«Οι δικτατορίες δημιουργούν τέχνη»

Ο χορευτής και χορογράφος Ντανιέλ Λομέλ, που έχει πατρίδα τον χορό και τα ονόματα της τέχνης που τον σημάδεψαν, επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη, μέσω της οποίας μας πρωτοσύστησε το Χοροθέατρο
Τι γυρεύει ξανά στη Θεσσαλονίκη του 2007 ένας χορευτής γεννημένος στο Παρίσι από μητέρα ποιήτρια Μαυριτανή (με καταγωγή από τη φυλή των Τουαρέγκ) και πατέρα ζωγράφο από το Βέλγιο, μεγαλωμένος «στα πόδια του Μαγκρίτ», φίλος της Μελίνας Μερκούρη, του Μάνου Χατζιδάκι, του Αλέξανδρου Ιόλα, του Αλέξη Ακριθάκη, μαθητής του Μορίς Μπεζάρ και του Ρ ούντολφ Νουρέγιεφ;

Ο Ντανιέλ Λομέλ επιστρέφει στην πόλη όπου ουσιαστικά «σύστησε» τον σύγχρονο χορό με το «μυθικό» τότε «Αέναον» χοροθέατρό του, για μια σειρά παραστάσεων.

Tα δύο προγράμματα με κοινό τίτλο «Αυτοί οι άνθρωποι» (Α΄ και Β΄ Πρόγραμμα) περιλαμβάνουν τρεις χορογραφίες εμπνευσμένες από το μονόπρακτο του Ευγένιου Ιονέσκο «Το μάθημα», από κείμενα του Αντoνέν Αρτό και από το μονόπρακτο του Ζαν Πολ Σαρτρ «Κεκλεισμένων των θυρών» (Α΄ Πρόγραμμα) και την παράσταση «Μπαρόκ είπατε;- Οικία Άλμπα» (Β΄ Πρόγραμμα).

Μπορεί το Χοροθέατρο που ο ίδιος ίδρυσε να μην υπάρχει, οι 18 χορευτές του να έχουν μείνει επτά, τα κονδύλια να εξαφανίστηκαν, οι φίλοι του να χάθηκαν στον χρόνο, ο ίδιος να μη χορεύει πλέον αλλά… «Θέλω να μείνω. Μου αρέσει η πόλη. Εδώ οι άνθρωποι ακόμα χαμογελούν, μπορεί και να ονειρεύονται» δηλώνει αποστομωτικά, αν και μάλλον δεν ελπίζει…

«Χωρίς πολιτική δεν υπάρχει τέχνη. Αλλά και χωρίς τέχνη δεν υπάρχει πολιτική. Ο Ντε Γκωλ είχε τον Αντρέ Μαλρό, ο Μιτεράν τον Τζακ Λαγκ, ο Παπανδρέου τη Μελίνα, ο Σαρκοζί ποιον έχει; Ή η δική σας κυβέρνηση;».

Ζούμε σε καιρούς μη πρόσφορους για τη δημιουργία; Είναι μάλλον έτσι, αλλά φοβάμαι πως θα απαντήσω σαν παππούς. Όλοι οι παππού- δες βρίσκουν την εποχή τους καλύτερη. Τα δικτατορικά καθεστώτα «δημιουργούν» τέχνη γιατί δημιουργούν αντίδραση. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που φεύγουν δρουν σαν τον πυρήνα της όποιας επανάστασης που διαμορφώνεται- πολιτικής και αισθητικής.

Η δημοκρατία, αντίθετα, φέρνει την αισθητική στην τέχνη. Κι αυτή η λεγόμενη αισθητική είναι ο εχθρός της δημιουργικότητας κάθε λαού, γιατί φέρνει την παρακμή της. Άκουσα κάποιους γέροντες στη Γαλλία να λένε «Τι θέλετε να γίνει. Δεν υπάρχει πλέον πόλεμος». Μου ΄κανε τότε εντύπωση. Είναι αλήθεια όμως πως όλα τα κινήματα δημιουργήθηκαν μεταπολεμικά…

