Ημερολόγιο Συνόρων Μια θεατρική ιστορία από την Αλβανία

«Με λένε Λαέρτη. Γεννήθηκα στις 7 Μαρτίου του 1974, στο Δέλβινο, μια μικρή πόλη της Νότιας Αλβανίας. Το γιατί γεννήθηκα σε αυτή τη μικρή πόλη οφείλεται σε μια μεγάλη θεωρία συνωμοσίας…»

Αυτή η παράσταση αφιερώνεται στα παιδιά που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και που τους αντιμετωπίζουν ακόμα σαν ξένους που ήρθαν από αλλού. Μέχρι πότε άραγε;

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com

Η ΑΛΒΑΝΙΑ μόλις είχε χαλάσει τις σχέσεις με τον μεγάλο της σύμμαχο, την Κίνα. Από τη μια μέρα στην άλλη οι Κινέζοι έγιναν σατανικοί εχθροί. Για να φανούν ακόμα πιο σατανικοί, το Κόμμα φρόντισε να διαδίδει διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που συνέκλιναν όλες σε ένα συμπέρασμα: τόσα χρόνια οι Κινέζοι εργάζονταν υποχθόνια για την εξόντωση του αλβανικού λαού. Η κύρια θεωρία συνωμοσίας που επικρατούσε πριν γεννηθώ εγώ, την οποία έμαθα μετά τη γέννησή μου, ήταν εκείνη σύμφωνα με την οποία οι Κινέζοι είχαν αμολήσει στα Τίρανα κάποια μυστηριώδη μικρόβια με σκοπό να εξαφανίσουν τα βρέφη. Μιλάμε για ομαδική παράκρουση. Τόσο που και γονείς μου, ειδικά η μάνα μου, το πίστεψαν. Γι΄ αυτόν τον λόγο αποφάσισε να με γεννήσει στη γενέθλια πόλη της, το Δέλβινο… Όλο αυτό φαίνεται παράλογο, αλλά γεννήθηκα σε μια εποχή όπου ο παραλογισμός ήταν το πιο φυσιολογικό πράγμα. Γεννήθηκα φυσιολογικά. Την ημέρα που γεννήθηκα έβρεχε με το τουλούμι. Το όνομά μου, Λαέρτης, το επέλεξε η μάνα μου. Συγκυριακό ήταν και αυτό. Την ίδια εποχή στην Αλβανία μόλις είχε προβληθεί στους κινηματογράφους της Αλβανίας η «Οδύσσεια» με τον Μπεκίμ Φεμίου και την Ειρήνη Παπά. Φοβερή επιτυχία. Τα ονόματα των ηρώων της ταινίας έγιναν μόδα. Ένα από αυτά ήταν και το όνομά μου, Λαέρτης. Πολλά παιδιά της γενιάς μου έχουν αυτό το όνομα.

Στο Δέλβινο μεγάλωσα στο σπίτι του παππού μου. Οι γονείς μου αποφάσισαν να με αφήσουν εκεί. Έτσι κι αλλιώς, ήταν πνιγμένοι στη δουλειά. Ήταν και οι δυο υψηλοί αξιωματούχοι του αλβανικού στρατού. Βρίσκονταν, δηλαδή, στην πρώτη γραμμή του μετώπου περιμένοντας τους εχθρούς να επιτεθούν στον σοσιαλιστικό μας παράδεισο. Ο πατέρας μου ήταν καθηγητής στη Στρατιωτική Ακαδημία των Τιράνων, δίδασκε ιστορία της τέχνης. Η μάνα μου ήταν κομματική ινστρούχτορας και δίδασκε στρατιωτική αγωγή. Η μητέρα μου είναι ελληνικής καταγωγής και στο σπίτι του παππού μου μεγάλωσα με τα ελληνικά ως πρώτη γλώσσα.

