Κερδίζουν οι «μικροί»

Tο επίπεδο των καινούργιων ταινιών μοιάζει σαν δυο σταγόνες νερό με το αποτέλεσμα των εκλογών.
Σοβαρές οι απώλειες του δικομματισμού, κέρδη των μικρών. Που πάει να πει, η γεροντοκόρη της Αριστεράς Μόλι Σάνον, καλύτερη από Νικόλ Κίντμαν και Μισέλ Φάιφερ της κυβερνητικής εξουσίας!

Ας τα πάρουμε από την αρχή, με τη Νικόλ τη λαμπερή. Το «Ιnvasion» (Εισβολή) του Γερμανού Όλιβερ Χιρσμπίγκελ- του σκηνοθέτη της «Πτώσης» και του Χίτλερ- είναι το δεύτερο ριμέικ του κλασικού ασπρόμαυρου και αλληγορικού «Τhe Ιnvasion of the body snatchers» του Ντον Σίγκελ και του 1956 που εν Ελλάδι προβλήθηκε με τον τίτλο «Άνθρωποι του τρόμου». Μια ιστορία φαντασίας, άκρως αλληγορική, που εκείνη την εποχή διαβάστηκε ως ένα εφιαλτικό σενάριο διείσδυσης της κομμουνιστικής ιδεολογίας στις ψυχές των Αμερικανών. Το ρόπαλο του Μακάρθι είχε κοπανήσει βαθιά την Αμερική. Όμως επειδή το σενάριο είναι τόσο αφηρημένο και γενικό, ο Φίλιπ Κάουφμαν του 1978, επεξεργάζεται την ίδια ιστορία και υπογράφει το πρώτο ριμέικ με τον ελληνικό τίτλο «Μακάβρια εισβολή» και με πρωταγωνιστή τον Ντόναλντ Σάδερλαντ σε μια από τις καλύτερες εμφανίσεις του σε όλη του τη διαδρομή. Το αποτέλεσμα πρώτης γραμμής. Μέσα στη λίστα του top 5 των καλύτερων στιγμών εφιαλτικής μελλοντολογίας (το λένε «επιστημονική φαντασία» αλλά διαφωνώ καθέτως και οριζοντίως) και η πιο σπουδαία σκηνοθεσία του, μακράν της «Αβάσταχτης ελαφρότητας του είναι» και μισό πόντο ψηλότερα από τη δεύτερη δική του το «Right staff» (Οι κατάλληλοι άνθρωποι)

Δύο τα αξεπέραστα πλεονεκτήματα του Κάουφμαν. Πρώτο, το χαμηλόφωνο ύφος, η βαθιά, τρομακτική σιωπή, η έρπουσα εφιαλτική εισβολή. Πολύ σωστά. Απίστευτη ενότητα και ομοιογένεια σεναρίου σκηνοθεσίας. Οι άνθρωποι μεταβάλλονται- στον ύπνο τους – σε φυτά και στη συνέχεια μεταλλάσσονται σε ζόμπι μιας ανώτερης, εξωγήινης ή και γήινης δύναμης. Επομένως σιωπή. Υπόκωφη, αόρατη, εφιαλτική. Δεύτερο, η αλληγορία. Ο Κάουφμαν στόχευε προφητικά. Δηλαδή αργά αλλά συστηματικά, κάθε πλάσμα αυτής της εποχής χάνει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Τα εσωτερικά. Έξω ζωντανός, μέσα νεκρός. Ο μεγάλος ύπνος είναι η σημερινή κατάσταση των μαζών. Μεγάλος ύπνος, δηλαδή λοβοτομημένη η συνείδηση, κατεστραμμένη η αντίσταση, πυροβολημένη η καρδιά. Με απλά

«Εισβολή»

Αόρατη διείσδυση
Εσωτερική μετάλλαξη
Άνθρωποι-φυτά Αρχίζει ατμοσφαιρικά, τελειώνει προπαγανδιστικά

ΒΑΘΜΟΙ=4 1/2

(ας πρόσεχε)

λόγια, όποιος κλαίει, γελάει, συγκινείται είναι εχθρός. Επομένως αμέσως να τον κάνουμε ρομπότ. Πώς; Με τον βαθύ, μεγάλο ύπνο και το ροχαλητό. Έτσι την άλλη μέρα θα ξυπνήσει φυτό!

