Οι χημικές ενώσεις της επιτυχίας

ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ ΗΑRVΑRD ΒUSΙΝΕSS SCΗΟΟL,
Ο RΟΥ VΑGΕLΟS ΦΙΓΟΥΡΑΡΕΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΚΟΡΥΦΑΙΟΥΣ
ΗΓΕΤΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ 20ούΑΙΩΝΑ. Ο ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ ΜΑΘΑΙΝΕΙ
ΠΩΣ Ο ΒΑΤΖΕΛΟΣ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΝΙΟΥ
ΤΖΕΡΣΕΪ, ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΟΙ «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΑΙ ΠΩΣ
«ΕΙΧΕ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΣ ΧΑΡΙΣΜΑ ΝΑ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ
ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ». ΟΙ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΙΝΑΙ, ΕΝ ΤΟΥΤΟΙΣ, ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ. Ο ΒΑΤΖΕΛΟΣ
ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΑΦΗΣΕ ΕΠΟΧΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ,
ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΟΜΩΣ ΗΤΑΝ (ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ) Η ΙΔΙΑ Η ΕΡΕΥΝΑ.
ΚΑΙ ΕΝΩ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΣΤΟ ΝΙΟΥ ΤΖΕΡΣΕΪ, Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ
ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ.
«Η ζωή μου είναι εν πολλοίς το αμερικανικό όνειρο: φτωχοί μετανάστες φτάνουν στην Αμερική και δουλεύουν πολύ σκληρά. Τα παιδιά τους αποκτούν εξαιρετική μόρφωση και ζουν μια καλύτερη ζωή». Με τα λόγια αυτά αρχίζει ο Ρόι Βάτζελος την αφήγησή στο βιβλίο του που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αυτοβιογραφία, επισκόπηση της ανάπτυξης του κλάδου της Βιοχημείας, χρονικό της φαρμακευτικής βιομηχανίας στην Αμερική και παράλληλα ένα υποδειγματικό εγχειρίδιο του μάνατζμεντ.

Η σύγχυση οφείλεται στην πολύπλευρη προσωπικότητα του συγγραφέα. Ως επιστήμων και ερευνητής, ο Βάτζελος δημοσίευσε μελέτες που άλλαξαν ριζικά τον τρόπο κατανόησης της ανθρώπινης ζωής σε μοριακό επίπεδο. Ως μάνατζερ, οδήγησε μια εταιρεία, τη Μerck, στην κορυφή της αμερικανικής φαρμακευτικής βιομηχανίας και στον τίτλο της πιο δημοφιλούς αμερικανικής εταιρείας. Ως γιος φτωχού Έλληνα μετανάστη από τη Μυτιλήνη, έκανε το αμερικανικό όνειρο πραγματικότητα και τον βίο του υλικό μυθοπλασίας.

Ο μύθος
Η ζωή του ξεκινά τις παραμονές της αμερικανικής κρίσης του 1929. Ή μάλλον μερικά χρόνια νωρίτερα, όταν ο Ηρόδοτος Βάτζελος ακολουθεί τον αδελφό του Θουκυδίδη στην Αμερική. Μαζί θα «τρέξουν» την οικογενειακή επιχείρηση στην Πολιτεία του Νιου Τζέρσεϊ. Τα παιδιά μαθαίνουν από μικρή ηλικία να βοηθούν στην επιχείρηση. Τα χρόνια όμως είναι δύσκολα και η οικογένεια αναγκάζεται να μετακινείται συνεχώς για να τα βγάλει πέρα, ενώ η μητέρα του Μαριάνθη εργάζεται ως μοδίστρα.

Από τον πατέρα του κληρονομεί και το όνομά του Ρόι (εξαμερικανισμένος Ηρόδοτος), αλλάζοντας το βαφτιστικό του Πίνδαρος, το οποίο κανένας δάσκαλος στο σχολείο δεν μπορεί να προφέρει σωστά. Οι αρχές του πατέρα μεταφέρονται στα παιδιά: «Η Αμερική είναι η καλύτερη χώρα στον κόσμο, η χώρα των ευκαιριών όπου αν δουλέψεις θα ανταμειφθείς. Οι Έλληνες είναι από τη φύση τους πιο δουλευταράδες από τους Αμερικανούς και πιο έξυπνοι». Βέβαια, όπως έμελλε να συνειδητοποιήσει ο Ρόι, αυτός δεν είναι παρά ο μύθος του κάθε εθνικού μετανάστη. Ωστόσο στα παιδικά του χρόνια ο μύθος αυτός στάθηκε καθοριστικός, όπως καθοριστικές στάθηκαν και οι αρχές της αλληλεγγύης και της προσφοράς του πατέρα.

