Επιφυλλίδα

Ποδόσφαιρο, ρατσισμός και εθνικισμός

Η σχέση του ποδοσφαίρου με την ετερότητα είναι αντιφατική. Αποτελεί γέφυρα για τη συνάντηση φυλετικά και πολιτισμικά διαφορετικών ατόμων και ομάδων. Ταυτόχρονα όμως φέρνει στην επιφάνεια όλες τις υπόγειες ρατσιστικές εντάσεις. Στο γήπεδο θα αποθεωθεί ο Αφρικανός αθλητής στην Ευρώπη ή ο Αλβανός στην Ελλάδα. Ο ίδιος αθλητής όμως θα απαξιωθεί ακριβώς στο όνομα της εθνοτικής ή φυλετικής του ταυτότητας. Τότε το πρώην ίνδαλμα θα αποβληθεί ως ξένο σώμα ακόμα και από την ίδια την ομάδα του. Οι μπανάνες που έριχναν οι Ιταλοί οπαδοί στους Αφρικανούς ποδοσφαιριστές ήταν το εμετικό επιστέγασμα αυτής της ευρωπαϊκής δυσανεξίας.

Επιπλέον, το ποδόσφαιρο κρατάει εύλογη απόσταση ασφαλείας από την πολιτική ορθότητα. Κανείς εξάλλου δεν θα απαιτούσε, ούτε και θα απολάμβανε, την ατμόσφαιρα ενός γηπέδου αποκαθαρμένη από κάθε εκδήλωση απαξίωσης του αντιπάλου, χωρίς σκωπτικά τραγούδια, χωρίς συνθήματα με γενετήσιες προεκτάσεις. Πού όμως είναι το όριο; Πότε ο ρατσισμός και ο εθνικισμός που, ας μη γελιόμαστε, ενυπάρχουν σε κάθε τέτοια μαζική εκδήλωση και εκτόνωση, παίρνουν το πηδάλιο και γίνονται κυρίαρχα στοιχεία; Πώς διατηρούμε τον λαϊκό χαρακτήρα του παιχνιδιού αλλά στιγματίζουμε τις ρατσιστικές του εκφάνσεις και απομονώνουμε τους φορείς τους; Πώς απολαμβάνουμε την εύλογη ποδοσφαιρική «πλάκα» και τα πειράγματα ανάμεσα σε δυο λαούς με παρελθόν συγκρουσιακό, όπως οι Έλληνες και οι Τούρκοι, παίρνοντας όμως θέση, σαφή θέση, καταδίκης φαινομένων βίας και ρατσισμού; Πώς

Το ποδόσφαιρο είναι παιχνίδι. Οι ήττες δεν είναι εθνικές καταστροφές και οι νίκες δεν αποδεικνύουν την ανωτερότητα κάποιου DΝΑ, δεν αποτελούν μέρος καμιάς προαιώνιας φαντασιακής συλλογικής εποποιίας

χειροκροτούμε το χειροκρότημα των Τούρκων προς την ομάδα μας και καταδικάζουμε τις εθνικιστικές εκτροπές Τούρκων ή Ελλήνων; Μα εκεί είναι που ο αθλητισμός οφείλει να γίνεται γέφυρα. Τότε θα μπορεί ένας Έλληνας να νιώσει κοντά στον Τούρκο που χειροκροτεί την Εθνική Ελλάδος (βλέποντας απλώς μια ομάδα που έπαιξε καλά και όχι έναν στρατό που εκπόρθησε την Πόλη). Τότε ο ίδιος Έλληνας θα νιώσει κυριολεκτικά αντίπαλος με τον συνέλληνα εθνικιστή που χαιρετάει ναζιστικά καίγοντας σημαίες σε στιγμές έξαρσης του δικού του φαντασιακού εθνικού μεγαλείου.

Οι τελευταίες εμφανίσεις της εθνικής ομάδας προαναγγέλλουν βραδιές πανηγυρικές. Έρχεται λοιπόν σε εξαιρετική συγκυρία η πανευρωπαϊκή εκστρατεία Football against racism in Εurope. Το ποδόσφαιρο είναι παιχνίδι. Οι ήττες δεν είναι εθνικές καταστροφές και οι νίκες δεν αποδεικνύουν την ανωτερότητα κάποιου DΝΑ, δεν αποτελούν μέρος καμιάς προαιώνιας φαντασιακής συλλογικής εποποιίας. Θα ήταν μάλιστα αξιέπαινη μια κίνηση από τους ίδιους τους παίκτες, τον προπονητή και την ομοσπονδία: να καταδικάσουν τις οργανωμένες ομάδες νεοναζί που ως «Γαλάζια Στρατιά» έχουν βρει φιλόξενη στέγη στις κερκίδες, ομάδες- εκκολαπτήρια εγκλημάτων. Τέλος, ας αφιερωθούν οι εκδηλώσεις κατά του ρατσισμού στη μνήμη του Αλβανού μετανάστη που δολοφονήθηκε επειδή τόλμησε να πανηγυρίσει νίκη της ομάδας του επί της δικής μας.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.