Και οι 5 είναι μαϊμούδες!

Η «Έκδοση κρατουμένου» παριστάνει τη μαχόμενη, πολιτική ταινία. «Ο άνθρωπος από το Λονδίνο», την πρωτοπορία. Οι «Ιστορίες πυροβολισμών», την κόλαση στην επαρχία των ΗΠΑ. Η «Αγιουρβέδα», την επιστροφή στη φύση. Και το «Saw ΙV» παριστάνει θρίλερ τρόμου. Δηλαδή και οι 5 πρεμιέρες είναι μαϊμούδες!

Ύφεση και πτώση θερμοκρασίας. Προσωρινά, διότι από 8 Νοεμβρίου έρχονται πολλά. Πρώτη λοιπόν στον μικρό κατάλογο των νέων ταινιών το «Rendition», δηλαδή η «Έκδοση κρατουμένου» κατά την ελληνική προσαρμογή, με σκηνοθέτη τον ταλαντούχο, αλλά και μίμο, Γκάβιν Χουντ και με cast ένα λαμπερό επιτελείο ηθοποιών. Κατά αξιολογική σειρά, πρώτη στη σειρά η Μέριλ Στριπ να υποδύεται για ελάχιστα λεπτά μια killer και bitch της CΙΑ. Ο σπουδαιότερος θηλυκός γίγαντας από συστάσεως αμερικανικής οθόνης. Προσαρμόζεται σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Μεταμορφώνεται σε οποιονδήποτε ρόλο. Και ερμηνεύει τα πάντα με τις ίδιες μοναδικές επιδόσεις. Πρώτη και καλύτερη η Στριπ, ακολουθούμενη από τον αραβικής καταγωγής Ομάρ Μετβαλί, ένα εξαιρετικά εκφραστικό και αρρενωπό «εργαλείο». Από το βλέμμα του εκκενώνεται υψηλή ηλεκτρική τάση ικανή να σκοτώσει ελέφαντα. Από εκεί και κάτω, όλοι ανταποκρίνονται με επαγγελματική επάρκεια στους ρόλους τους. Η Ρις Γουίδερσπουν, ομορφότερη από ποτέ, πράγμα που σημαίνει ότι τα μπότοξ, τα λίφτινγκ, η μακιγιέζ και ο φωτισμός έκαναν μια πρώτης τάξεως δουλειά. Ο Τζέικ Γκίλενχααλ, ο Άλαν Άρκιν σε σύντομη αλλά κέραια εμφάνιση και ο Ίγκαλ Νάορ που μακρόθεν μοιάζει με πρωτοξάδελφο του Τέλη Σαβάλα. Αυτά για το καστ, πάμε τώρα στο ψαχνό.

Ο Γκάβιν Χουντ, ο σκηνοθέτης φυσικά, προκειμένου να μεταφέρει στην οθόνη το σενάριο του Κέλι Σέιν με μια ιστορία βασισμένη σε αληθινά περιστατικά, καταλήγει σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες επιλογές. Από τη μια, δανείζεται το ύφος από την κατακερματισμένη αφήγηση της «Syriana». Ίσως την πιο βαθιά πολιτική ταινία του αμερικανικού σινεμά. Από την άλλη, όμως, λειαίνει την αιχμηρή επιφάνεια, στρογγυλεύει την καταγγελία και αφαιρεί το εκρηκτικό μείγμα της ίδιας ταινίας με προφανή σκοπό να κάνει τη δική του λιγότερο πικρή, αιρετική, «αντιπατριωτική» και επομένως περισσότερο εμπορική. Έτσι, η μία πλευρά πολεμάει την άλλη. Έτσι, η μία εκμηδενίζει τη δυναμική της άλλης.Στη «Syriana» το παζλ τρομοκρατίας, εμπορίας πετρελαιοειδών και διακυβέρνησης των αραβικών χωρών/πηγαδιών κατέληγε να δείχνει και να φωτογραφίζει τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Ωραία; Ωραία! Στο «Rendition» ο Χουντ ακολουθεί το προσφιλές, μεταφυσικό τροπάρι και άλλοθι των «δημοκρατικών» αμερικανικών ταινιών. Από εδώ οι καλοί, από εκεί οι κακοί. Ποιοι είναι αυτοί; Η Μέριλ Στριπ και το αφεντικό των αραβικών μυστικών υπηρεσιών. Η πρώτη δίνει την εντολή, ο Άραβας εκτελεί!

