερτιμημένος ο Βρετανός. Σας ακούω να λέτε πως είμαι ακραίος και υβριστικός. Πάλι σας παρακαλώ. Για πόσα χρόνια ακόμη θα βρίσκεται σε ασυλία και για πόσο ακόμη καιρό θα πληρώνουμε το «Βlade runner» και το «Αlien»; Εφ΄ όρου ζωής; Εσείς μπορεί. Εγώ πριτς!

Μόνιμο χαρακτηριστικό της πλειονότητας των Βρετανών σκηνοθετών – ακόμη και του ex leftist Στίβεν Φρίαρς – είναι η απίστευτη προσαρμοστικότητά τους στις επιταγές της παραγωγής. Αν καθήσετε και τεμαχίσετε σημείο προς σημείο την ιστορία του «Αmerican Gangster», θα γκρεμοτσακιστείτε από την τρικλοποδιά του Ρίντλεϊ Σκοτ. Εντάξει σου λέει. Η Αμερική του 1968- και του σήμερα, γιατί όχι παρακαλώ- ήταν ένας ανοικτός υπόνομος γεμάτος από σκατά. Οι φαντάροι στο Βιετνάμ αγκαλιά με την ηρωίνη. Οι αστυνομικοί είχαν μετατραπεί σε τροχονόμους της Μαφίας. Η Δικαιοσύνη σε κατάσταση παραλυσίας. Και οι δημοτικές αρχές έκαναν τα στραβά μάτια σε όλους τους μεγαλο-εγκληματίες. Η απόλυτη παρακμή. Ολόκληρη η Νέα Υόρκη κολυμπούσε μέσα σε ωκεανούς από άσπρη σκόνη. Τότε, λοιπόν, ο Νίξον εξαγγέλλει πόλεμο κατά των εμπόρων των ναρκωτικών κι έτσι συγκροτείται μυστικό σώμα ακέραιων, αδιά φθορων αστυνομικών προκειμένου να εξολοθρευτεί ο πανίσχυρος και επικίνδυνος εχθρός. Μεθερμηνευόμενο αυτό καταλήγει στο γνωστό κινηματογραφικό και ηθικοπλαστικό: το Ιππικό του Τζον Γουέιν εξολοθρεύει τον βάρβαρο ερυθρόδερμο και σώζει τον πολιτισμένο Λευκό!

Να το προσπεράσω κι αυτό. Στο κάτω κάτω, πάω να ψυχαγωγηθώ. Ε, μετά την πρώτη ώρα η ταινία τα είχε πει σχεδόν όλα. Η φλυαρία όμως πάει γόνα. Είκοσι φορές η ίδια σκηνή με τη σκόνη, τη σύριγγα και το κουτάλι. Τριάντα φορές ο Ντένζελ να σκοτώνει, να γρονθοκοπεί ή να συνθλίβει κάποιο κεφάλι. Και εκατό φορές ο Ράσελ Κρόου να πηγαινοέρχεται ανάμεσα στο δικαστήριο προκειμένου να αποκτήσει την κηδεμονία του παιδιού του και στους υπονόμους στους κακόφημους δρόμους. Έτσι για να ροκανίσει χρόνο, ο σκηνοθέτης πετάει το τόπι στις εξέδρες. Να δούμε και την ερωτική σχέση του Ντένζελ Ουάσινγκτον με μια μαύρη γαζέλα. Να συγκινηθούμε με τα προσωπικά

«Αmerican Gangster»

Μαφία χρώματος μαύρου
Κάτι σαν «Νονός» και «Αδιάφθοροι»
Φλύαρο, ατελείωτο, εξαντλητικό

ΒΑΘΜΟΙ=5

(βαρεμάρα)

