Περιοδικά

Μικροί τόποι, μεγάλες καρδιές

Έχει υπογραμμίσει πολλές φορές η στήλη την πολύτιμη προσφορά περιοδικών εκδόσεων της περιφέρειας για τη διάσωση και διαφύλαξη των λαογραφικών και ιστορικών στοιχείων, στην υπηρεσία της τοπικής Ιστορίας και εν τέλει της εθνικής αυτογνωσίας- μακριά από τις κορόνες και τις κραυγές των επαγγελματιών του πατριωτισμού. Αυτήν τη φορά η ευχάριστη έκπληξη έρχεται από έναν τόπο τόσο δα, του Ανατολικού Αιγαίου, με 980 μόνιμους κατοίκους, τη Νίσυρο. Ο πρόεδρος της Εταιρείας Νισυριακών Μελετών, Κωνσταντίνος Δ. Χαρτοφύλης, είχε την ευγένεια να μας στείλει τα «Νισυριακά» που εκδίδει η Εταιρεία, έναν τόμο 413 σελίδων (!) με πλούσια θεματολογία. Καθώς συμπληρώνονται 60 χρόνια από την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, ο 17ος τόμος που κυκλοφόρησε είναι αφιερωμένος στη μνήμη των- μεταναστών- Νισυρίων «πρωταγωνιστών του αγώνα για την ενημέρωση του αμερικανικού λαού και του Κογκρέσου για τα δίκαια των σκλαβωμένων Δωδεκανησίων». Η ύλη του περιοδικού περιλαμβάνει τρεις κύριες ενότητες: 1) ιστορικά μελετήματα και ντοκουμέντα, 2) εξαιρετικά άρθρα για το φυσικό και το δομημένο περιβάλλον της Νισύρου και 3) μελέτες λαογραφικές, με έμφαση στη νισυριώτικη παραδοσιακή φορεσιά. Από την πρώτη ενότητα να σημειώσω την ογκώδη εργασία του εφόρου αρχαιοτήτων Ιωάννη Ηλ. Βολανάκη «Πενήντα ανέκδοτα έγγραφα των χρόνων της τουρκοκρατίας από το αρχείο της Παναγίας Σπηλιανής Νισύρου: 1780-1837». Μεταξύ άλλων σ΄ αυτήν τη μελέτη, καθώς σημειώνει ο συγγραφέας, μνημονεύονται θεσμοί όπως «το Κοινόν της Νισύρου», «η Δημογεροντία» και «οι Πρωτόγεροι». Από τη δεύτερη ενότητα ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη της αρχιτέκτονος Άννας-Νεκταρίας Χαρτοφύλη «Ιαματικά Λουτρά- Πορεία εξαγνισμού στη Νίσυρο». Εκτός από την ιστορική αναδρομή, προτείνονται λύσεις για τη συνολική αξιοποίηση των ιαματικών λουτρών, που δεν θα απαξιώνουν τον περιβάλλοντα χώρο. «Μικροί τόποι, μεγάλες καρδιές», μου είχε πει κάποτε ένας κτηνοτρόφος στην Κρήτη. Ταιριάζει και σ΄ αυτήν την προσπάθεια των Νισυριωτών. ΣOΛΩΜΟΣ. Δύο αφιερώματα στο νέο τεύχος (300 σελίδες) της «Οδού Πανός». Ένα στον Διονύσιο Σολωμό και ένα στον Νικολό Μακιαβέλι. Από το αφιέρωμα στον μεγάλο Έλληνα ποιητή, ξεχωρίζει η ανατύπωση κειμένου που εκφώνησε ο ποιητής Ιούλιος Τυπάλδος (1814-1883) στην Κεφαλονιά την ίδια ώρα που κηδευόταν ο Σολωμός στην Κέρκυρα. Το κείμενο προέρχεται από το αρχείο του Διονύση Στεργιούλα και καταλήγει ως εξής:

«… Η ενθύμησις των μεγάλων μας ανδρών, όπου ανέζησαν και εδόξασαν το έθνος, θέλει ανάφτει πάντοτε περισσότερον εις τα στήθη μας την αγάπη της πατρίδος και της ανθρωπότητος. Σου τ΄ ορκιζόμεθα, ναι, μα την αιματωμμένην Ελλάδα, μα τον κόσμο που σ΄ έχει». Μεγάλη προσφορά, μαζί με το τεύχος, και CD, όπου ο Χρήστος Τσάγκας διαβάζει τον Ύμνον εις την Ελευθερία και τους Ελεύθερους Πολιορκημένους.

Πολυσέλιδο και ενδιαφέρον το αφιέρωμα στον Μακιαβέλι (1469-1527). Η Μαρία Ε. Σγουρίδου μας θυμίζει ότι «το σημαντικότερο τμήμα της ιστορικής πλευράς του μακιαβελικού “Ηγεμόνα” καταλαμβάνει η Ελλάδα. Από τα είκοσι έξι κεφάλαια του δοκιμίου η Ελλάδα εμφανίζεται στα δεκαέξι». Να κι ένα ωραίο- επίκαιρο- από τα περίφημα μακιαβελικά αποφθέγματα: «Το να προσπαθείς να δείξεις πως είσαι ο αρχηγός αποδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο ότι είσαι μια μετριότητα».

ΜΟΥΣΙΚΗ. Με εξώφυλλο και αφιέρωμα στον Βαγγέλη Παπαθανασίου κυκλοφόρησε το «Δίφωνο». Στη συνέντευξη που δίνει ο διεθνούς φήμης συνθέτης στον Παύλο Αγιαννίδη θα πει, μεταξύ άλλων ενδιαφερόντων: «Το όραμά μου σε ό,τι αφορά τη μουσική είναι πολύ ταπεινό, γι΄ αυτό και δεν θέλω να σκέφτομαι πολύ όταν κάνω μουσική. Προσπαθώ να είμαι όσο το δυνατόν πιο διαθέσιμος…». Μαζί με το τεύχος προσφέρεται και CD με τη μουσική του Παπαθανασίου «ΜΥΤΗΟDΕΑ- ΜUSΙC FΟR ΤΗΕ ΝΑSΑ ΜΙSSΙΟΝ: 2001 Μars Οdyssey».

Εξώφυλλο και συνέντευξη του τραγουδοποιού Φοίβου Δεληβοριά στη Μαριάνθη Πελεβάνη περιλαμβάνει το νέο τεύχος του «Μετρονόμου». Από τα άλλα θέματα να σημειώσω το μελέτημα του Σπύρου Γ. Καρτσωνάκη «Η μορφή της Παναγίας στους στίχους του Νίκου Γκάτσου».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΝΙΣΥΡΙΑΚΑ»:
3ης Σεπτεμβρίου 25, Αθήνα- 104 32, τηλ.: 210-5237.198.

«ΟΔOΣ ΠΑΝΟΣ»: Διδότου 39, Αθήνα- 106 80, τηλ.: 210-3616.782.

«ΔΙΦΩΝΟ»: Θεσσαλονίκης και Αρτέμιδος 31, Μοσχάτο- 183 45, τηλ.: 210-9421.900.

«ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ»: Λοχία Τριανταφύλλου 13, Άγιος Δημήτριος- 173 41, τηλ.: 210-9703.932.