Κι ερχόμαστε τώρα στη λαμπερή star, πρωταγωνίστρια του δεύτερου ριμέικ, με την ίδια ιστορία και με την ίδια ανοικτή αλληγορία. Εδώ λοιπόν όλα έρχονται τούμπα. Σα να είπαν στον Γερμανό σκηνοθέτη, πάρε ένα ζωντανό να το κάνεις φυτό. Όλα λάθος λοιπόν. Λάθος ο εκκωφαντικός θόρυβος σε μια ιστορία σιωπηλής και αόρατης εισβολής. Λάθος το σπλάτερ με τα ζόμπι. Λάθος οι εξαντλητικές περιγραφές σε μια αλληγορία τόσο αφαιρετική και ανοικτή. Λάθος η Νικόλ Κίντμαν που στο τελευταίο ημίωρο παριστάνει τον Τζέιμς Μποντ και τη Λάρα Κροφτ. Κα το χειρότερο; Λάθος και συνειδητή στρέβλωση, παραποίηση και πλαστογράφηση το επιμύθιο το ιδεολογικό. Φανταστείτε το εξής εξωφρενικό. Η κυβέρνηση του Μπους αποσύρει τα στρατεύματα από το Ιράκ επειδή οι υπουργοί έχουν κι αυτοί μεταλλαχθεί σε φυτά. Που πάει να πει κάτι το εξής απίστευτο, απάνθρωπο και προπαγανδιστικό. Ο πόλεμος είναι ανθρώπινος, η ειρήνη αξίζει μόνο για τα φυτά. Δηλαδή άνθρωπος με αισθήματα ο Μπους, εξωγήινοι όσοι διεκδικούν έναν καλύτερο κόσμο και έναν αληθινό πολιτισμό. Πες αλεύρι, η προπαγάνδα σε περιμένει!

Με δυο λόγια: Τα κομμάτια διαστημικού λεωφορείου σκορπίζουν σε όλες τις πολιτείες της Αμερικής και ένας ένας οι πολίτες πέφτουν σε βαθύ ύπνο και την άλλη μέρα ξυπνούν φυτά, χωρίς μνήμη, αντιστάσεις και αισθήματα. Η Ουάσιγκτον δεν ανησυχεί αλλά μια ψυχίατρος αρχίζει να καταλαβαίνει τι ακριβώς συμβαίνει. Χιλιάδες ζόμπι την κυνηγάνε, ακόμα και φίλοι και συγγενείς, αλλά εκείνη διαφεύγει με προορισμό να βρει τον μικρό της γιο και να σώσει την ανθρωπότητα απ΄ αυτή την τρομερή απειλή.


Όλα μαύρα και καταραμένα

Το «Διάφανο δέρμα» (Reflecting skin) του Άγγλου συγγραφέα και κινηματογραφιστή Φίλιπ Ρίντλεϊ θεωρήθηκε μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της ανεξάρτητης αγγλόφωνης οθόνης του 1990. Δεκαεφτά χρόνια μετά και με αφορμή την επανακυκλοφορία του στην Αθήνα, το είδα με επιφύλαξη αρκετή, τόσο για την εγκεφαλική του γραφή, όσο και τη μαυρίλα του την προσποιητή!

Όλα μαύρα, μουχλιασμένα, ασήκωτα, αδιέξοδα και καταραμένα. Όλοι και όλα. Το παιδί, «βλέπει» βρικόλακες παντού και χωρίς να το θέλει σκάβει τον τάφο του χωριού. Το μέλλον δηλαδή προάγγελος και δημιουργός μύριων κακών. Η μάνα τρελή. Ο πατέρας παιδεραστής. Ο μεγάλος αδελφός λαβωμένος από τον πόλεμο, παραδομένος στους εφιάλτες από τους νεκρούς. Η Αγγλίδα χήρα τρελαμένη με τον δικό της εφιάλτη από την αυτοκτονία του αγαπημένου της. Ο αστυνόμος λάθος στόχους και ανθρώπους ανακρίνει και στοχεύει. Και πέριξ όλων αυτών μια χούφτα δολοφόνων και παιδεραστών να απαγάγουν, να ασελγούν και να σκοτώνουν παιδιά, ανεμπόδιστοι από θεούς και ανθρώπους.