Με ένα λόγο. Η Μέριλ Στριπ είναι η Βad CΙΑ. Ο Τζέικ Γκίλενχάαλ η good CΙΑ. Η Ρις Γουίδερσπουν είναι η καλή μέση Αμερικάνα. Ο Ομάρ Μετβαλί είναι ο καλός και αθώος Άραβας και πολίτης της Αμερικής. Ο Άλαν Άρκιν είναι ο πολιτικάντης γερουσιαστής. Και τελικά τη μαύρη δουλειά και τα βασανιστήρια τα τρελά τα εφαρμόζει ένας Άραβας της Βορείου Αφρικής, προφανώς της Αιγύπτου, ο Ίγκαλ Νόαρ! Τι σημαίνουν όλα αυτά; Ναι μεν αλλά. Ναι μεν η

«Έκδοση κρατουμένου»

Υποδειγματική σκηνοθεσία
Εξαιρετικές ερμηνείες
Ύπουλη πολιτική ουσία

ΒΑΘΜΟΙ=5

σκοτεινή πλευρά της CΙΑ φυλακίζει αθώους Άραβες. Ναι μεν οι αραβικές κυβερνήσεις είναι όργανα της CΙΑ και του Πενταγώνου. Ναι μεν είναι μπανανίες, αλλά υπάρχει και η καλή αμερικανική εξουσία που σώζει τον Τρίτο Κόσμο από τη χούντα! Κι εμείς στο Ελλάντα αυτή την καλή CΙΑ περιμέναμε να μας αφαιρέσει τον γύψο του Παπαδόπουλου, αλλά μην τον είδατε τον Παναή!

Με δυο λόγια: Πανίσχυρος εκρηκτικός μηχανισμός στέλνει στον τάφο δεκάδες Άραβες πολίτες μαζί με τον σταθμάρχη της CΙΑ. Όμως ο στόχος, δηλαδή ο αρχηγός των αραβικών μυστικών υπηρεσιών, παραμένει ανέπαφος και ζωντανός. Ένας θηλυκός και μυστικός προϊστάμενος κάποιου κλάδου της CΙΑ (Μέριλ Στριπ) δίνει εντολή να συλληφθεί αμέσως ένας ύποπτος Αμερικανός πολίτης αραβικής καταγωγής (Ομάρ Μετβαλί) με μοναδικό ενοχοποιητικό τεκμήριο κάποιες τηλεφωνικές συνδιαλέξεις που είχε στο παρελθόν με στέλεχος μιας αραβικής τρομοκρατικής οργάνωσης. Έτσι τον μπουζουριάζουν στο αεροδρόμιο και τον επαναπατρίζουν στην ίδια αραβική χώρα πακέτο για περιποίηση από Άραβες βασανιστές, ειδικούς και αποτελεσματικούς για τέτοιες βρώμικες δουλειές. Έτσι τα βασανιστήρια αρχίζουν, έτσι η Αμερικανίδα σύζυγός του (Ρις Γουίδερσπουν) ξεσηκώνει τον κόσμο και χτυπάει την πόρτα του γερουσιαστή της δικής της πολιτείας κι έτσι ένας έξυπνος και σοβαρός νεοσσός της CΙΑ στην ίδια αραβική χώρα (Τζέικ Γκίλενχαλ) αντιλαμβάνεται ότι τα ονόματα που ύστερα από βασανιστήρια ξέρασε ο δήθεν τρομοκράτης είναι της εθνικής ομάδας της Αιγύπτου από το Μουντιάλ του 1990!


Προσοχή: Πόθος

Προβάλλεται «κρυφά» σε μια μόνο αίθουσα και με δύο καθημερινές προβολές, απογευματινή και βραδινή, το Χρυσό Λιοντάρι της Βενετίας «Lust, caution», δηλαδή «Προσοχή:

Πόθος» του Ανγκ Λι σε μια κινέζικη υπερπαραγωγή και με ιστορία αντιστασιακή κατά των Γιαπωνέζων κατακτητών, με κέντρο βάρους μια ερωτική, αισθησιακή περιπέτεια ανάμεσα σ΄ έναν διάσημο Κινέζο δωσίλογο και μια νεαρή αντάρτισσα. Ας πούμε κάτι σαν τον «Θυρωρό της νύχτας», τηρουμένων των αναλογιών. Οι πρώτες εντυπώσεις μου από την πρώτη, φεστιβαλική προβολή είναι επιφυλακτικές. Άφθονη φλυαρία, ελάχιστες καλές στιγμές. Ιδιαίτερα οι σεξουαλικές.

Όμως διατηρώ το δικαίωμα, όταν ξαναδώ την ταινία, να επανέλθω και με την επόμενη κριτική μου την ερχόμενη Πέμπτη να καταλήξω.
Θεσπέσια έκθεση φωτογραφίας

Δεύτερος στη σειρά μαϊμουδισμός, με τον «Άνθρωπο από το Λονδίνο» αυτή τη φορά. Την τελευταία ταινία του Ούγγρου Μπέλα Ταρ, έναν άγνωστο στο ευρύτερο κοινό εστέτ της εικόνας και της σημειολογίας που οι ταινίες του λειτουργούν σαν καθαρτήριο ομορφιάς και παράδεισος αισθητικής προερχόμενος από έναν εξωγήινο κόσμο με υψηλότερο δείκτη ευφυΐας απ΄ αυτόν που κοπιάρουν και υπηρετούν οι σφουγγαρίστρες και οι κλητήρες της παγκοσμιοποίησης και της αγοραίας κινηματογραφίας. Το σινεμά του Μπέλα Ταρ συνιστά ένα πρώτης τάξεως μάθημα σκηνοθεσίας, κάδρου, φωτογραφίας. Χωρίς ίχνος οπτικών εφέ καταφέρνει να επενδύει στις ιστορίες του σάρκα, ιδρώτα κι αίμα. Ρεαλισμός χωρίς κλισέ και χωρίς αναπαραγωγή του γνωστού κώδικα του νατουραλισμού και της πλαστικής αφήγησης. Ένα άλλο σινεμά. Ατμοσφαιρικό, επιβλητικό, ψιθυριστό. Κάθε ταινία του και αισθητικό γεγονός. Μόνο που αυτή τη φορά ο μάγος προσήλθε στη σκηνή

