Ημερολόγιο Συνόρων Μια ελληνική ιστορία από την Ουρουγουάη

Το όνομά μου είναι Εστέλα Μαρί Καρμπάλο. Γεννήθηκα στο Μοντεβιδέο στις 11 Σεπτεμβρίου 1951. Η οικογένειά μου ήταν μία από τις πλουσιότερες της γειτονιάς. Από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι τον μεγάλο κήπο του σπιτιού μου, τα παιδάκια της γειτονιάς και την γκρίνια της μαμάς μου
Μεγάλωσα με έναν ανεκτικό πατέρα και μια αυταρχική μητέρα. Είχαμε ένα εξοχικό δίπλα στον ωκεανό. Περνούσαμε εκεί τρεις μήνες το καλοκαίρι. Ίσως την ιδέα της απόλυτης ελευθερίας την κόλλησα εκεί. Η παραλία του ωκεανού είναι απέραντη, χωρίς όρια. Ο ωκεανός επίσης είναι χωρίς όρια… Ένα από τα πράγματα που μου λείπουν σήμερα. Τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού τις έκανα σε καθολικό σχολείο, όπου πήγαιναν πλουσιόπαιδα. Δεν μου άρεσε τίποτα εκεί πέρα. Κοντά στο σπίτι μας υπήρχε ένα φτωχό σχολείο.

Όταν περνούσα από εκεί άκουγα τη φωνή μιας δασκάλας. Με είχε μαγέψει εκείνη η φωνή. Καθόμουν κάτω από το παράθυρο και την απολάμβανα… Είπα ότι θέλω να πάω σε αυτό το σχολείο. Η μητέρα μου έβγαλε σπυράκια όταν το άκουσε. Έριξα το κλάμα του αιώνα και υποχώρησε. Στην Δ΄ Δημοτικού έκανα μεταγραφή στο φτωχό σχολείο. Τη δασκάλα την έλεγαν Ζούλμα Μάτος ντε Βίντα, Ισπανίδα. Ένας από τους ανθρώπους που με επηρέασαν βαθύτατα στη ζωή μου…

Θυμάμαι ότι ήμουν στην ΣΤ΄ Δημοτικού όταν ένας από τους δασκάλους μας πήγε ταξίδι στην Ευρώπη. Όταν επέστρεψε, τον ακούγαμε σαν να είχε επιστρέψει από το Διάστημα. Μας αφηγούνταν πως δυο χώρες τον εντυπωσίασαν: η Ελβετία και η

Η φυγή είναι στο αίμα μας. Η χώρα μου έχει τρία εκατομμύρια κατοίκους και πέντε εκατομμύρια μετανάστες στο εξωτερικό…

Ελλάδα. Η Ελβετία γιατί ήταν όλα πεντακάθαρα και δεν έκλεβε κανείς.

Η Ελλάδα γιατί υπήρχαν πορτοκαλιές στα πεζοδρόμια και κάτι στρογγυλά ψωμάκια που ο πωλητής τα κρατούσε σαν βραχιόλια στο χέρι: εννοούσε τα κουλουράκια. Από τότε μου μπήκε η ιδέα της φυγής. Η φυγή, έτσι κι αλλιώς, είναι στο αίμα μας. Η χώρα μου έχει τρία εκατομμύρια κατοίκους και πέντε εκατομμύρια μετανάστες στο εξωτερικό… Από μικρή μού άρεσε να ζωγραφίζω. Στο Γυμνάσιο γνώρισα τη ζωγραφική των κυβιστών, των Βιλάρο και Γκαρθία, Ουρουγουανών ζωγράφων. Ήθελα να συνεχίσω στη Σχολή των Καλών Τεχνών. Τελικά πήγα στη Νομική. Στα δεκαεννέα μου παντρεύτηκα. Στα είκοσί μου γέννησα τη Μόνικα. Παράλληλα συνέχισα τις σπουδές μου.

Ήμουν στο τρίτο έτος του Πανεπιστημίου, Φεβρουάριος του 1973, όταν ξυπνήσαμε με δικτατορία υποστηριγμένη από τις ΗΠΑ. Θυμάμαι τον φόβο, τα απαγορευμένα βιβλία, τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας. Και τα σινεμά. Συχνά έκαναν ντου οι στρατιωτικοί στους κινηματογράφους και μας ανάγκαζαν να τραγουδήσουμε τον εθνικό ύμνο. Όποιος αρνιόταν τον έλειωναν στο ξύλο ή τον εκτελούσαν επιτόπου. Ύστερα από χρόνια, πάντως, καταλάβαμε τι σήμαινε πραγματικά δικτατορία.

