Μια απάτη που τιμά τη λογική

Πώς το σκάκι αναμειγνύεται με την ιστορία, την προδοσία, τον έρωτα και τον φόνο εξηγεί ο Ρόμπερτ Λερ, που με το ιστορικό μυθιστόρημα «Το σκακιστικό αυτόματο» έγινε μπεστσελερίστας
«Το σκάκι είναι μια μεταφορά για όλα, ένα σύμβολο· για το άσπρο και το μαύρο, για το φως και το σκοτάδι, για τη μάχη του πνεύματος. Ωστόσο, στόχος μου δεν ήταν να γράψω ένα βιβλίο για το σκάκι. Στο Πανεπιστήμιο έκανα ένα σεμινάριο για την επιστημονική φαντασία. Θυμάμαι ακόμη μια σκηνή από το ΄΄Βlade Runner΄΄, όπου το ρομπότ παίζει μια παρτίδα με τον κατασκευαστή του. Αυτές τις αναμετρήσεις τις βρίσκω συναρπαστικές».

Με παρόμοιες σκακιστικές αναμετρήσεις είναι γεμάτο το μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Λερ, που στα 33 του χρόνια κατάφερε να κάνει το πρώτο μυθιστόρημά του («Το σκακιστικό αυτόματο», Εκδόσεις Λιβάνη) μπεστ-σέλερ που μεταφράζεται αυτή την εποχή σε 21 γλώσσες. Η ιστορία εκτυλίσσεται στη Βιέννη του 18ου αιώνα, όπου ο αυλικός Βόλφγκανγκ φον

ΙΝFΟ

Robert Lohr, «Το σκακιστικό αυτόματο», Εκδ. Λιβάνη, Μτφ:
Ιάκωβος Κοπερτί, Τιμή: 20 ευρώ.

Κέμπελεν παρουσιάζει ενώπιον της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας τη νέα εφεύρεσή του: το σκακιστικό αυτόματο. Η ανθρωπόμορφη μηχανή γίνεται το πιο αγαπημένο αξιοθέατο στο βασίλειο, αλλά η μεγαλύτερη εφεύρεση του αιώνα είναι μια καλοστημένη απάτη, αφού ο εγκέφαλος της μηχανής είναι ένας άνθρωπος που καθοδηγεί τον μηχανικό σκακιστή από το εσωτερικό της.

«Πρόκειται για μια απάτη που τιμά την ανθρώπινη λογική, σε μια εποχή μάλιστα που τα όρια μεταξύ επιστήμης και διασκέδασης ήταν ακόμα ρευστά», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γερμανός συγγραφέας. Όσο για την επιλογή της συγκεκριμένης εποχής, ο Λερ τη βρίσκει «ενδιαφέρουσα», κυρίως επειδή «γνώρισε το ζενίθ της δημιουργίας όλων των μεγάλων, όπως ο Γκαίτε. Επίσης, ήταν η αρχή του ρομαντισμού. Είναι η πιο… γερμανική περίοδος της Γερμανίας. Όλα τα παραδοσιακά τραγούδια, όλα τα ποιήματα, όλοι οι μεγάλοι άνθρωποι του πνεύματος προέρχονται από εκείνη την περίοδο».

Ο Λερ έγραψε το μπεστ-σέλερ του που βρίθει από σκληρές παρτίδες, παίζοντας σκάκι. «Στις σκηνές με το σκάκι είχα πάντα δίπλα μου μια σκακιέρα για να παίζω τις κινήσεις πριν τις γράψω. Παιδεύτηκα πολύ, αλλά ήταν πολύ καλή εξάσκηση για το μυαλό μου».

Η ιστορία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα· ο «επιστημονικός διασκεδαστής»- όπως τον χαρακτηρίζειΚέμπελεν ήταν υπαρκτό πρόσωπο, ενώ σήμερα σε όλο τον κόσμο υπάρχουν ανακατασκευές του σκακιστικού του αυτομάτου. Το πιο πρόσφατο αντίγραφο σε πλήρη λειτουργία εκτίθεται στο Ηeinz Νixdorf Μuseums Forum του Παντερμπόρν, δίπλα σε μηχανικά ρολόγια, αριθμομηχανές και σκακιστικούς υπολογιστές .
«Η πολιτική κατάσταση είναι βαρετή»

Ο Λερ άρχισε την καριέρα του ως δημοσιογράφος, ενώ στη συνέχεια έγραψε σενάρια για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Παράλληλα παίζει κουκλοθέατρο, ενώ είναι και ηθοποιός! Έχει μεγαλώσει ανάμεσα στο Βερολίνο, τη Βρέμη και τη Σάντα Μπάρμπαρα. Αλλά το Βερολίνο, το οποίο έχει επιλέξει ως μόνιμο τόπο κατοικίας, δεν το αλλάζει με τίποτα. «Ήμουν 16 ετών όταν έπεσε το Τείχος και θυμάμαι πολλά πράγματα από τη διχασμένη Γερμανία. Η πτώση του Τείχους ήταν ένα ευτυχές γεγονός. Σήμερα υπάρχει, όμως, ένας μαρασμός στην κοινωνία. Οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι η επανένωση δεν είναι εύκολη και τα οικονομικά προβλήματα παραμένουν. Η πολιτική κατάσταση είναι βαρετή. Τίποτα δεν συμβαίνει. Όσο για τους ηγέτες, ο Σρέντερ ναι μεν ήταν χαρισματικός, αλλά σοβινιστής, πράγμα που δεν ισχύει για τη Μέρκελ».