Τάσεις

Κόντρες για την ανακαίνιση

Το άνοιγμα του νέου Ζonar΄s με την ονομασία Cafe D΄Αth nes, που έχει προκαλέσει αρχιτεκτονικές συζητήσεις- κόντρες, σηματοδοτεί την επιστροφή του κόσμου στο κέντρο της πόλης
Το γωνιακό καφέ Πανεπιστημίου και Βουκουρεστίου, που αποτελεί τμήμα του ανακαινισμένου City Link, είναι το σημείο συνάντησης της πόλης. Η όψη του παραμένει ίδια αλλά το εσωτερικό του διαφέρει και προκαλεί ερωτηματικά για τον χώρο που αρχικά είχε χαρακτηριστεί «διατηρητέος». «Ο εκσυγχρονισμός των αξιόλογων κτιρίων, ακόμα κι αν γίνεται με την προστατευτική λογική των διατηρητέων μνημείων, υποβαθμίζει ή αφανίζει την αρχιτεκτονική τους αξία. Αυτό συμβαίνει και με το Ζonar΄s. Κάποτε ήταν ένα καφέ με πολιτισμική σημασία. Η σημερινή του νέα εικόνα δεν θυμίζει σε τίποτα την παλιά του αίγλη», επισημαίνει η δρ. αρχιτέκτων, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών Ελένη Φεσσά- Εμμανουήλ.

Ο δημοσιογραφικός φάκελος του City-Link της Τράπεζας Πειραιώς αναφέρει για τον συγκεκριμένο χώρο τα εξής: «Ιστορικό στέκι των Ελλήνων πολιτικών και διασημοτήτων του προηγούμενου αιώνα, το διατηρητέας χρήσης Ζonar΄s θα επαναλειτουργήσει στη γωνία Πανεπιστημίου και Βουκουρεστίου. Η μελέτη ανακαίνισής του προβλέπει την πλήρη διατήρηση των χαρακτηριστικών art deco στοιχείων του».

Από το παλιό ιστορικό καφέ, που πρωτάνοιξε το 1934 από τον Κάρλο Ζωναρά, έχει παραμείνει η βιτρίνα του στην Πανεπιστημίου. Το εσωτερικό έχει αλλάξει αισθητά με νέα βιτρίνα- μπουφέ όπου παρουσιάζονται ποικιλίες γλυκών, φρούτων και σάντουιτς. Τα παλιά ξύλινα τραπέζια και καρέκλες, που είχαν την υπογραφή των Αθηναίου και Βαράγκη, έχουν αντικατασταθεί από άλλα έπιπλα, πιο μοντέρνα και μικρότερων διαστάσεων. Επίσης αλλαγές υπάρχουν στον φωτισμό της οροφής, με σιδηροκατασκευές και απλίκες που υπαινίσσονται το ύφος των βιτρό αρ ντεκό εποχής. Ακόμη, ένας πάγκος απέναντι από τη βιτρίνα- μπουφέ με ψηλά σκαμπό προστέθηκε για να εξυπηρετεί τους πολυάριθμους πελάτες. Στο δάπεδο σχηματίζεται ένα παιχνίδι συνύπαρξης των παλιών μωσαϊκών με το υπερυψωμένο ξύλινο δάπεδο της τραπεζαρίας στο βάθος του καταστήματος.

«Ο κόσμος επισκέπτεται ένα καφέ με ιστορικό παρελθόν και ανακαινισμένο εσωτερικό χώρο. Που όμως- κατά την αρχιτέκτονα Μαρία Καλτσά- θυμίζει φαστ φουντ πολυτελείας, χωρίς να έχει διατηρήσει τον αρ ντεκό χαρακτήρα του. Παλιά, στου Ζonar΄s τα τραπέζια ήταν σε αραιή διάταξη και ο κόσμος μπορούσε να καθήσει και να συζητήσει άνετα. Τώρα η πυκνότητα των τραπεζιών είναι μεγάλη και καταργείται η ιδιωτικότητα της συζήτησης. Η ύπαρξη της μουσικής, μαζί με τις φωνές από τα γύρω τραπέζια, προκαλεί μία ηχητική μόλυνση και σε αποθαρρύνει να καθήσεις για πολύ χρόνο».

