Ανάλαφρος πρόσφυγας σε καφκικό φόντο

ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΘΗΚΑΜΕ ΣΤΟ LΟΒΒΥ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΥ
ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΟΥ ΑΓΝΑΝΤΕΥΕΙ
ΤΟΝ ΘΕΡΜΑΪΚΟ. ΕΤΣΙ, ΑΥΘΟΡΜΗΤΑ
ΚΑΙ ΣΤΑΡΑΤΑ, ΤΟΥ ΕΙΠΑ: «ΜΠΑΓΑΣΑ, ΕΙΣΑΙ ΤΟ
ΑΠΟΛΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ
ΗΛΙΚΙΕΣ, ΣΥΝΟΡΑ, ΡΑΤΣΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΕΣ».
ΧΑΜΟΓΕΛΑΣΕ, Ο ΧΩΡΟΣ ΦΩΤΙΣΤΗΚΕ
ΚΑΙ ΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΜΟΥ ΕΙΠΕ: «ΝΑ ΤΑ
ΠΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ»
Πεταχτά λοιπόν με τον Κώστα Γαβρά. Γιατί έμεινε μόνο ένα τριήμερο στο φεστιβάλ και γιατί βιάζεται να οργανώσει τις τελευταίες λεπτομέρειες της τελευταίας του παραγωγής, της τελευταίας του ταινίας και της πρώτης- ως σκηνοθέτης- επιστροφής του στην Ελλάδα.

Γιατί άργησες τόσο πολύ (τον ρώτησα τη δεύτερη φορά που τον είδα στο ίδιο ξενοδοχείο και στο ίδιο σημείο).

Μais (πάντα κάθε φράση του αρχίζει με το γαλλικό mais) κάλλιο αργά παρά ποτέ.

Ο τίτλος «Εden of West» («Η Εδέμ της Δύσης»,δηλαδή ο Δυτικός Παράδεισος) είναι ειρωνικός φυσικά…

Εντελώς.
Που σημαίνει… Ότι ο ήρωάς μου, ένας πρόσφυγας από κατεστραμμένη χώρα, με μπόλικες ψευδαισθήσεις, έρχεται στον δυτικό παράδεισο και καταλήγει…

Στην κόλαση! Μερικές μέρες αργότερα και πάλι συμπτωματικά, τον ρώτησα για την υποδοχή που του επιφύλαξε η κυβερνητική πλευρά. Πώς πήγε η συνάντηση με τον Αλογοσκούφη;

Ξέρεις, είναι συμπαθητικός άνθρωπος. Δεν αμφιβάλλω πως κατ΄ ιδίαν θα είναι κανονικός. Γίνεται αντιπαθητικός όμως όταν κοιτάει τις τσέπες των άλλων.Εκτός από συμπάθεια,έδωσε και χρήμα για τη νέα σου ταινία;

Ναι, υποσχέθηκε πως θα το κάνει. Και η Γαλλία… Μα το 80% του προϋπολογισμού είναι γαλλικό.

Πώς θα είναι η ταινία; Το εξήγησε στη συνέντευξη Τύπου, το ανέλυσε σε μια δεκάλεπτη συνάντησή μας, λίγο πριν από ένα μεσημεριανό γεύμα. «Το ύφος δεν θα είναι βαρύ και ασήκωτο. Ο χαρακτήρας του ήρωα θα είναι ανάλαφρος».

Ανάλαφρος πρόσφυγας σε φόντο Κάφκα… Μα αν διαβάσεις προσεκτικά τα έργα του Κάφκα θα δεις πως είναι γεμάτα χιούμορ και ειρωνεία.

Θα έλεγες πως σήμερα τα πράγματα για έναν μετανάστη είναι χειρότερα από παλιά; Φυσικά. Περισσότερη ανεργία, μεγαλύτερη ακρίβεια και χειρότερος ρατσισμός.

