ΜΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

H Σύμβαση της Λωζάννης εφάρμοσε επίσημα και μέσω του δικαίου εθνοκαθαρτικές πολιτικές (ο όρος αναφέρεται σε πολιτικές που αποσκοπούν στον αφανισμό και την εκρίζωση πληθυσμιακών ομάδων με εθνοτικά κριτήρια και την αντίστοιχη ομογενοποίηση εδαφών) αμφισβητούμενης νομιμότητας, καθώς, το εθνικό υποκρύπτεται πίσω από το θρησκευτικό κριτήριο ανταλλαξιμότητας. Ωστόσο δεν ήταν λίγα τα επιχειρήματα υπέρ της εξεύρεσης μιας ρεαλιστικής λύσης που θα έθετε οριστικά τέλος στην ελληνοτουρκική αντιπαλότητα και την εδραίωση της ειρήνης στην περιοχή: Αφού η ύπαρξη των πληθυσμών αυτών λειτουργεί ως μέσο αλυτρωτικών διεκδικήσεων και δημιουργεί διεθνοτικές συγκρούσεις, τότε για να λύσουμε το πρόβλημα, ας εξαλείψουμε την ύπαρξη των πληθυσμών αυτών. Συνεπώς, συνεχίζει το επιχείρημα, θα έχουμε μακροπρόθεσμα οφέλη και στα δύο κράτη.

Από την άλλη πλευρά, η υποχρεωτικότητα της ανταλλαγής θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνιστά παραβίαση του θεμελιώδους δικαιώματος, σύμφωνα με το σύγχρονο δίκαιο δικαιωμάτων του ανθρώπου, αλλά και της εποχής στην οποία συνάχτηκε. Επιχειρήματα ρεαλιστικού χαρακτήρα χρησιμοποιήθηκαν στη Λωζάννη αγνοώντας ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών της Ελλάδας και της Τουρκίας. Η τήρηση των ατομικών δικαιωμάτων των ανθρώπων των οποίων η μοίρα τέθηκε υπό διαπραγμάτευση, θεωρήθηκε ότι μπορούσε να παρακαμφθεί από τη συναίνεση των συμμετεχόντων στη διαπραγμάτευση κρατών.

Έτσι, η τελική συμφωνία αποτελεί μια μνημειώδη για την ωμότητά της έκφραση της κρατικής βούλησης κατά των ίδιων τους των πολιτών, των δικαιωμάτων και των συμφερόντων τους.