Το πνεύμα του τόνου

Επιστολή

Φαίνεται ότι οι πολύ έξυπνοι και με τρομακτικές ικανότητες άνθρωποι είναι εκείνοι που κάνουν τα μεγαλύτερα λάθη. Τα οποία, φυσικά, ποτέ δεν παραδέχονται και δεν ζητούν συγγνώμη, έστω και αν έχουν φέρει την καταστροφή στους άλλους.

Αυτό συνάγεται, ανάμεσα στα άλλα, από τη σπαρακτική επιστολή του Σμύρνης Χρυσοστόμου προς τον Ελ. Βενιζέλο, τον «πατέρα της φυλής», στις 25 Αυγούστου 1922, λίγες μέρες πριν από τον μαρτυρικό του θάνατο, τον οποίο και προέβλεψε! (Σε δύο μέρες κλείνουν κιόλας 85 χρόνια!).

«Ο Ελληνισμός της Μ. Ασίας, του γράφει, το Ελληνικόν Κράτος, αλλά και σύμπαν το Ελληνικό Έθνος καταβαίνει πλέον εις τον Άδην(…) Έκρινα δε προ παντός απαραίτητον εκ των φλογών της καταστροφής εν αις οδυνάται ο Μικρασιατικός Ελληνισμός, και ζήτημα είναι εάν, όταν το παρόν γράμμα μου αναγινώσκεται υπό της Υμετέρας Εξοχότητος, αν ημείς υπάρχωμεν πλέον εν τη ζωή, προοριζόμενοι, τις οίδε, κατά ανεξερευνήτους βουλάς της Θείας Προνοίας εις θυσίαν και μαρτύριον (με κεφαλαία!), να απευθύνω την υστάτην έκκλησιν προς την μεγάλην ψυχή Σου(…) Δεν είναι ανάγκη ο Ελληνισμός και αι Χώραι αύται μετά της Κων/πόλεως να ενωθώσιν μετά της Ελλάδος, διότι το όνειρον τούτο απεμακρύνθη αφ΄ ημών τουλάχιστον δι΄ εκατόν έτη…».

Την απάντηση την πήρε στον Κάτω Κόσμο. Σε λίγες μέρες έφυγε όπως το προέβλεψε: με μαρτύριο.