Κ αι τώρα τι;
«Η Ελλάδα έχει μια παράδοση σημαντική στον χορό. Κάθε χωριό έχει τον χορό του. Οι νέοι έχουν ως πρότυπα τις μεγάλες σχολές του σύγχρονου χορού: Γερμανία, Γαλλία, Αμερική. Υπάρχει όμως μια χώρα στην Ευρώπη που έχει αποκτήσει δική της ταυτότητα- ρυθμό στον χορό. Η Ισπανία. Χρησιμοποιεί την παράδοση ως σύγχρονο τρόπο έκφρασης (ο Κάρλος Σάουρα με την «Κάρμεν» λ.χ.). Περιμένω από τους Έλληνες με έναν άλλο τρόπο να συνεχίσουν τη δουλειά της Ραλλούς Μάνου. Πώς να γίνει αυτό όμως όταν υπάρχει απόλυτη έλλειψη στρουκτούρας (δομής) της Παιδείας.

Δεν υπάρχει ούτε ένα τμήμα χορού στο πανεπιστήμιο. Αν και έχετε πλούσιο υλικό. Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε ειδικός χορός της κωμωδίας, της τραγωδίας, θρησκευτικός χορός. Υπήρχε υλικό (ο χορός στην αρχαία Ελλάδα είναι το θέμα του βιβλίου μελέτης που έχει συγγράψει «ξεπερνά τις 500 σελίδες», αλλά… «δεν έψαξα ακόμη για εκδότη, δεν είμαι καλός σ΄ αυτά» δηλώνει).

Αρνείται- σχεδόν σαρκάζειτο ερώτημα- δίλημμα περί σύγκρουσης των λεγόμενων «σύγχρονου» και κλασικού χορού.

«Το 1956 έλεγαν για τον Μπεζάρ “Μπα… Δεν είναι χορός αυτό που προτείνει”. Ο Μπεζάρ ήταν ένας πολύ σύγχρονος κλασικός χορευτής τού τότε. Σήμερα λένε “Ποιος; Ο Μπεζάρ; Μα είναι κλασικός, δεν έχει πια τίποτα να πει”».

ΙΝFΟ

«Αυτοί οι άνθρωποι…» με το «Αένανον Χοροθέατρο». Α΄ Πρόγραμμα έως 11 Νοεμβρίου. Β΄ Πρόγραμμα 14-18 Νοεμβρίου. Στο Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (Θεσσαλονίκη). Εισιτήρια:
20, 15 και 12 ευρώ.

Οι κρατικοί (θεατρικοί- χορευτικοί- μουσικοί) οργανισμοί μπορούν καλύτερα; Η τέχνη είναι τελικά κρατική ή ιδιωτική υπόθεση;

Είμαι πεπεισμένος ότι σ΄ έναν κρατικό οργανισμό είναι καλύτερα. Πιο ήρεμα. Μόνο που δεν ξέρω αν η ηρεμία είναι συνθήκη δημιουργίας… Είναι δίκοπο μαχαίρι.


«Δεν αποδέχεστε ούτε ξένους, αλλά ούτε και τους δικούς σας»

Γιατί ήρθατε στην Ελλάδα; Και γιατί φύγατε; Ήρθα γιατί με κάλεσαν. Μου το πρότεινε αρχικά στο Βέλγιο ο μπάσος Φραγκίσκος Βουτσίνος. Τραγουδούσε στην Ενάτη του Μπετόβεν που χορογράφησε ο Μπεζάρ. Εγώ χόρευα τη φωνή του… Ύστερα μου το ζήτησε η Μελίνα. Έφυγα γιατί δεν άντεχα. Δεν ήρθα τόσα χρόνια γιατί κανείς δεν με κάλεσε… Οι Γάλλοι είναι σοβινιστές. Μιλούν συνεχώς για το μεγαλείο της χώρας τους, αλλά καλούν ξένους να το διαχειριστούν.

Δεν είναι Γάλλοι οι διευθυντές της εθνικής ορχήστρας, του εθνικού μπαλέτου. Οι Έλληνες είστε πιο περίεργοι. Μιλάτε για το μεγαλείο της χώρας σας, αρνείστε τους ξένους, δεν τους αποδέχεστε, αλλά ούτε τους δικούς σας αναγνωρίζετε. Ουδείς προφήτης στον τόπο του- τη λέμε και στη Γαλλία αυτή την παροιμία. Ευτυχώς που εγώ δεν έχω πατρίδα… Είμαι χορευτής…