Τι ακριβώς συμβαίνει; Κατάδυση στον Άδη. Αυτό πλαγίως λέει ο Φίλιπ Ρίντλεϊ. Σχιζοφρένεια, μούρλια, εσωστρέφεια, πόλεμος, απομόνωση. Όλα αυτά οδηγούν στην αλλοτρίωση και την έκπτωση. Ούτε ο θεός καταδέχεται να ρίξει ένα βλέμμα. Ακόμα και ο άγγελος που πέφτει από το πουθενά, είναι το κέρινο ομοίωμα ενός αληθινού

«Το διάφανο δέρμα»

Άπαντες ζωντανοί αλλά νεκροί
Μοναδική παραγωγική διαδικασία, η δολοφονία

Ομοιώματα ανθρώπων, ομοιώματα αγγέλων

ΒΑΘΜΟΙ=6

(ταφόπλακα με στυλ Ντέιβιντ Λιντς)

αγγέλου. Ομοίωμα ο άγγελος, ομοίωμα αθωότητας ο πιτσιρικάς, ομοίωμα ενήλικα ο πατέρας, ομοίωμα συνειδητοποιημένου βετεράνου ο φαντάρος, ομοίωμα γυναίκας η χήρα, ομοίωμα κοινωνίας αυτή η αλλόκοτη μικρή κοινότητα, ομοίωμα πατρίδας μια έρημη, καθυστερημένη, αποξηραμένη χώρα. Όλοι ομοιώματα πλην των δολοφόνων. Μόνο το έγκλημα είναι υπαρκτό και αληθινό. Όλοι οι άλλοι κέρινοι, απόμακροι, ζωντανοί-νεκροί, δημιουργήματα ψευδαισθήσεων, προκαταλήψεων, απογοητεύσεων και καθυστερημένων αντιλήψεων. Να αυτοκτονήσουμε ομαδικώς!

Και για να μην παρεξηγηθώ. Ευφάνταστη η γραφή. Ιδιαίτερη η οπτική. Ανήσυχη η κριτική του πνοή. Ρεαλιστική η σουρεαλιστική του περιγραφή. Όλα καλά και άγια καμωμένα. Όμως, τόσο ταλέντο, τόση απαισιοδοξία και τόση πρωτοτυπία καταλήγουν σε μια ταφόπλακα με την εξής επικεφαλίδα: Ούτε μισή ελπίδα!


Κλειστοφοβική κομεντί

«Υear of the dog»: Παγωμένη, κλειστοφοβική, υποδόρια, χαμηλόφωνη κομεντί, που μοιάζει με soft παραλλαγή του «Ηappiness» του Τοντ Σόλονζ. Μια αλλόκοτη ιστορία με κέρδη δύο ονόματα. Του πρωτοεμφανιζόμενου και ταλαντούχου σκηνοθέτη Μάικ Γουάιτ. Και της πρωταγωνίστριας Μόλι Σάνον. Ο Γουάιτ με ελάχιστα μέσα, με δύο τρεις εσωτερικούς χώρους και με λίγα δολάρια, καταφέρνει πολλά. Συνέπεια, ομοιογένεια, πυκνότητα, ψυχανάλυση, αλληγορία και ένα πρώτης τάξεως σχόλιο πάνω στην παθογένεια της σημερινής κοινωνίας. Με επιμύθιο, η ζωοφιλία μερικές φορές είναι σύμπτωμα σχιζοφρένειας. Η Σάνον, ασήμαντη σε δεύτερους ρόλους από το απαιτητικό «Ηappiness» μέχρι το σπλάτερ «Scary movie», αναδεικνύεται σε μεγάλη ερμηνεύτρια εσωτερικών προϋποθέσεων και ποιοτικών απαιτήσεων. Υποδύεται μια απομονωμένη, σχολαστική γεροντοκόρη που τα υπαρξιακά και αισθηματικά της αδιέξοδα τα υποκαθιστά με την παρέα των τετραπόδων. Πολλοί σκύλοι στο σπίτι, ουδείς άνδρας στο κρεβάτι. Κάπου στο βάθος η ταινία του Γουάιτ συναντάει την «Αποστροφή» του Πολάνσκι. Με μια κολοσσιαία διαφορά. Η ελευθερία και η τολμηρότητα του Πολάνσκι εξαφανί- ζονται εδώ από την αναγκαστική σύμβαση των μεγάλων στούντιο με το happy end. Κρίμα!