Ξεκίνησε ως πολύ κακός μαθητής- είναι ίσως η μοίρα των διανοουμένων ή/και των μεγάλων προσωπικοτήτων. Αυτό έμελλε να αλλάξει προς το τέλος των γυμνασιακών χρόνων του, κυρίως χάρη σε μια καθηγήτρια Μαθηματικών που διέγνωσε από νωρίς το ταλέντο του στις επιστήμες. Την εποχή εκείνη κάνει και την πρώτη τυχαία γνωριμία του με ερευνητές της Μerck, οι οποίοι- η μοίρα το φέρνει- γευματίζουν στο εστιατόριο του πατέρα του. Οι συζητήσεις τους, που κινούνται γύρω από ακατανόητες- και όμως ενδιαφέρουσες- χημικές αντιδράσεις, ξυπνούν το ενδιαφέρον του μικρού Ρόι ο οποίος για πρώτη φορά διατυπώνει την επιθυμία να γίνει σαν αυτούς, ένας άνθρωπος της έρευνας. Οι βαθμοί του εκτοξεύονται απότομα και, προτού οι γονείς του προλάβουν να σκεφτούν τι και πώς, γίνεται δεκτός στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας.

Το μάθημα της Οργανικής Χημείας θεωρείται από τα πιο στρυφνά για τους πρωτοετείς φοιτητές των αμερικανικών πανεπιστημίων. Όχι όμως για τον Βάτζελος που ανακαλύπτει ξαφνικά το πάθος του για τις οργανικές ενώσεις. Μια τελείως νέα προοπτική ανοίγεται ξαφνικά: η κατανόηση των νόμων της ζωής σε μοριακό επίπεδο. Τα επόμενα τρία χρόνια, το παιδί των Ελλήνων μεταναστών από τη Μυτιλήνη μεταμορφώνεται σταδιακά σε έναν φιλόδοξο Αμερικανό φοιτητή που μαθαίνει να πειθαρχεί τη σκέψη του και παθιάζεται με επιστημονικά προβλήματα, ενώ παράλληλα… προπονείται εντατικά με την ομάδα κωπηλασίας του πανεπιστημίου. Ο Ρόι αποφοιτά με διακρίσεις και βάζει πλώρη για την Ιατρική του Κολούμπια.

Roy Vagelos and Louis Galambos

ΜΕDΙCΙΝΕ, SCΙΕΝCΕ, ΑΝD ΜΕRCΚ

ΕΚΔ. CΑΜΒRΙDGΕ UΝΙVΕRCΙΤΥ ΡRΕSS ΣΕΛ. 301

Στη Νέα Υόρκη ξεκινάει το ειδύλλιό του με την Νταϊάνα Τουλιάτου, φοιτήτρια στο γυναικείο παράρτημα του Κολούμπια, Μπάρναρντ, και παιδί Ελλήνων μεταναστών από την Κεφαλονιά που θα γίνει η γυναίκα του. Η διαίσθηση
Το ζευγάρι βρίσκεται τώρα στη Βοστώνη όπου ο Ρόι κάνει την ειδικότητά του στο Μass General Ηospital. Ένα τυχαίο γεγονός όμως και πάλι θα αλλάξει τη ροή της ζωής του. Για να συμπληρώσει τη στρατιωτική του θητεία, ο Βάτζελος καταφέρνει να πάρει μετάθεση για δύο χρόνια στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας στην Ουάσιγκτον. Εκεί βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπος με την έρευνα- και μάλιστα πιάνεται αδιάβαστος. Οι σπουδές του στη Χημεία και την Ιατρική δεν τον έχουν προετοιμάσει για την επιστήμη του μέλλοντος: τη Βιοχημεία. Στην Ουάσιγκτον μαθητεύει πλάι στον διακεκριμένο ερευνητή Ερλ Στάντμαν, ο οποίος μελετά τις βιοχημικές διεργασίες που επιτρέπουν σε ζωικές μορφές να μετατρέψουν τα θρεπτικά συστατικά σε ενέργεια για την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή του οργανισμού. Στις ημέρες μας, με τη ραγδαία ανάπτυξη της Βιοχημείας, οι μηχανισμοί αυτοί είναι λίγοπολύ γνωστοί. Τότε όμως ήταν ακόμα απάτητα χωράφια. Ο Βάτζελος διαισθάνεται εξαρχής πως μια μέρα τα μικροβιολογικά πειράματα του Στάντμαν θα αλλάξουν τον τρόπο κατανόησης της ανθρώπινης ζωής και ιδίως τις πρακτικές της ιατρικής επιστήμης. Ο Στάντμαν, από την πλευρά του, διαισθάνεται την ενέργεια αυτού του νέου και ανειδίκευτου ερευνητή και παίζει τον ρόλο του μέντορα. Έρευνα το πρωί, σεμινάρια το απόγευμα.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας είναι ένας κυβερνητικός οργανισμός που την εποχή εκείνη μαζεύει τους καλύτερους ερευνητές από όλη τη χώρα. Ο Βάτζελος δουλεύει πλάι σε αναγνωρισμένους επιστήμονες και παρακολουθεί διαλέξεις επισκεπτών από τη διεθνή ελίτ της Ακαδημίας. Συνεπαρμένος, μάλιστα, από μια διάλεξη του Γάλλου μετέπειτα Νομπελίστα Ζακ Μονό, αποφασίζει να περάσει ένα χρόνο ως μαθητευόμενος στο Ινστιτούτο Παστέρ της Γαλλίας! Αλλά η συναρπαστική πορεία του δεν θα σταματήσει εκεί.