Μην ξεχνάς ότι η δική σου περίπτωση στο Παρίσι του ΄50 ήταν προνομιακή συγκρινόμενη με εκείνη ενός «σκουπιδιού» που έπλενε πιάτα στην Αστόρια της Ν.Υόρκης.Σκέψου μόνο τους Έλληνες στα βιομηχανικά κάτεργα της Γερμανίας…

Μια και το ανέφερες, αυτό ακριβώς πρέπει να έχουν κατά νου οι Έλληνες του ξενοφοβισμού. Να θυμηθούν τι τράβηξαν οι πατεράδες και οι παππούδες τους στην ξενιτιά. Αν ξαναβρούμε τη μνήμη μας, θα γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Πιο ανεκτικοί και δημοκρατικοί.

Η ιδέα για την πρώτη ελληνική σου ταινία ήταν δική σου ή του Μάνου Κρεζία (ο ιδιοκτήτης της Οdeon);

Πρώτα έγραψα το σενάριο μαζί με τον Ζαν Κλοντ Γκρεμπέρ (ο συνεργάτης του και για το «Αμήν» και το «Τσεκούρι»). Έτσι πλησίασα τον Μάνο Κρεζία, ο οποίος με την πρώτη κουβέντα συμφώνησε σε όλα. Εξαιρετική περίπτωση ανθρώπου. Ντόμπρος, με λίγες κουβέντες και σταράτες.

Έτσι αρχίζεις τον Μάρτιο από την Κρήτη… Όχι, από το Παρίσι. Μάιο στην Κρήτη, κοντά στο Ηράκλειο, σε ένα ξενοδοχειακό club, το Αltemara.

Όμως ο χώρος και η γεωγραφική προέλευση του ήρωά σου δεν είναι προσδιορισμένα…

Όχι. Μπορεί να είναι Ρώσος, Πολωνός, οτιδήποτε. Έχει σημασία; Άλλωστε αν θυμάσαι, ακόμη και το “Ζ” δεν είναι γεωγραφικά προσδιορισμένο. Όλες σχεδόν οι ταινίες μου. Τα προβλήματα που διαχειρίζομαι είναι οικουμε νικά και διαχρονικά. Μια και το ΄φερε η κουβέντα,γιατί δεν αποφασίζεις να έρθεις στην πατρίδα σου και να φτιάξεις το δικό σου «στούντιο»,μαθαίνοντας σε νέους να κάνουν σινεμά;

Δύσκολο, πολύ δύσκολο αυτό που ζητάς. Μεταξύ μας βαριέσαι λιγάκι… Μais ξέρεις, για να κάνεις σινεμά δεν χρειάζεσαι έναν Γαβρά.

Αλλά,τότε… Πρώτον χρειάζεται πάθος. Χωρίς αυτό τίποτα δεν μπορείς να κάνεις. Ύστερα πρέπει να σκηνοθετείς αυτό που είσαι εσύ, όχι αυτό που είναι οι άλλοι.

Δεν το κατάλαβα… Μais οι περισσότεροι φοβούμαι ότι προσπαθούν να αντιγράψουν και να μιμηθούν ξένους μεγάλους σκηνοθέτες. Είναι παγίδα, που μερικές φορές καταλήγει σε αυτοκτονία.

Ν΄ ανοίξουν την καρδιά τους… Ακριβώς. Υπάρχει και ένας τρίτος παράγοντας. Να μην καβαλήσουν το καλάμι.

Παρ΄ όλα αυτά χρειάζονται βοήθεια… Κοίτα, το να αποτυπώνεις εικόνες και να κάνεις την πρώτη, τη δεύτερη ταινία, είναι τόσο απλό όσο ν΄ αγοράσεις μια μικρή μηχανή και έναν υπολογιστή. Αυτό κάνουν εκατοντάδες παιδιά στη Γαλλία. Έτσι φτιάχνουν μικρές ιστορίες και από αυτή τη διαδικασία προκύπτουν τα ταλέντα. Η τεχνική είναι ο κομπάρσος στην ιστορία. Ο πρωταγωνιστής είναι το σενάριο. Δύσκολη υπόθεση. Όσο περνάνε τα χρόνια γίνεται ακόμη δυσκολότερη.