Στρατιωτικές παρελάσεις. Όταν έγινα πέντε χρόνων, οι γονείς μου με πήραν στο σπίτι μας στα Τίρανα. Τότε για πρώτη φορά άκουσα να με φωνάζουν με ένα άλλο όνομα: «Γκρέκου». Ήμουν, απαξιωτικά, ο «Έλληνας». Με φώναζαν έτσι ειδικά όταν τσακωνόμουν με τα άλλα παιδιά στο ποδόσφαιρο. Κατά τα άλλα, μεγάλωσα ως ένα σοβαρό παιδί και με προτροπές να γίνω υπόδειγμα πειθαρχίας. Ένα από τα πειθαρχικά μέτρα ήταν να μην περπατάω με τα χέρια στις τσέπες. Ο πατέρας μου με έπαιρνε συχνά μαζί του στις μεγάλες στρατιωτικές παρελάσεις. Από μικρός βρέθηκα περικυκλωμένος από στρατιώτες και συνήθισα να σκαρφαλώνω σε τανκς. Ήταν μέρος της παιδικής μου διασκέδασης. Όταν συμπλήρωσα τα δέκα, οι γονείς μου πήραν μετάθεση και μετακομίσαμε στους Αγίους Σαράντα. Για πρώτη φορά κατάλαβα ότι υπάρχει και άλλος κόσμος πέρα από τα σύνορα της Αλβανίας, βλέποντας τα φώτα της Κέρκυρας απέναντι. Τα βράδια πιάναμε τις καλύτερες θέσεις με τους φίλους μου για να μπανίζουμε αυτό τον μυστήριο φωτεινό κόσμο, εκεί στην άλλη πλευρά της θάλασσας. Και συχνά άναβε η συζήτηση. Μερικοί έλεγαν ότι μπορείς να πας εκεί κολυμπώντας, τη νύχτα, για να μη σε πιάσουν οι Αλβανοί συνοριοφύλακες. Άλλοι προσέθεταν ότι εάν καταφέρεις να φθάσεις εκεί, σου έδιναν αμέσως δέκα εκατομμύρια δραχμές και μία Μερσεντές… Έτσι περνούσαν τα χρόνια και τα βράδια, μέχρι το καλοκαίρι του 1989, όπου για πρώτη φορά είδα νεκρούς κολυμβητές. Μέρα μεσημέρι το σκάφος της αλβανικής ακτοφυλακής πέταξε στην παραλία τέσσερα πυροβολημένα πτώματα. Νέα παιδιά, τρία αγόρια και ένα κορίτσι. Όλη η σκηνή φαινόταν τραβηγμένη από κάποια ταινία τρόμου. Έβλεπα τα πτώματα και αισθανόμουν περισσότερο ένας κομπάρσος παρά μια πραγματική παρουσία. Θυμάμαι το πλήθος των άλλων κομπάρσων που μαζεύτηκε, τα ουρλιαχτά κάποιων γυναικών και μετά έναν αξιωματικό με ντουντούκα που εξηγούσε ότι οι τέσσερις νεκροί ήταν εχθροί που λαού που προσπάθησαν να φθάσουν απέναντι κολυμπώντας. Οι νεκροί κείτονταν εκεί, ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Τους μάζεψαν ύστερα από δέκα λεπτά και το πλήθος διαλύθηκε μέσα σε μια τρομακτική σιωπή.

Στον κόσμο του θεάτρου. Μερικές μέρες μετά μπήκα στον κόσμο του θεάτρου. Η θεατρική ομάδα της πόλης ζητούσε ένα παιδί δεκαπέντε, δεκάξι χρόνων να παίξει σε κάποια παράσταση. Πήγα και με δέχτηκαν. Η παράσταση είχε μεγάλη επιτυχία. Ξαφνικά βρέθηκα στο κέντρο της προσοχής. Κατάλαβα τότε τι σημαίνει να σε κοιτάνε με θαυμασμό τα κορίτσια. Έπειτα από λίγους μήνες ο κόσμος κατέρρευσε. Άνοιξαν τα σύνορα. Εγώ πάλι δεν κατάλαβα τίποτα. Ήμουν τόσο αφοσιωμένος στον καινούργιο κόσμο που είχα ανακαλύψει. Είχα βρει την ταυτότητά μου. Το 1991 έδωσα εξετάσεις για να περάσω στη Σχολή Δραματουργίας στα Τίρανα. Πέρασα. Για καθηγητές είχα τα ινδάλματά μου. Τα ινδάλματά μου όμως άρχισαν να εξαφανίζονται ένα ένα. Το έσκαγαν και αυτοί ως μετανάστες. Έτσι σε μια σχολή που άδειαζε συνεχώς, αποφάσισα να έρθω στην Ελλάδα.