Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΧΗΜΟΥ

Γενικά, όλη η Ιστορία της Ασχήμιας διατρέχεται από συγκεκριμένες αγκυλώσεις: είναι ευρωκεντρική, λατινοκεντρική, ρασιοναλιστική, επιδεικτική, συχνά απλοϊκή, δήθεν καταδεκτική και γενικώς ομφαλλογοκεντρική. Κοιτάξτε την εντυπωσιακή αντιπαραβολή δυο εικόνων του Ιερώνυμου Μπος με τη φωτογραφία ενός νέου με σκουλαρίκια και μαλλιά καρφάκι (φωτογραφίες επάνω και αριστερά). Ομοιότητα καταπληκτική, παρατηρήστε όμως την ανάλυση που την ακολουθεί: «Ο Μπος ήθελε να απεικονίσει τους διώκτες του Ιησού και τους αποτύπωσε όπως η εποχή έβλεπε τους βάρβαρους (ας θυμηθούμε πως ακόμα τον 19ο αιώνα οι ψυχίατροι θεωρούσαν τα τατουάζ σημάδι εκφυλισμού). Σήμερα το piercing και το τατουάζ θεωρείται, το πολύ πολύ, μια χαρακτηριστική πρόκληση της νέας γενιάς αλλά σίγουρα δεν εκλαμβάνεται (από την πλειονότητα) ως εγκληματική επιλογή- και μια κοπέλα με ένα κόσμημα στη γλώσσα ή με ένα δράκο ζωγραφισμένο στη γυμνή της κοιλιά μπορεί να συμμετέχει σε μια εκδήλωση για την ειρήνη ή για τα παιδιά της Αφρικής».

Όπως καταλαβαίνει ακόμα κι ο ανυποψίαστος αναγνώστης, αυτό δεν είναι παράδειγμα. Μοιάζει πολύ περισσότερο με την τριπλή φαντασίωση ενός γηραιού Ευρωπαίου πανεπιστημιακού (όπου κορασίς, ημίγυμνη, με σκουλαρίκι γλώσσας και δράκο στην κοιλιά, αποδεικνύεται τελικώς και έμπλεη προοδευτικών ιδεών). Το ότι κανείς αποφασίζει να βάλει σκουλαρίκι στη γλώσσα γιατί κάτι πολύπλοκο θέλει να εκφράσει (κι επίσης γιατί κάτι σχετικά περίπλοκο θέλει να κάνει καλύτερα) δεν ενδιαφέρει τον Έκο. Αυτό που τον ενδιαφέρει, ειδικά στην ανάλυση του «άσχημου» στον σύγχρονο κόσμο, είναι η σιωπηλή «πλειονότητα». Αυτή που προτιμά να βλέπει το διαφορετικό ως άσχημο, και δήθεν το αποδέχεται, με προοδευτικά μεγαλόθυμη καλοκαγαθία, είτε ως πρόκληση είτε ως στερούμενο σημασίας.