βάσανα του Ράσελ Κρόου. Να πάμε και λίγο στη ζούγκλα της Ταϊλάνδης και να συναντηθούμε με τους άθλιους Ασιάτες που προμηθεύουν έναν μαύρο Αμερικανό με ανόθευτη άσπρη σκόνη. Να μάθουμε ότι από τη διακίνηση των ναρκωτικών έχουν εξασφαλίσει εργασία εκατό χιλιάδες Αμερικανών πολιτών. Και όλα αυτά με κόλπα σκηνοθετικά, με γρήγορα γυρίσματα και με άφθονα πλάνα που επαναλαμβάνουν τα ίδια και επί τα αυτά. Επιμένω εδώ και καιρό. Η ίδια ταινία χωρίς διάσημους σταρ και σπρώξιμο προς τα ταμεία, ζήτημα είναι αν κατάφερνε να προσελκύσει δέκα χιλιάδες εισιτήρια. Σημασία δεν έχει τι λες, αλλά ποιος είσαι εσύ που τα λες! Με δυο λόγια: Από αληθινή ιστορία για τον βίο και την πολιτεία του μεγαλύτερου μαύρου εγκληματία στην ιστορία της αμερικανικής μαφίας. Ο Φρανκ Λούκας (Ντένζελ Ουάσινγκτον), οδηγός και delivery boy ενός μαύρου Ρομπέν των δασών με ύποπτες διασυνδέσεις, καταφέρνει μετά τον θάνατο του μέντορά του να σκαρφαλώσει στην αρχηγία. Πρώτον, εξασφαλίζει εμπόρευμα από τη ζούγκλα της Ταϊλάνδης και του Βιετνάμ και δεύτερον, το πουλάει σε φακελάκια με τη φίρμα Βlue magic και σε προσιτές τιμές, με αποτέλεσμα οι δρόμοι να κατακλυστούν από καθαρή, θανατερή, σκόνη. Επειδή οι μηχανισμοί καταστολής είναι εντελώς διεφθαρμένοι και κατεστραμμένοι, η κυβέρνηση του Νίξον συγκροτεί σώμα αδιάφθορων αστυνομικών με επικεφαλής τον Ρίτσι Ρόμπερτς (Ράσελ Κρόου). Έτσι αρχίζει η σκούπα κι έτσι καθαρή και πάλι η Αστυνομία!


Όταν ο Νταν συνάντησε τη Μαρί

Περίεργο ε; Κι όμως. Καλύτερα πέρασα με το «Dan in Real Life» («Ο Νταν έφαγε κόλλημα») του ευαίσθητου και διακριτικού Πίτερ Χέτζις, παρά με το ανυπόφορα βαρύγδουπο «Αmerican Gangster». Τι να κάνουμε παιδιά. Αυτά είναι τα ωραία και τ΄ ανάποδα με το Σινεμά! Αν ρίξεις μια ματιά στο σύντομο βιογραφικό τού Χέτζις, καθόλου περίεργη αυτή η τούμπα. Τέσσερα πράγματα μαζί αυτό το 45χρονο «παιδί»: μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Η παράδοση είναι γνωστή. Στην Αμερική, συνήθως πίσω από έναν σοβαρό σκηνοθέτη κρύβεται ένας εξαιρετικός γραφιάς. Τhe story my friend που λένε οι παραγωγοί. Έχουμε και λέμε. Έχει γράψει το «Τι βασανίζει τον Γκίλμπερτ Γκρέιπ» (έγινε και ταινία με τους Τζόνι Ντεπ και Λεονάρντο Ντι Κάπριο) και μεταξύ των άλλων είχε επιμεληθεί τα σενάρια δύο ταινιών, εκ των οποίων η δεύτερη, «Αbout a boy», χαρακτηρίστηκε ως μία από τις καλύτερες κομεντί των τελευταίων δέκα χρόνων.

Ιδιαιτερότητα του Χέτζις αποτελεί η τρυφερότητα και η αθωότητα. Δηλαδή οι προσεγγίσεις του αποτελούν το φλιπσάιντ των αδελφών Φαρέλι και του «Κάτι τρέχει με τη Μαίρη». Πυρήνας του σεναρίου είναι η εξής ατάκα που λέει εκείνη προς εκείνον: «Μέσα από ένα λάθος προκύπτει κάτι το σωστό». Που πάει να πει το εξής απλό: λάθος μου που γλυκοκοίταξα το κορίτσι του αδελφού μου. Έλα όμως που έτσι ανακαλύψαμε μαζί τον έρωτα της ζωής μας. Συμβαίνει. Πράγμα που σημαίνει- λέει ο Χέτζις – πως πρέπει ν΄ αγαπάμε τα λάθη μας. Τι πάει να πει αυτό; Κάτι απλό. Ουδείς γνωρίζει τι θα του προκύψει το επόμενο λεπτό. Απ΄ αυτές τις συμπτώσεις, τους αιφνιδιασμούς, τις ανατροπές και τις αναποδιές, φτάνουμε στις μεγάλες, τις μοναδικές, στιγμές. Τα μπερδέματα τα αισθηματικά λαμβάνουν χώρα σε μια οικογενειακή συνάντηση όπου ο (χήρος) Νταν με τις τρεις κόρες του και τ΄ αδέλφια του καταφθάνουν στο εξοχικό του μπαμπά και της μαμάς. Αν στη θέση του Στιβ Κάρελ έπαιζε ο Μπιλ Πούλμαν και στη θέση της Ζιλιέτ Μπινός η Μεγκ Ράιαν, τότε η ταινία θα πλησίαζε τη γνωστή κομεντί «Όταν ο Χάρι συνάντησε τη Σάλι». Καλύτερο καστ σημαίνει καλύτερη ταινία. Αλλά έτσι, ακόμη και με δεύτερους και λιγότερο λαμπερούς ηθοποιούς, ο Νταν προσφέρει μια

«Ο Νταν έφαγε κόλλημα»

Χαριτωμένη κομεντί
Ερωτευμένος με το κορίτσι του αδελφού μου
Σωστό το λάθος!

