Ο τιμωρός πίσω από τα ράφια

ΟΤΑΝ ΤΕΛΕΙΩΣΑ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΑΜΑΛΟΥΚΑ
Η «ΧΑΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΟΣΤΡΑ»
ΕΙΠΑ ΜΕΣΑ ΜΟΥ, ΔΟΞΑ ΤΩ ΘΕΩ ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΓΙΑ
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΥΧΝΟ ΟΣΟ ΤΟ ΕΡΩΤΙΚΟ ΠΑΘΟΣ.
ΦΟΒΑΜΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΘΡΗΝΟΥΣΑΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΘΥΜΑΤΑ.
Ο ήρωας του Δημήτρη Μαμαλούκα ονομάζεται Νικόλαος Μιλάνος. Ο Μιλάνος είναι ένας μπάσταρδος, όπως δηλώνει ο ίδιος στην αρχή του μυθιστορήματος. Γιος Έλληνα διπλωμάτη και μιας φτωχιάς Ρωμαίας, μαθαίνει την ταυτότητα του πατέρα του μόλις μετά την αυτοκτονία της μητέρας του. Στον Νικόλαο Μιλάνο επαληθεύεται η αγαπημένη ρήση του αείμνηστου Δημήτρη Δεσποτίδη: «Η κατάστασις επιδεινουμένη βελτιούται». Η κατάσταση του Νικόλαου Μιλάνου βελτιώνεται διά της επιδείνωσής της. Χάνει τη μητέρα του, αλλά αυτός ο θάνατος τον οδηγεί στον πατέρα του. Εκείνος δεν τον θέλει, αλλά του αυξάνει το επίδομα για να τον αφήνει ήσυχο και έτσι ο Μιλάνος ζει καλύτερα. Μετά, ο πατέρας χάνει τη νόμιμη γυναίκα και τον γιο του σε τροχαίο. Η τραγωδία του πατέρα είναι η ευτυχία του γιου, καθ΄ ότι ο πατέρας επαναπατρίζεται στην Ελλάδα και αφήνει στον γιο ένα τεράστιο ανάκτορο στη Ρώμη και μια εξίσου τεράστια βιβλιοθήκη, που αξίζει μια αμύθητη περιουσία.

Έτσι ο Νικόλαος Μιλάνος μπαίνει από το παράθυρο στον χώρο των παλαιών και σπάνιων βιβλίων και γίνεται βιβλιόφιλος παρά τη θέλησή του. Επειδή όμως δεν είναι μόνο μπάσταρδος αλλά και ανεπρόκοπος, συνδυάζει τη βιβλιοφιλία με το βιβλιεμπόριο και ξεπουλάει μεγάλο μέρος της βιβλιοθήκης του πατέρα του, για να απολαμβάνει την άνετη ζωή του χαραμοφάη.

Εν τούτοις, το ξεπούλημα παλαιών, πολύτιμων βιβλίων είναι εκείνο που μπλέκει τον ήρωα του Δημήτρη Μαμαλούκα σε μια θανατηφόρο περιπέτεια. Μία ημέρα ο Νικόλαος Μιλάνος δέχεται την επίσκεψη δύο αναπήρων. Ο άνδρας, ονόματι Άλντο Φερέτι, είναι καθισμένος σε αναπηρικό καροτσάκι που το σπρώχνει η σύντροφός του Μονίκ, η οποία πάλι, όπως θα φανεί στη συνέχεια, είναι ερωτικά ανάπηρη. Η ερωτική αναπηρία της Μονίκ είναι το κλειδί για την εξέλιξη του μυθιστορήματος.

Μανιακοί συλλέκτες
Ο Φερέτι ζητάει να αγοράσει από τον Μιλάνο ένα σπάνιο σύγγραμμα που πιστεύει ότι ανήκει στη βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα, που τα ίχνη της χάθηκαν στη Βενετία όταν ο ιδιοκτήτης της γύρισε στην Κέρκυρα και πέθανε εκεί. Το κακό είναι πως την ίδια βιβλιοθήκη ψάχνει και ένας Έλληνας συλλέκτης, ο Σαράντης Σκούρας, που είναι τέως φίλος του Άλντο Φερέτι και νυν άσπονδος εχθρός του. Αιτία του μίσους δεν είναι κάποιο συλλεκτικό βιβλίο αλλά ένα συλλεκτικό αντικείμενο του πόθου: η ερωτικά ανάπηρη Μονίκ.

Και επειδή το αίμα νερό δεν γίνεται, όπως λέει η λαϊκή παροιμία, ο ήρωας του Μαμαλούκα, ο Νικόλαος Μιλάνος, ανακαλύπτει και στον εαυτό του το πάθος του πατέρα του για τα παλαιά βιβλία και βρίσκεται μεταξύ δύο πυρών, του Φερέτι και του Σκούρα.

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας πρέπει να έκανε εξονυχιστική έρευνα στον βιβλιοσυλλεκτικό χώρο, για να στήσει ένα μυθιστόρημα με ωραία πλοκή, με ζωντανούς χαρακτήρες, με δύο μανιακούς συλλέκτες έτοιμους για όλα και με την προσωπικότητα του Νικόλαου Μιλάνου να σκιαγραφείται γλαφυρά μέσα από την αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο.

Βιαστές και τιμωρία
Αν Η Χαμένη Βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα είχε τελειώσει εδώ, ο αναγνώστης θα έκλεινε το βιβλίο με την ηδονή του καλοφαγά ύστερα από ένα ωραίο γεύμα. Δυστυχώς όμως, το μυθιστόρημα δεν τελειώνει με την ιστορία του Νικόλαου Μιλάνου. Ή, για να είμαι ακριβής, η ιστορία του Νικόλαου Μιλάνου δεν είναι η μοναδική στο βιβλίο. Παράλληλα αναπτύσσεται μια ιστορία αυτοδικίας με μια ομάδα από vigilantes αμερικανικού τύπου, που τιμωρούν όσους βίασαν ανήλικα κορίτσια, έχουν εκτίσει την ποινή τους και κυκλοφορούν ελεύθεροι, άρα μπορούν να ξαναχτυπήσουν. Οι vigilantes είναι καθ΄ όλα ευυπόληπτοι πολίτες: αξιωματικοί της Αστυνομίας, εισαγγελείς, νοικοκυρές και μικροεπαγγελματίες.

Αυτό το κομμάτι του μυθιστορήματος, ο Μαμαλούκας το αφηγείται σε τρίτο πρόσωπο. Η ιστορία της αυτοδικίας δεν έχει σχέση με τη βιβλιοσυλλεκτική, αναπτύσσεται παράλληλα και αυτόνομα, ενώ ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι διαβάζει δύο διαφορετικά μυθιστορήματα στο ίδιο βιβλίο. Αυτό έχει, δυστυχώς, την άκρως αρνητική συνέπεια να διακόπτουν εναλλάξ η μία ιστορία τη ροή της άλλης χωρίς ουσιαστικό αντίκρυσμα. Το κακό ενισχύεται από το γεγονός ότι, ενώ η πρώτη ιστορία, αυτή με τη χαμένη βιβλιοθήκη, κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, η δεύτερη είναι το άλλο άκρο: μια ιστορία αδιάφορη, τετριμμένη, κυρίως από την κατάχρησή της στο σινεμά, την οποία ο συγγραφέας αφηγείται, δυστυχώς, σαν ένα είδος Β-movie.

Δημήτρης Μαμαλούκας

Η ΧΑΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΟΣΤΡΑ

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, 2007 ΣΕΛ. 306, ΤΙΜΗ: 17 ΕΥΡΩ