ΒΑΘΜΟΙ=6

(για Χρυσές Σφαίρες)

Με δυο λόγια: Μια μοναχική ύπαρξη λατρεύει τα ζώα και την οικολογία επειδή δεν την αγαπάει κανείς από την ανθρώπινη κοινωνία. Έτσι αρχίζει να μισεί το «είδος» από το οποίο προέρχεται κι αυτή. Έτσι φορτώνεται αδέσποτα σκυλιά. Έτσι μπερδεύει τα τετράποδα με τους ομοίους της. Κι έτσι βήμα βήμα, κατατρακυλάει την σκάλα προς την σχιζοφρένεια και τον φόνο. Ο άνθρωπος που εκ λάθους δηλητηρίασε τον σκύλο της, πρέπει να πεθάνει αμέσως!


Βρετανικό ρομάντζο, μυστήριο στον ελληνικό εμφύλιο

«Ερωτευμένη Τζέιν» (Βecoming Jane): Βρετανικό ρομάντζο εποχής με σκηνοθέτη τον Τζούλιαν Τζάρολντ του ΒΒC, με παρτενέρ της σωστής Αν Χαθαγουέι (Ο διάβολος φοράει Πράντα) τον Τζέιμς Μακαβόι που τον Ιανουάριο θα τον δούμε στην «Εξιλέωση» στην αγκαλιά της Κίρα Νάιτλι και με την επίσης Βρετανίδα Τζούλι Ουόλτερς σε δεύτερο ρόλο. Ευπρεπείς καταστάσεις, σταθερές, σχεδόν ακαδημαϊκές, βρετανικές επιδόσεις. Περίπου στο επίπεδο μιας κλασικής παραγωγής του ΒΒC. Δεν είναι κακό, δεν είναι αρκετό. Το πρώτο μέρος εξαντλείται με χορούς, κοσμικές συναθροίσεις και οικογενειακά σούρτα φέρτα. Δηλαδή απρόσωπο, φλύαρο, συνηθισμένο, κουραστικό. Στο δεύτερο, έρως ανίκατε μάχαν, όπου η Τζέιν Όστιν (γιατί περί αυτής πρόκειται) οργανώνει την ελευθερία της και ταυτόχρονα παίρνει τα ρίσκα της και όπου οι δύο εραστές αποφασίζουν να τα παίξουν όλα για όλα, ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες και η ομάδα αρχίζει να παίζει με ρυθμό και με στόχο υπαρκτό. Που πάει να πει ότι η ταινία φιλοδοξεί να αποκαλύψει το ερωτικό περιστατικό που άλλαξε τη ζωή και μετέτρεψε την 22χρονη Τζέιν Όστιν του 1795 σ ένα μικρό, θηλυκό Μπαλζάκ της Μ. Βρετανίας.

ΒΑΘΜΟΙ=5 1/2

(για ευαίσθητες ψυχές)

Με δυο λόγια: Κατά βάθος το περιστατικό που τάραξε την καρδιά, το μυαλό και τη διαδρομή της Τζέιν Όστιν (1775-1817) ταιριάζει με παρόμοια που λαμβάνουν χώρα στα κορυφαία και πιο δημοφιλή μυθιστορήματά της «Λογική και ευαισθησία», «Υπερηφάνεια και προκατάληψη». Δηλαδή στα 22 της πέφτει πάνω σε νεαρό Ιρλανδό δικηγόρο και η καρδιά της γίνεται λιώμα. Εμπόδιό τους φυσικά το χρήμα. Εκείνος θα χάσει το παραδάκι ενός άθλιου, δεσπότη θείου με το οποίο συντηρείται η πολυμελής οικογένειά του. Εκείνη θα αφήσει αδέκαρους τους δικούς της που την προόριζαν για έναν πλούσιο γαμπρό. Don΄t look back λένε και φεύγουν στο φτερό. Όμως ένα γράμμα που τυχαία πέφτει στην αντίληψή της θα φέρει το χρήμα πάλι στη μέση. Οι αντικειμενικές συνθήκες, λέει πλαγίως η Τζέιν Όστιν, καθορίζουν τα πάντα, ακόμα και τις καρδιές!