ΒΑΘΜΟΙ=6

(from the heart)

μικρή ανάσα ψυχαγωγίας! Με δυο λόγια: Συγγραφέας και δημοσιογράφος (Στιβ Κάρελ) πέφτει πάνω σε μια πανέξυπνη θηλυκή ύπαρξη με το γαλλικό όνομα Μαρί (Ζιλιέτ Μπινός). Αυτό ήταν. Όταν όμως την επομένη καταφθάνει στο σπίτι των γονιών του (Τζον Μαχόνι και Νταϊάν Γουίστ) και με θαυμασμό ανακοινώνει το χτύπημα της καρδιάς του, βλέπει την ίδια Μαρί, δίπλα στον αδελφό του Μιτς. Α, του λέει εκείνος. Να σου γνωρίσω το κορίτσι των ονείρων μου. Από εδώ ο Νταν ο αδελφός μου, από εκεί η Μαρί η μέλλουσα σύζυγός μου. Ντιν, νταν, ντιν, νταν!


Η φαντασία στην εξουσία

Δεύτερη καλύτερη ταινία της εβδομάδας- επίσης ανώτερη από τον «Αmerican Gangster» – είναι το γαλλικό, παιδικό, αλλά και ώριμο σαν έναν αθώο σοφό «Το αεροπλανάκι που μου χάρισε ο μπαμπάς μου» («L΄ Αvion») του ταλαντούχου Σεντρίκ Καν, με πρωταγωνιστή έναν εξαιρετικό πιτσιρικά με το ελληνικό όνομα Νικόλαος Μπότσαρης!

Τρία πράγματα μαζί, ενσωματωμένα στο πετσί αυτής της συμπυκνωμένης ιστορίας, της ομοιογενούς σκηνοθεσίας και της τρυφερής φαντασίας. Πρώτον, το ανεξήγητο και το φανταστικό. Αυτό που σήμερα φαίνεται εξωπραγματικό, αύριο μπορεί να είναι συνηθισμένο και πεζό.

Έτσι δεν προέβλεπε το μέλλον γράφοντας τα βιβλία του ο Ιούλιος Βερν; Δεύτερον, η εχθρική σχέση της εξουσίας με τη φαντασία και κατ΄ επέκταση με το παιδί. Ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει και να τιθασεύσει ο αρχηγός είναι εκ γενετής εχθρικό και απαγορευτικό. Και τρίτον, οι γονείς. Εδώ ο Καν κάνει μια πλήρη αντιστροφή.

Ο πατέρας είναι εκείνος που πρώτος πυροδοτεί τη φαντασία του παιδιού. Υπάρχει εξήγηση λογική.

Ο πατέρας είναι η ρίζα, η πηγή, η παράδοση. Γι΄ αυτό στο παιδί του κληρονομεί ένα πανάλαφρο μικρό αεροπλανάκι που πετάει και που μόνο στις εντολές του παιδιού υπακούει και ακολουθεί.

Δηλαδή, ο Ίκαρος πετάει. Μακριά απ΄ αυτή τη μίζερη πραγματικότητα, μακριά από τα τρελαμένα πλήθη, μακριά από την εξουσία και τα μίση. Σας εκλιπαρώ. Δείτε αυτόν τον μικρό θησαυρό!

Με δυο λόγια: ένας πατέρας, ιπτάμενος και ερευνητής μαζί, χαρίζει στον γιο του ένα μικρό αεροπλανάκι. Ο Τσάρλι όμως το περιφρονεί γιατί δεν θέλει μια άψυχη ρεπλίκα, αλλά ποδήλατο, για να τριγυρίζει και να παίζει με τ΄ άλλα παιδιά της περιοχής.

Όταν ο πατέρας του θα σκοτωθεί σε αεροπορικό δυστύχημα, ο Τσάρλι θα ανακαλύψει κάτι απίστευτο και εξωφρενικό: το δώρο του μπαμπά του πετάει, όπου αυτός του πει. Μπας και είναι όνειρο και φα

«Το αεροπλανάκι που μου χάρισε ο μπαμπάς μου»

Περίπου σαν το «Κόκκινο μπαλόνι»
Πετάει το παιχνίδι; Πετάει!
Πετάει ο Ίκαρος; Πετάει
Πετάει η φαντασία; Πετάει!