Όταν αποκαλύφθηκαν χιλιάδες ακρωτηριασμένα πτώματα αντιφρονούντων στο Ρίο ντελα Πλάτα, ένα ποτάμι στα σύνορα με την Αργεντινή. Κανείς δεν καταδικάστηκε για τα εγκλήματα αυτά. Υπό δικτατορία πήρα το πτυχίο μου. Διορίστηκα δασκάλα στο σχολείο όπου είχα τελειώσει το Δημοτικό. Πολλά παιδάκια σε εκείνο το σχολείο δούλευαν από τρυφερή ηλικία. Θυμάμαι ένα παιδάκι, τον Μαρίν, έντεκα χρόνων, δούλευε ως χαμάλης…

Μια μέρα ήρθε στην τάξη και μου χάρισε ένα τριαντάφυλλο. Το είχε αγοράσει για μένα. Δακρύζω κάθε φορά που φέρνω στον νου μου αυτή την ιστορία. Στα είκοσι πέντε μου γέννησα τη δεύτερη κόρη, την Αντριάνα. Αποφάσισα τότε να πάω στη Σχολή Καλών Τεχνών. Την έκλεισε όμως η δικτατορία… Το 1982 χώρισα με τον άνδρα μου. Σκέφτηκα τότε ότι είναι καιρός να φύγω. Άφησα τις δυο κόρες στη μητέρα μου και το 1983 πήγα στη Βαρκελώνη. Δεν είχα πρόβλημα να κινηθώ με το διαβατήριό μου.

Είχα επίσης και ιταλικό διαβατήριο, γιατί ο πρώην άνδρας μου ήταν ιταλικής καταγωγής. Ήθελα να φθάσω στην Ελβετία. Στη Βαρκελώνη με φιλοξένησε μια φίλη μου. Δούλευα βοηθός στην κουζίνα ενός εστιατορίου. Τότε απομυθοποίησα την Ισπανία. Την είχα εξιδανικεύσει, τη θεωρούσα πατρίδα μου. Είδα όμως ότι οι Λατινοαμερικανοί έτρωγαν πολύ ρατσισμό… Στην Ισπανία γνώρισα τον πατέρα του γιου μου. Φύγαμε μαζί για τη Γαλλία. Εκεί δούλεψα στα σταφύλια, σε ένα χωριό στα σύνορα με την Ισπανία.

Ήταν υπέροχοι άνθρωποι. Σε λίγους μήνες έμαθα γαλλικά. Δούλευα στη μαύρη, δεν είχα άδεια παραμονής. Κάποια στιγμή η δουλειά τελείωσε. Πέρασα στην Ελβετία. Δεν έβρισκα δουλειά. Από την Ελβετία πήγαμε στην Ιταλία. Εκεί αποφασίσαμε να έρθουμε στην Ελλάδα. Δεν θυμάμαι καν τον λόγο, γιατί. Ίσως για να δω τις πορτοκαλιές και τα κουλουράκια που περιέγραφε ο δάσκαλος στο Δημοτικό (γελάει). Πράγματι, η πρώτη μου δουλειά στην Ελλάδα ήταν να μαζέψω πορτοκάλια. Στην Αργολίδα. Μια εξαιρετική κυρία από τη Γουατεμάλα, η Χέμα, με έφερε σε επαφή με ανθρώπους που είχαν εργαστήρια κεραμικής.

Άρχισα ξανά να ζωγραφίζω. Το 1985 γέννησα τον γιο μου, τον Φελίπε, στην Ελλάδα. Τότε, ένας φίλος του άνδρα μου στη Γερμανία μάς υποσχέθηκε δουλειά και καλά λεφτά. Πήγαμε. Στην Κονστάντς, στα σύνορα με την Ελβετία. Ήταν σκέτη απογοήτευση. Αποφασίσαμε να πάμε στη Βόρεια Χιλή, στο πατρικό του άνδρα μου. Ο Πινοσέτ ήταν ακόμα στην εξουσία. Η κατάσταση ήταν φρικτή. Δικτατορία, εξαθλίωση, γκρι τοπίο, γκρι σπίτια, γκρι άνθρωποι… Είχαμε φέρει μαζί μας μια πλεκτομηχανή. Πλέκαμε ρούχα για τις γυναίκες των στρατιωτών. Δεν αντέξαμε, σηκωθήκαμε και φύγαμε. Τον Φελίπε τον αφήσαμε με τον παππού του…

LΙΝΚ

www.gkapllani.com