Από την ημέρα που άρχισε η λειτουργία του νέου καφέ, με την ονομασία Cafe d΄Αthenes, δεν υπάρχει στιγμή που να είναι άδειο. Έξι χρόνια μετά το κλείσιμο του ιστορικού καφενείου για τις εργασίες αποκατάστασης του Μεγάρου, άλλοτε γνωστού ως Μετοχικού Ταμείου Στρατού, η εικόνα στην Πλατεία Συντάγματος είναι διαφορετική. Πολύς κόσμος, πολλά καταστήματα, πολλοί οι καταναλωτικοί πειρασμοί και οι προτάσεις ψυχαγωγίας και διασκέδασης. Ανακαινισμένα θέατρα, φώτα στην πλατεία, προβολείς στα μπαλκόνια των τριών ξενοδοχείων πολυτελείας, «Μεγάλη Βρεταννία», «Κινγκ Τζωρτζ» και «Ν.J. V Αthens Ρlaza», μπλε φλας που αναβοσβήνουν γύρω από το συγκρότημα του City-Link και τις βιτρίνες του πολυκαταστήματος Αttica. Αυτή ήταν η ατμόσφαιρα που είχε ετοιμαστεί για το Ζonar΄s με το νέο του όνομα Cafe D΄Αth nes.


Ζonar΄s

Από το 1934 αποτέλεσε στέκι της κοσμικής, πολιτικής και καλλιτεχνικής Αθήνας Το 1968, μετά τον θάνατο του ιδιοκτήτη Κάρλου Ζωναρά, οι κληρονόμοι πούλησαν το καφέ στην εταιρεία Διόνυσος Το 1989 χαρακτηρίζεται ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο της Αθήνας με απόφαση του ΥΠΕΧΩΔΕ και βάσει σχετικού διατάγματος της Μελίνας Μερκούρη Το 1993 η Μελίνα και ο Μάνος Χατζιδάκις το επιλέγουν για να δώσουν την τελευταία κοινή συνέντευξή τους στη γαλλική τηλεόραση Το 1995 μετονομάζεται σε «Ζαχαροπλαστείο Διόνυσος- Ζonar΄s», αλλά ακολουθεί αντιδικία του Μετοχικού Ταμείου Στρατού ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2001
Cafe d΄Αthenes

ΓΙΝΕΤΑΙσημείο συνάντησης των πολλών στο κέντρο της Αθήνας ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ του δεν έχει πια το περίφημο «πατάρι» ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕένας πάγκος με σκαμπό ΤΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ ΑΥΞΗΘΗΚΑΝκαι μειώθηκε η ιδιωτικότητα της σύναντησης Η ΠΟΛ ΥΚΟΣΜΙΑκαι η ύπαρξη μουσικής από ηχεία προκαλούν ηχητική μόλυνση ΜΙΑ ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΕΞΕΔΡΑδεσμεύει χώρο από τον πεζόδρομο της Βουκουρεστίου
Εις βάρος του δημόσιου χώρου

«Από εμπορική άποψη, η επιστροφή στο κέντρο είναι επιτυχημένη. Η τακτική του ρίαλ εστέιτ έχει ενδυναμώσει τον ιδιωτικό χώρο εις βάρος του δημοσίου. Βλέπουμε, για παράδειγμα, την εξέδρα που δημιουργήθηκε έξω από το γωνιακό καφέ και καταλαμβάνει ένα χώρο της πεζοδρομημένης Βουκουρεστίου. Το καφέ, προφανώς με τη σύμφωνη γνώμη του δήμου, διαμορφώνει τον υπαίθριο χώρο, με τραπέζια και ανθισμένα παρτέρια για να εξυπηρετεί περισσότερους πελάτες. Αν υπήρχε η ευαισθησία διατήρησης του δημόσιου χώρου όπως είναι ένας πεζόδρομος, τότε οι διερχόμενοι θα μπορούσαν να κάθονταν σε έναν πάγκο τρώγοντας ή πίνοντας κάτι από οπουδήποτε παρατηρώντας τον περίγυρο. Όμως η αξία των ακινήτων κέντρου δεν αποτιμάται στην αρχιτεκτονική τους διάσταση και αισθητική, αλλά στη δυνατότητα που προσφέρει σε επιχειρήσεις να αυξήσουν τα κέρδη τους. Και η οικονομία της αγοράς δεν αφήνει περιθώρια για άχτιστο, άρα, δημόσιο χώρο», επισημαίνει η αρχιτέκτων Μαρία Θεοδώρου.