ΒΑΘΜΟΙ=6 1/2

(με δάκρυα στον ουρανό)

ντασία; Καθόλου. Μόλις ένας αξιωματικός της αεροπορικής βάσης μαθαίνει την τρομερή ιστορία, σπεύδει να αρπάξει το αεροπλανάκι και στο εργαστήριο να το διαλύσει προκειμένου να μάθει τη μαγική συνταγή, ώστε η πολεμική βιομηχανία να κατασκευάσει το απόλυτη μηχανή. Λάθος του.

Αυτό το μικροσκοπικό πραγματάκι καταφέρνει να διαφύγει και να επιφέρει πολλά πλήγματα στον εχθρό.

Τελευταίος προορισμός του Τσάρλι είναι να πετάξει μακριά και να φτάσει στον ουρανό, για μια τελευταία συνάντηση με τον πατέρα τον λατρευτό!
Τρεις ακόμη για τα παιδιά

Σύννεφο οι πρεμιέρες. Εφτά να ΄ναι καλά, δηλαδή ακόμη τρεις, κυρίως για τα παιδιά:

«Η μελωδία της καρδιάς» («Αugust Rush»): Ρομαντικό παραμύθι και παραλλαγή του Όλιβερ Τουίστ στη σημερινή εποχή σε σκηνοθεσία Κίρστεν Σέρινταν. Όπου μια νύχτα, ένας μουσικός της ροκ (Τζόναθαν Ρις Μάγιερς) ερωτεύεται μέχρι λιποθυμίας μια θηλυκή ύπαρξη της κλασικής σχολής (Κερτ

ΒΑΘΜΟΙ=6

(ποταμός ευαισθησίας)

Ράσελ). Απ΄ αυτό του one night stand γεννιέται ειδύλλιο τόσο δυνατό όπως του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Με απειλές όμως, ο πλούσιος πατέρας αρπάζει μακριά από τον Ρωμαίο την Ιουλιέτα. Αυτή είναι η αρχή. Ύστερα από μερικά χρόνια, ένα χαρισματικό, ορφανό αγόρι που το λένε Ιβάν Τέιλορ, με το ψευδώνυμο Αugust Rush (ο πυρετός του Αυγούστου) ψάχνει τους γονείς του. Ποτέ δεν τους γνώρισε. Ποτέ κανείς γι΄ αυτούς δεν μίλησε. Κι όμως εκείνος, κόντρα σε όλους και σε όλα, είναι πεπεισμένος πως είναι ζωντανοί και πως θα τους βρει! Μερικές φορές με σπινθήρες μαγείας.

«Γιου, ο Μονόκερως»
(U): Κινούμενα σχέδια made in France με δημιουργούς

ΒΑΘΜΟΙ=3

(ούτε)

τον Αιγύπτιο Γκρεγκουάρ Σολοταρέφ και τον Γάλλο Σερζ Ελισάλντ. Ένα μοναχικό και ορφανό κορίτσι, απομονωμένο σε κάστρο, βρίσκει πολύτιμο σύντροφο, φίλο και μάγο μια αδελφή ψυχή με το όνομα Γιου ο Μονόκερως. Έτσι, η ζωή της θα γίνει παράδεισος. Σχηματικό, κουραστικό και αδιάφορο. «Οι μικροί τραγουδιστές της Όπερας του Πεκίνου» του Ντου Μιν, παραγωγής 2000. Όπως λέει και ο τίτλος. Δηλαδή μόνο σε περίπτωση που όλες τις καλύτερες παιδικές ταινίες έχεις δει!

ΒΑΘΜΟΙ=

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΦΟΡΑ!

Συνοδός κυριών

«Δουλειά για άντρες» («Μan΄s job») του Αλέξι Σαλμενπέρα με ολίγη πρόκληση και κοινωνική κριτική. Ένας άνεργος, και εξαιτίας της άρρωστης γυναίκας του, καταλήγει στο επάγγελμα του συνοδού κυριών. Η καριέρα του αρχίζει όταν μια γυναίκα απαντάει στην αγγελία του και του ζητάει να γίνει ο προσωπικός της στρίπτερ. Ζιγκολό; Όχι ακριβώς. Κάτι σαν εξαθλίωση και εκμαυλισμός. Θέμα που θα συναντήσουμε και σε επερχόμενη ιστορία με τον τίτλο «Ιrina Ρalm» («Η παλάμη της Ιρίνα») με τη Μαριάν Φέιθφουλ η οποία, προκειμένου να βρει χρήματα για μια σπάνια εγχείρηση του εγγονού της, καταλήγει σε πορνείο παίζοντας με την παλάμη της κάθε αντρικό εργαλείο που εισέρχεται- έναντι πληρωμής- σε μια οπή!

ΒΑΘΜΟΙ=4 1/2

(η κουλτούρα της μιζέριας)