«Ιδεολογία είναι τι κάνεις, όχι τι σκέφτεσαι»

«Το θέμα είναι να συγχωρείς, αλλά να μην ξεχνάς», λέει ο Σλοβένος διανοούμενος Σλαβόι Ζίζεκ που επισημαίνει ότι ζούμε την τρομοκρατία της πολιτικής ορθότητας
«Η ιδεολογία είναι συμπεριφορά, δεν είναι ιδέες», λέει ο Σλαβόι Ζίζεκ. «Είναι το τι κάνεις, όχι το τι σκέφτεσαι. Ακόμη και η τουαλέτα στην οποία πας είναι ιδεολογία! Οι Γερμανοί, που είναι πιο συντηρητικοί και έχουν τάση να εξετάζουν και να φιλοσοφούν, έχουν τουαλέτες όπου η τρύπα είναι μπροστά μπροστά ώστε να μπορούμε πρώτα να εξετάσουμε τα περιττώματα για να ανιχνεύσουμε τυχόν αρρώστιες. Στην αριστερή Γαλλία η τρύπα είναι πίσω ώστε τα περιττώματα να εξαφανιστούν όσο γίνεται πιο γρήγορα. Κάτι σαν γκιλοτίνα των περιττωμάτων. Το αγγλοσαξονικό σύστημα είναι μια σύνθεση των δύο αντιθέτων: η τουαλέτα είναι γεμάτη νερό, τα περιττώματα επιπλέουν και επομένως είναι ορατά αλλά δεν μπορείς να τα εξετάσεις».

Ο Σλοβένος Σλαβόι Ζίζεκ, ένας από

ΙΝFΟ

Στα ελληνικά κυκλοφορούν (από τις Εκδόσεις Scripta) πέντε βιβλία του. Ανάμεσά τους «Η μαριονέτα και ο νάνος: Ο διαστροφικός πυρήνας του Χριστιανισμού» (2005), «Ιράκ: Η δανεική χύτρα» (2006), «Το υψηλό αντικείμενο της ιδεολογίας» (2006).

τους σταρ της σύγχρονης φιλοσοφίας και ψυχανάλυσης, συνεχιστής της λακανικής σκέψης, ήρθε στην Αθήνα προσκεκλημένος των Εκδόσεων Scripta αλλά και ακαδημαϊκών ιδρυμάτωνμίλησε στο Πάντειο και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι ένας αριστερός διανοούμενος που όμως δεν διστάζει, όπου το θεωρεί σωστό, να υιοθετεί και συντηρητικά επιχειρήματα. Παράδειγμα στο θέμα της επέκτασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Οι συντηρητικοί λένε να μπούνε μόνο όσοι εκφράζουν τις αληθινές ευρωπαϊκές αξίες. Νομίζω ότι θα πρέπει να υιοθετήσουμε τη συντη- ρητική άποψη. Και όχι μόνο για την Τουρκία, αλλά και για την Πολωνία και για τις βαλτικές χώρες. Πρόσφατα έγινε πρόταση στην πολωνική βουλή να καταργηθεί η δημοκρατία και να γίνει η Πολωνία μοναρχία με βασιλιά τον Ιησού Χριστό! Αυτά δεν ταιριάζουν με τις ευρωπαϊκές αρχές», λέει.

«Η Ευρώπη δείχνει να μην ξέρει τι θέλει. Το μόνο στο οποίο συμφωνούμε είναι ένα μίνιμουμ φιλελευθε- ρισμού στην αγορά και τη νομοθεσία. Σε όλα τα άλλα υπάρχουν συγκρούσεις. Πιστεύω ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε σύγχυση, όμως αυτή η σύγχυση θα μπορούσε να είναι δημιουργική. Αν με ρωτήσετε τι σημαίνει για μένα Ευρώπη, σημαίνει το γεγονός ότι δεν θέλω να ζω σε έναν κόσμο όπου η μόνη επιλογή είναι η Κίνα ή η Αμερική. Όταν ένας χώρος υπό διαμόρφωση όπως είναι σήμερα η Ευρώπη αναζητεί μία ταυτότητα, ίσως αναδυθεί κάτι νέο».

Για τις ΗΠΑ, την «αμερικανική αυτοκρατορία» όπως την αποκαλεί, λέει ότι είναι σε παρακμή. «Η Αμερική είναι ένας σπουδαίος πολιτισμός. Προφανώς όμως δεν είναι αρκετά ώριμη για να αναλάβει τον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα. Τη δεκαετία του ΄60- ΄70 ένα σύνθημα των οικολόγων ήταν “δράσε τοπικά, σκέψου παγκόσμια”. Η Αμερική κάνει ακριβώς το αντίθετο. Δρα παγκόσμια και σκέφτεται τοπικά».

Πάντως ο 58χρονος καθηγητής στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Λιουμπλιάνας και του Πανεπιστημίου Βirkbeck του Λονδίνου θεωρεί ότι «η παγκοσμιοποίηση είναι ευκαιρία». Και ότι στα πεδία όπου μειονεκτούμε πρέπει να παλέψουμε «για να είμαστε εμείς οι νικητές». Δίνει το παράδειγμα της αστυνομικής λογοτεχνίας που ενώ προήλθε από τον αγγλοσαξονικό κόσμο, υιοθετήθηκε σε όλη την Ευρώπη, ξεπερνώντας σε ποιότητα τους πρώτους εμπνευστές του είδους.


«Παρακαλώ, όχι άλλη φιλία»

«Πιστεύω ότι η ευρωπαϊκή εμμονή στην ειρηνική συμβίωση, τη φιλία, την αντίληψη ότι πρέπει να ζούμε όλοι σαν μια οικογένεια, κρύβει και κάτι τρομακτικό», λέει ο Σλαβόι Ζίζεκ. «Δεν μπορείς να είσαι φίλος με όλους. Αυτό δεν σημαίνει ότι τους πολεμάς, αλλά ότι αν έχεις κάτι να τους προσάψεις πρέπει να το κάνεις. Το γεγονός ότι οι λαοί έρχονται πιο κοντά δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι αποστάσεις. Αν έρθω και μου δείξετε τα μνημεία σας δεν σημαίνει ότι γίναμε και φίλοι. Ζούμε την τρομοκρατία της πολιτικής ορθότητας σύμφωνα με την οποία πρέπει να βάζουμε κανόνες για όλα. Θεωρώ γελοίο να ζω σε μια κοινωνία που θέτει στο τραπέζι των συζητήσεων ακόμη και το αν οι γυναίκες πρέπει να βιάζονται ή όχι!».