Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΑΘΕΙΑΣ

Αν υπάρχει ένας πανεπιστημιακός που ο μέσος Ευρωπαίος αναγνώστης αναγνωρίζει ως «αναγεννησιακό πολυμαθή» αυτός είναι σίγουρα ο Ουμπέρτο Έκο. Το όνομα Έκο είναι σήμερα μια σφραγίδα που καθιστά κάθε του βιβλίο καταδικασμένο να επιτύχει. Η Ιστορία της Ασχήμιας, που μεταφράστηκε στα ελληνικά με θαυμαστά αντανακλαστικά (αν και όχι χωρίς ατέλειες), δεν ξεφεύγει από αυτόν τον κανόνα. Είναι βιβλίο γραμμένο για να εντυπωσιάσει τον μέσο αναγνώστη, τον εξασκημένο στην ταχύτητα πληροφόρησης των αναζητήσεων στο Ίντερνετ και των τηλεοπτικών ντοκιμαντέρ, τον απρόθυμο να αναλύσει περισσότερο το βασικό επιχείρημα μιας μονογραφίας. Η αφήγηση του Έκο συχνά ξεστρατίζει, είτε προς συζητήσεις περί ομορφιάς είτε προς ιστορικές αφηγήσεις, εντυπωσιακές μεν, άσχετες όμως με το θέμα (όπως οι χιλιαστικές προσδοκίες που προκαλεί η Αποκάλυψη , ο Σατανισμός, ο αισθητισμός).

Το βιβλίο, μάλιστα, ενώ είναι χωρισμένο σε κεφάλαια, μοιάζει ουσιαστικά σαν να είναι οργανωμένο σε επεισόδια – εξ ου και μια τάση να θεωρείται άσχημο γενικώς ό,τι συμφέρει ανά κεφάλαιο.

Άλλοτε είναι το τρομακτικό, άλλοτε το ανοίκειο, άλλοτε το ανήθικο, άλλοτε το βίαιο (!), κι άλλοτε το άγνωστο. Όπως και ο παρουσιαστής τηλεοπτικής εκπομπής που παρουσιάζει τη δουλειά των ρεπόρτερ του, έτσι και ο Έκο δούλεψε με ομάδα «συνεργατών», που αναφέρονται με απειρόμικρα γράμματα στο εσώφυλλο, χωρίς να είναι σαφές πόση ευθύνη φέρουν για το τελικό αποτέλεσμα. Ο ιδανικός αναγνώστης του βιβλίου είναι τελικά όχι αυτός που θα το διαβάσει με προσοχή και από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά αυτός που θα το αγοράσει, θα το βάλει στο τραπεζάκι του, θα το κοιτάξει, θα το παρακολουθήσει σαν σειρά του Ηistory Channel. Ένας άλλος Έκο μπορεί κάποια στιγμή να αναλάμβανε να γράψει για τη σημειολογία τέτοιων «αναγεννησιακών» τηλε-βιβλίων.