Λήθη, μια λέξη διαγραμμένη!

Στα Στοιχειώδη σωματίδια (Εστία), η μικροσκοπική, εργαστηριακή ματιά του Ουελμπέκ μετατρέπει το σύγχρονο γίγνεσθαι σε έναν μελλοντολογικό τόπο. Δύο ετεροθαλή αδέλφια, εκ διαμέτρου αντίθετοι χαρακτήρες, διατρέχουν την ιστορία του κόσμου, άλλοτε με τη ματιά του βιολόγου και άλλοτε του χρονικογράφου, αδιαφορώντας για τα ανθρώπινα συναισθήματα, που γι΄ αυτούς είναι ανταλλαγές ηλεκτρονίων ανάμεσα στους νευρώνες και τις συνάψεις στο εσωτερικό του εγκεφάλου. Το παράλογο, η υπαρξιακή απόγνωση, η αμετακίνητη κενότητα των ημερών παραπέμπουν στη διακριτική αγάπη του συγγραφέα για τον Σάμιουελ Μπέκετ. Η απελπισία της οικογένειας, των συγγενικών δομών, των κοινωνικών ειδών και των σωματικών μεταλλάξεων επαναπροσδιορίζουν ακόμη και το αφηγηματικό μοντέλο.

Ο Ουελμπέκ αναθεματίζει τη δεκαετία του ΄60, θεωρώντας την ως βασική υπαίτιο της διάλυσης της γαλλικής κοινωνίας. Όπως έπειτα από μια καταστροφή, η έρημη χώρα αποπνέει στάχτες, πολέμους, κινήματα και αμφισβήτηση της ίδιας της ιστορίας. Ως συγγραφέας απολαμβάνει την πολιτιστική κατάρρευση, τη συρρίκνωση του κοινωνικού ιστού και την ανάδυση του ηδονισμού. Οι σεξουαλικές ανταλλαγές, οι τόποι ερωτισμού ακυρώνουν το κλασικό ζευγάρι. Αποτέλεσμα, ένα μυθιστόρημα βγαλμένο σαν από δοκιμαστικό σωλήνα μιας μεταλλαγμένης λογοτεχνίας, απόκοσμο, με την ψυχρότητα και την αποστείρωση ενός ερευνητικού εργαστηρίου. Άλλωστε, ο ένας αδελφός, ο Μισέλ, είναι βιολόγος ερευνητής. Ο ετεροθαλής αδελφός του, ο ηδονιστής Μπρούνο, διαβάζει Κάφκα και αυνανίζεται, είναι αντι-οικολόγος, αντι-gay, αντι-ισλαμιστής. Για όσους βιάζονται να επικηρύξουν τον Ουελμπέκ ας λάβουν υπόψη ότι ο Μπρούνο παρουσιάζεται ως ψυχασθενής, μέσα σε μια κουρασμένη, εξαντλημένη ανθρωπότητα που αμφιβάλλει για τον εαυτό της και την ιστορία της. Στο τέλος, αποκαλύπτεται ότι αυτός που αφηγείται την ιστορία των δύο αδελφών είναι ένα καινούργιο είδος, και ότι το βιβλίο αποτίει τιμή στον παλιό άνθρωπο της αρχαίας φυλής. Τα Στοιχειώδη σωματίδια είναι το πιο δεξιοτεχνικό βιβλίο του Ουελμπέκ, άτρωτο ακόμη από τον ναρκισσισμό και την προβοκατόρικη προκλητικότητα των επόμενων βιβλίων.

Στην Πλατφόρμα (Εστία) ο σαραντάχρονος ήρωας, ο Μισέλ, ηδονιστής κι αυτός, ταξιδεύει στην Ταϊλάνδη. Η μυθιστορηματική βομβιστική επίθεση στο τουριστικό θέρετρο, που προηγείται της πραγματικής στο Μπαλί, εκλαμβάνεται ως προτρεπτική και ο Ουελμπέκ καταχωρείται στον index των καταδιωκόμενων συγγραφέων.

Στην Πλατφόρμα το θέμα του σεξουαλικού τουρισμού εξαντλείται σε τόσο ρεαλιστικές περιγραφές που ο Ουελμπέκ κατηγορείται για πορνογραφία. Όμως η περιγραφή των ερωτικών περιπτύξεων αποβλέπει σε μια ντε Σαντική απογύμνωση των συνειδήσεων και στην απόρριψη της «καλλιέπειας» των αισθαντικών και δήθεν ερωτικών αναγνωσμάτων. Ο Ουελμπέκ τελικά ανακηρύσσει την παρακμή του ερωτισμού στη Δύση και προχωράει στην εξόντωση του ανθρώπινου είδους με το τελευταίο του μυθιστόρημα.

Οι μηνύσεις και οι καταδίκες που επισύρει ο Μ. Ουελμπέκ ταρακουνούν το σύστημα και όσους αδιάβαστους και εφησυχασμένους λυμαίνονται περιοχές πολιτισμού και κοινωνικής δράσης. Ούτως ή άλλως αυτοί επιβραβεύονται με την αφάνεια. Για τον Ουελμπέκ η λήθη είναι μια λέξη διαγραμμένη.

Μισέλ Ουελμπέκ

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ

ΜΤΦ. ΑΛΕΞΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑ 2000 ΣΕΛ. 420