Ένα εμβόλιο δωρεάν για την Αφρική

Υπήρχε πάντοτε ένα μυστικό σχέδιο στη ζωή του Βάτζελος: ένα αόρατο χέρι που κάθε δέκα χρόνια σαν να τον χτυπούσε στον ώμο και να του έλεγε: Αρκετά κατάφερες έως εδώ!

Καιρός να αλλάξεις πεδίο. Πρώτα το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας, μετά το Σεν Λούις, ύστερα τα εργαστήρια της Μerck. Τώρα τα δέκα χρόνια είχαν περάσει. Πού θα μπορούσε να στοχεύσει ο βετεράνος ερευνητής; Πού αλλού, αν όχι στην κορυφή του φαρμακευτικού γίγαντα, τη γενική διεύθυνση της Μerck; Πράγματι, με την αποχώρηση του αφεντικού του η πόρτα ήταν ήδη μισάνοιχτη. Τα υπόλοιπα ήταν απλώς τύποι. Απλώς; Για έναν ακαδημαϊκό χωρίς καμιά προϋπηρεσία σε διοικητική θέση και κανένα πτυχίο στο μάνατζμεντ, η ανάληψη ενός τέτοιου πόστου κάθε άλλο παρά απλή ήταν, ενώ μάλιστα έχει αρχίσει η παγκοσμιοποίηση και οι μεγάλες αλλαγές στο εθνικό σύστημα υγείας.

Όπως στην Ουάσιγκτον όταν αναγκάστηκε να μάθει Βιοχημεία όντας ήδη στο εργαστήριο του Στάντμαν, έτσι και τώρα ο Βάτζελος μαθαίνει συνεχώς πάνω στη δουλειά. Πρώτος του στόχος, το μάρκετινγκ. Όλα τα εθνικά τμήματα συγκεντρώνονται κάτω από το κεντρικό Μerck Ηuman Ηealth Division, που οργανώνει την προώθηση και τις πωλήσεις των προϊόντων της Μerck σε διεθνές επίπεδο. Η ίδια συγκέντρωση (και συχνά συγχώνευση) ακολουθείται και στις διεθνείς μονάδες παραγωγής που έχουν αυξηθεί υπερβολικά. Μέσω αυτών των διαδικασιών ο Βάτζελος προσπαθεί ταυτόχρονα να προωθήσει τα καλύτερα διοικητικά στελέχη στις ανώτερες θέσεις. Οι ισορροπίες είναι λεπτές, αλλά ο νέος CΕΟ καταφέρνει να ελαττώσει το κόστος παραγωγής αυξάνοντας παράλληλα την παραγωγικότητα των μονάδων. Έτσι, αν και οι τιμές των προϊόντων παραμένουν χαμηλές, ο τζίρος της εταιρείας ανεβαίνει καθώς αυξάνεται το μερίδιό της στην αγορά. Τη δεκαετία του ΄80, η κυβέρνηση Ρίγκαν χαλαρώνει την πολιτική της για τις εταιρικές συμπράξεις (anti-trust), με αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται συγχωνεύσεις ανάμεσα σε μεγάλες εταιρείες. Η Μerck επωφελείται από τις αλλαγές για να συνάψει στρατηγικές συμμαχίες με άλλους κολοσσούς. Παράλληλα, μπαίνει στο παιχνίδι της διαχείρισης υπηρεσιών υγείας (Ηealth Μanagement Οrganizations ή ΗΜΟs) αγοράζοντας τη Μedco και παρέχοντας καλύτερες υπηρεσίες στους ασθενείς της. Η μεγαλύτερη επιτυχία του Βάτζελος ως CΕΟ της Μerck έρχεται το 1987 με την παρασκευή του φαρμάκου κατά της «τύφλωσης των ποταμών», μιας τρομερής ασθένειας που μαστίζει τις χώρες της Αφρικής. Η Μerck, χωρίς κρατική επιχορήγηση, παρασκευάζει και διαθέτει εντελώς δωρεάν το εμβόλιο σε είκοσι εκατομμύρια κατοίκους της Μαύρης Ηπείρου!

Δραστήριος
Σήμερα, στα 78 του, ο Βάτζελος αν και έχει αποσυρθεί από τη Μerck, παραμένει δραστήριος ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου δύο φαρμακοβιομηχανιών (στην ανατολική και τη δυτική ακτή), προσφέρει υποτροφίες σε φοιτητές τόσο του Κολούμπια όσο και του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνιας (όπου υπάρχει και πρόγραμμα με το όνομά του), ενώ είναι ο κύριος διοργανωτής του fund raising για την έρευνα στο Κολούμπια. Παράλληλα είναι συνιδρυτής, μαζί με τη γυναίκα του, του Νew Jersey Ρerforming Αrts Center.

Μάλιστα, αν είναι κάποιος τυχερός και προσκληθεί στο σπίτι του για το ελληνικό Πάσχα, θα τον απολαύσει να ψήνει το αρνί μόνος του.

Η Εμμανουέλα Κάντζια είναι διδάκτωρ Συγκριτικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και καθηγήτρια Μέσης Εκπαίδευσης στο διεθνές πρόγραμμα Ι.Β.