«Ο άνθρωπος από το Λονδίνο»

Φορμαλισμός χωρίς περιεχόμενο
Έκθεση φωτογραφίας

ΒΑΘΜΟΙ=5

(μόνο για σκηνοθέτες και σπουδαστές κινηματογραφικών σχολών)

χωρίς τον απαραίτητο λαγό. Έτσι, μαϊμουδίζει, δεν είναι πρωτοπορία. Έτσι σχήμα η καλλιγραφία. Έτσι απίστευτη μονοτονία. Έτσι ναρκισσισμός χωρίς ουσία. Έτσι περίγραμμα χωρίς ιστορία. Και τα ερωτήματα πολλά. Γιατί τόση ώρα ο ήρωας μετράει τα λεφτά; Γιατί τόση ώρα να κατέβει από τη σκάλα; Γιατί τόση ώρα να βλέπουμε κάποιον να τρώει την σούπα του; Γιατί έγινε η ταινία;

Με δυο λόγια: Ειλικρινά δεν κατάλαβα τίποτα. Κάποιος δολοφονείται, κάποιος άλλος βουτάει τη βαλίτσα με τις αγγλικές λίρες και κάποιοι άλλοι κουβεντιάζουν σε κάποιο καφενείο της Γαλλίας. Όλα αυτά πέριξ ενός λιμανιού, ενός διαχρονικού ντεκόρ με διαχρονικές φιγούρες!


Βεντέτες και «θαύματα»

Τρεις ακόμα πρεμιέρες με πρώτη τους συνήθεις πυροβολισμούς made in USΑ: «Ιστορίες πυροβολισμών» (Shotgun stories). Αιματηρό, οικογενειακό δράμα του πρωτοεμφανιζόμενου και ταλαντούχου Τζεφ Νίκολς. Όπου σε θεοσκότεινη και παράλυτη αγροτική περιοχή της Αμερικής τα αγόρια ενός δεσποτικού και νεκρού πια πατέρα πλακώνονται και σκοτώνονται με τα αγόρια του ίδιου πατέρα από άλλη φυσικά γυναίκα. Βεντέτα Μάνης και Κρήτης με ύφος καλλιτεχνικής σκηνοθεσίας που παραπέμπει στις πρώτες ταινίες του Χαλ Χάρτλεϊ. Οι φόνοι διαδέχονται οι ένας τον άλλον, τα μπουνίδια πηγαινοέρχονται από τη μια μέχρι την άλλη άκρη της οθόνης και το ίδιο μοτίβο μέσα στην ίδια λιμνάζουσα ατμόσφαιρα επαναλαμβάνεται μονότονα και κουραστικά. Εντάξει, καταλάβαμε το point. Πάμε παρακάτω, γιατί θα ξημερώσουμε. Ενδιαφέρουσα γραφή και παγωμένα πλάνα αλλά περισσότερο αξίζει σαν μικρομεσαίου μήκους παρά σαν ολοκληρωμένη ταινία! «Saw ΙV». Το τέταρτο επεισόδιο της ομότιτλης κινηματογραφικής «σειράς» τρόμου, με «κρεοπώλη» τον ίδιο σκηνοθέτη Ντάρεν Λι Μπούσμαν. Με την πρώτη έφοδο όπου εντόσθια και συκωταριές εμφανίζονται στη σκηνή, βρέθηκα στην έξοδο για να σωθώ!

«Αγιουρβέδα». Ντοκιμαντέρ του Παν Ναλίν, σκηνοθέτη της «Σαμσάρα». Όπου επί δύο ώρες παραδίδονται μαθήματα μαγικής βοτανολογίας και θεραπευτικής φυτολογίας. Η Αγιουρβέδα είναι πανάρχαιος τρόπος ζωής και οι Βαίντιας είναι οι «γιατροί». Δηλαδή μάγοι που κατατροπώνουν καρκίνο και όλα τα κακά. Πάντα ο πιο ολισθηρός δρόμος είναι ο μονόδρομος και η υπερβολή. Όσο κακό κάνει η χημεία άλλο τόσο και η δογματική προσκόλληση σε μια πανάρχαιη θεραπεία. Τι να κάνουν οι άνθρωποι; Όσο η καθυστέρηση βαθαίνει τόσο η Αγία Αθανασία του Αιγάλεω πληθαίνει!

ΒΑΘΜΟΙ= 5

(άσκηση ύφους)

ΒΑΘΜΟΙ=0

(νεκροτομείο)

ΒΑΘΜΟΙ=ΤV