Φαινόμενα

«Ξεπουλάμε» και…

Εκπτώσεις κι ας μην είναι τέλος εποχής. Έτσι κι αλλιώς ο χρόνος καταργήθηκε από την τηλεόραση των επαναλήψεων, που εμπνέει την πολιτική του τηλεπαραθυράτου ναρκισσισμού
Εκπτώσεις. Και ούτε που το καταλάβαμε. Τέλος εποχής; Ούτε αυτό. Απλώς οι εκπτώσεις, συμβολικά και κυριολεκτικά, μπορεί να γίνουν νωρίτερα αν αυτό επιβάλλει η αγορά.

Οι κάμερες στα εμπορικά καταγράφουν τιμές. Μπλουζάκια με ένα ευρώ, παπούτσια με δέκα, φούστες με πέντε. Ξεπουλάμε.

Τέλος εποχής. Όχι της θερινής. Τέλος της εποχής της ευμάρειας, έστω και ως φαντασίωση, ως ελπίδα. Και μαζί, τέλος σε εκείνα τα αλλοτινά γλυκανάλατα θερινά θέματα του τύπου «πασαλειφτείτε με αντηλιακό, ο ήλιος βλάπτει», που απευθύνονται σε μια κοινωνία ανηλίκων που θέλουν ντάντεμα. Αυτή η κοινωνία πλέον παίρνει το σκληρό μάθημά της με φωτιές που καίνε δέντρα και ελπίδες- για ορισμένους ίσως γεννιούνται καινούργιες, για μια οικοδομή. Πόσες να γίνουν; Και ποιοι θα ζήσουν σε μια απέραντη τσιμεντένια χώρα- με φωτιές που τσουρουφλίζουν σπίτια, που αναστατώνουν ζωές, που μετατρέπουν σε πρόσφυγες τους κατοίκους ολόκληρων περιοχών.

Αυτή η κοινωνία ενηλικιώνεται αργά, δύσκολα, με κομμένη την ανάσα από τους καπνούς και με το κεφάλι ζαλισμένο από καβγάδες στη Βουλή, όπου οι μεν καταγγέλλουν τους δε, φτάνοντας σε ακρότητες σαν αυτή του Γεράσιμου Γιακουμάτου που βλέπει «πράσινους» εμπρηστές. Ήταν πριν από μερικά χρόνια που καιγόταν πάλι η χώρα και η σεναριακή σκέψη ορισμένων «έβλεπε» Τούρκους εμπρηστές.

Ο «κοινός εχθρός» ενώνει υπό τη σκέπη της εκάστοτε εξουσίας. Μέθοδος παμπάλαια της πολιτικής προπαγάνδας, παραμένει ιδανική για να συντηρηθούν οι εξουσίες ως έχουν, για να αποφευχθούν οι ανατρεπτικές αλλαγές, για να αποσπασθεί η προσοχή από τις αιτίες των προβλημάτων και να στραφεί στην αντιμετώπιση ενός πλασματικού κινδύνου, με τη σκέψη μουδιασμένη και το βλέμμα χαμηλωμένο στους κοντινούς ορίζοντες που χαράζει η πολιτική διαστροφή. Μέθοδος που κάνει και σπουδαία τηλεόραση, αφού ταυτίζεται απολύτως με το τελετουργικό της, το ζεύγος «εχθρών» που διασταυρώνονται στα ηλεκτρονικά «αλώνια» προς τέρψιν του φιλοθεάμονος. Όσο έχει απομείνει μπροστά στις οθόνες να χαζεύει απαθώς τις επαναλήψεις, τον υδραυλικό και τη γιατρό τού πάλαι ποτέ σουξέ «Love sorry», με τις φιγούρες των ηθοποιών να είναι οι μόνες που μπορεί να εγείρουν συγκρίσεις και να δώσουν το μέτρο του χρόνου που πέρασε, πιο νέοι τότε, ώριμοι πλέον. Συντονισμένη στο τηλεοπτικό θέρος και η πολιτική σκηνή, επαναλαμβάνει τα ίδια επεισόδια, μόνο που ενώ ο λόγος των πολιτικών δεν δείχνει το πέρασμα του χρόνου, το υποδηλώνουν οι φιγούρες τους.

Ο Λούις Μάμφορντ στο βιβλίο του «Τεχνικές και Πολιτισμός» (1934) εξηγεί πώς από τον 14ο αιώνα (που εφευρέθηκαν τα ρολόγια) το ρολόι μάς μετέτρεψε από φύλακες του χρόνου, κατόπιν σε αποταμιευτές του χρόνου και τέλος σε δεσμώτες τους χρόνου. Δεν είχε προλάβει την τηλεόραση της κατανάλωσης και τον τρόπο της να συνδέεται με τους τρόμους της κοινωνίας, να τους αναμοχλεύει, να τους διευρύνει και να τους χρησιμοποιεί για να καθηλώσει το κοινό μπροστά της. Πολύ περισσότερο δεν πρόλαβε τον συντονισμό των μεθόδων της πολιτικής με τις μεθόδους της τηλεόρασης για να φτάσουμε σήμερα στην εικονική κατάργηση του χρόνου- άλλωστε σκοπός του ήταν να δώσει τη νέα διάσταση του κόσμου που αποσυνδέει τα γεγονότα από τον χρόνο και δημιουργεί την εντύπωση ενός αυτοτελούς κόσμου, ο οποίος αποτελείται από μαθηματικά μετρήσιμες αλληλουχίες, ενώ η φύση χάνει την εξουσία της και οι εποχές το νόημά τους.


… ραντεβού τον Σεπτέμβρη

Αενάως επαναλαμβανόμενη η τελετουργία της τηλεόρασης, χωρίς τέλος, χωρίς κάθαρση, με μια μονότονη, συνεχή διασκεδαστική αγωνία που εθίζει τον πολίτη-τηλεθεατή στη ναρκισσιστική απόλαυση του παραπονεμένου, αδικημένου εαυτού του.

Αενάως επαναλαμβανόμενη και η τηλεοπτική πολιτική, καθοδηγούμενη από τον ναρκισσισμό των τηλεπαραθύρων, αναπαράγει τον πολεμικό εαυτό της και αφήνει στην άκρη την πολιτική των προτάσεων, την πολιτική των οραμάτων, την πολιτική του σχεδιασμού, της πρόβλεψης, την πολιτική της συνεργασίας. Ο χρόνος καταργείται από την ακινησία… του πολιτικού τηλε-λόγου. Λες και θα υπάρχουν όλα για πάντα (το περιβάλλον, οι ζωές, η πολιτική σκηνή όπως είναι σήμερα, οι πόροι, φυσικοί και μη), θα καταναλώνονται ασυστόλως και θα αναδημιουργούνται μαγικά για να ξανακαταναλωθούν, σαν τα τηλεοπτικά σίριαλ.

Μπλουζάκια με ένα ευρώ και φούστες με πέντε, να ξεπουλήσουν τα μαγαζιά, να πάει στα μπάνια του ο λαός και ραντεβού τον Σεπτέμβρη. Για νέες επαναλήψεις….