Επιφυλλίδα

Νιόβης και αναισθησίας γωνία

Στη διασταύρωση της Χαριλάου Τρικούπη με την Καλλιδρομίου, ακριβώς γιατί ο προορισμός του διερχόμενου ταξί- ώρα 8.30 βραδινή- είναι άγνωστος για την υποψήφια επιβάτιδα, θα την άκουγε κανείς να φωνάζει ενώ απευθυνόταν στον οδηγό: «Στη Νιόβης». Στο άκουσμα του ονόματος του δρόμου, οποιοσδήποτε θα σκεφτόταν πως πρόκειται για μια πολύ γνωστή κεντρική οδό ή για μια οδό που αν και προαστιακή (όπως, για παράδειγμα, η Παπανικολή στο Χαλάνδρι) την γνωρίζουν πολύ καλά οι οδηγοί των ταξί, ενώ συμβαίνει ο ίδιος να την αγνοεί. Με λίγη προσπάθεια, όμως, θα θυμόταν κανείς πως η οδός Νιόβης είναι ένας «παγκοσμίως» άγνωστος δρομίσκος (μια πάροδος της οδού Αχαρνών) που έγινε «πρωτοσέλιδος» και συζητήθηκε χάρη στον τραυματισμό και τον θάνατο μιας κοπέλας, της Αμαλίας, όταν σημειώθηκε το περιστατικό με τον Σορίν Ματέι. «Τι ωραία ένδειξη ευαισθησίας, έστω και ένας άνθρωπος, ύστερα από σχετικά λίγα χρόνια, να θυμάται ένα τόσο δραματικό περιστατικό και να το επαναφέρει μέσα στην καθημερινότητά του», θα σκεφτόταν ο οποιοσδήποτε.

Ένας άλλος, όμως, θα μπορούσε να τρομάξει με το να σκεφτεί πως το δραματικό αυτό περιστατικό θα ήταν παντελώς αδιάφορο για την υποψήφια επιβάτιδα του ταξί, αν δεν επρόκειτο να διευκολυνθεί σε μια στιγμιαία ανάγκη της. Ή μάλλον της είναι παντελώς αδιάφορο, χάρη στην άνεση που με αυτήν το χρησιμοποιεί. Αν της έλεγε κανείς πως η αναφορά του ονόματος «Νιόβης», αντί να την διευκολύνει, θα της δυσχεράνει την εύρεση του ταξί (κάτι τόσο ασήμαντο και μηδαμινό σε σχέση με τον θάνατο ενός ανθρώπου), δεν θα καταδεχόταν ούτε καν να σκεφτεί το περιστατικό, θα το διέγραφε μέσα της, σαν να μην είχε υπάρξει. Αυτό σε πρακτικό επίπεδο σημαίνει πως οι ίδιοι οι άνθρωποι διαχειρίζονται τη ζωή των άλλων ως μια υπόθεση τόσο αμελητέα, ώστε όποιος παραμένει όρθιος στο τρόλεϊ ή στο Μετρό να εύχεται να μην είχε υπάρξει αυτός που κάθεται, αφού η συνέπεια θα ήταν να έχει προλάβει να καθήσει ο ίδιος. Όταν τα γεγονότα που στοίχισαν το αίμα ανθρώπων, ή ενός έστω ανθρώπου, καταντούν ένα μέσο συνθηματικής επικοινωνίας, η ζωή στο σύνολό της υποβιβάζεται σε μια αριθμητική πράξη, ώστε ο τάδε πόλεμος να έχει τον δείνα αριθμό νεκρών. Το ατύχημα, το τροχαίο, η μάχη, ο πόλεμος, προστίθενται σε όσα ατυχήματα, τροχαία, μάχες, πολέμους έχουν προηγηθεί, με συνέπεια, όπως εξατμίζεται το ειδικό τους βάρος που είναι η οσμή του αίματός τους, να ερεθίζεται υποσυνείδητα η ανθρωπότητα να τα διαιωνίσει. Γνωρίζουμε όλοι μας πως η καθημερινότητα είναι αδίστακτη και η αναπηρία που θα έπρεπε να είναι σεβαστή για την τραγικότητά της μπορεί να παρηγορηθεί, τελικά, με το γεγονός ότι δεν υποχρεώνεται να κάνει «ουρά», ή ότι της αναγνωρίζεται μια θέση στο κατάμεστο λεωφορείο. Κανονικά αυτού του είδους οι «διευκολύνσεις», αντί να μας ανακουφίζουν, θα ΄πρεπε να μας εξοργίζουν με την οργανωμένη αναισθησία που προϋποθέτουν. Μέσα σ΄ ένα καθεστώς τόσο εκτεταμένης αλληλοϋποβάθμισης των ανθρώπων, όσον αφορά την οδύνη τους, φτάνει να σκεφτεί κανείς πως ο Μπους, ως συμβολική έκφραση της απαξίωσης της έννοιας της ζωής, δεν έχει εξαντλήσει όλα τα περιθώριά της. Όταν το παρελθόν ως συμπυκνωμένη έκφραση οδύνης μεταβάλλεται σε κάτι αφηρημένο, αόριστο, σε κάτι που υπήρξε για «κάποια» στιγμή, ο παρών χρόνος γίνεται έρμαιο ενός παραλογισμού που παραλύει όλους τους αρμούς της κοινωνικής και προσωπικής ζωής. Κανείς δεν έχει τη διάθεση να υποφέρει για το σύνολο ή τον διπλανό του, αφού η οδύνη του ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για να «ανακουφίσει» μια νωθρή, αμνήμονη καθημερινότητα. Ο κάθε άνθρωπος θέλει να μετέχει προκαταβολικά της αιωνιότητας, έστω και αν γνωρίζει πως ως όνομα θα έχει ξεχαστεί. Με αποτέλεσμα η «εφεύρεση» των επετείων, αντί να παρηγορεί, να μεταβάλλεται σε μια υπόθεση εγκληματική για να συγκινούνται στις παρελάσεις οι δήμαρχοι, οι νομάρχες, οι βουλευτές και οι σύζυγοί τους.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»