«Πανδώρα»: Ερωτικό μυστήριο στην επαρχία της μετεμφυλιακής Ελλάδας με αλληγορικές, κοινωνικές προεκτάσεις και με σκηνοθέτη τον Γιώργο Σταμπουλόπουλο. Το περίμενα χειρότερο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι ό,τι καλύτερο από την σοδειά του περσινού φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Που πάει να πει ότι αν και κέρδισε το τρίτο βραβείο ποιότητας είναι κατώτερη και από την «Ψυχή στο στόμα» του Οικονομίδη και από το «Ροζ» του Αλέξανδρου Βούλγαρη. Η ιστορία σχηματική, η οπτική από ουρά ταινιών της δεκαετίας του ΄60 made in Greece και η ίντριγκα απλοϊκή. Χωρίς τους χυμούς της Θεοδώρας Τζήμου, το εγχείρημα θα κατέληγε σκέτη καταστροφή. Η πρόθεση σοβαρή. Από την εισβολή μιας λαχταριστής Ελληνοαμερικάνας σ΄ ένα κατεστραμμένο χωριό, επέρχεται εσωτερική κατεδάφιση.

Φοβού τους Δανούς. Όμως η πραγμάτωση επίπεδη και

ΒΑΘΜΟΙ=3 1/2

(μια άλλη φορά)

χάρτινη. Το σενάριο, εν αρχή, απαιτούσε ανελέητη επεξεργασία με ιδιαίτερη πνοή. Για να καταλάβετε, είναι σαν ο Σταμπουλόπουλος, μόνος εναντίον όλων, να επιχειρούσε να φτιάξει το δικό του «Τσαϊνατάουν»!

Με δυο λόγια: Μια Ελληνοαμερικανίδα με το συμβολικό όνομα Πανδώρα (πλάστηκε από τον Δία για να τιμωρηθεί ο Άνθρωπος) εγκαθίσταται σε επαρχία της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Δύο αδέλφια διαπλέκονται μαζί της. Ο Κωστής που την ερωτεύεται και ο αριστερός Μάνος που μόλις εκείνη επιχειρήσει να τον τυλίξει στα πλοκάμια της, αρχίζει να την υποπτεύεται. Αποτέλεσμα; Ένα ατύχημα μπορεί να είναι και
Αγέλαστο

«Ο καινούργιος της μαμάς μου» (Ι could never be your woman): Ανεκδιήγητη κομεντί της Έιμι Χέκερλινγκ με target group σαραντα-πενηντάρες στα πρόθυρα νευρικής κατάπτωσης, με στόχο το λίφτινγκ του ηθικού τους και με συμπρωταγωνιστές της Μισέλ Φάιφερ, τον Πολ Ραντ και την Τρέισι Ούλμαν. Από πού ν΄ αρχίσω και πού να τελειώσω. Τόσο πρόχειρο, ακατέργαστο και τόσο αγέλαστο που ύστερα από μία ώρα, ομολογώ, εγκατέλειψα!

Με δυο λόγια: Η χωρισμένη σαραντοπενηντάρα Μισέλ Φάιφερ, πετυχημένη των καναλιών και μητέρα μιας πειραγμένης κόρης, τα φτιάχνει με ανατέλλοντα αστέρα των ριάλιτι σόου, με τα μισά της χρόνια. Το λέει και η ίδια «Δεν θα μπορούσα ποτέ να είμαι η γυναίκα σου». Το λέω κι εγώ. Αν δεν ήμουν κριτικός δεν θα μπορούσα ποτέ τέτοιο πράγμα να δω, ούτε για ένα λεπτό!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(περιμένω εναγωνίως τη Μισέλ στο «Ηairspray»)