Άδης με τη χαρά της ζωής

Ένα ποίημα της πρώιμης κρητικής Αναγέννησης ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα στο Φεστιβάλ Αθηνών
«Μιαν από κόπου ενύσταξα, να κοιμηθώ εθυμήθην…»: είναι ο πρώτος στίχος ενός εκτεταμένου ποιήματος- με 558 ομοιοκατάληκτους στίχους- που πρωτοτυπώθηκε στη Βενετία το 1509 και που μας δίνει μία πρώτη γεύση της πρώιμης Αναγέννησης στην κρητική λογοτεχνία. Αυτός ο πρώτος του στίχος τού χάρισε και τον περίεργο τίτλο του: «Ο απόκοπος» (ο κατάκοπος).

Το παλαιό αυτό ποίημα, ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα ποιητικά έργα του 16ου αιώνα, το οποίο υπογράφει ο αγνώστου βαφτιστικού ονόματος «Κρης Μπεργαδής», επέλεξαν οι νέοι της θεσσαλονικιώτικης Εταιρείας Θεάτρου «ΧώΡΟΣ» για να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους μετά την «Γκόλφω» με την οποία άνοιξαν τα πανιά τους. Η παράσταση σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα κάνει την πρεμιέρα της στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Ο Σίμος Κακάλας σκηνοθετεί το έργο, «με μέσα λιτά κι απέριττα» και «με στόχο ο έμμετρος λόγος των αρχών του 16ου αιώνα όχι μόνον να συγκινήσει τον θεατή του 21ου αλλά και να αναδειχθεί στον “πρωταγωνιστή” της παράστασης. Μιας παράστασης που στοχεύει λιγότερο στη δραματοποίηση και περισσότερο σε ένα είδος “θεατρικής παρουσίασης”».

Ο νεαρός σκηνοθέτης επιχειρεί «τη σύνθεση μιας πρωτότυπης “οπτικής γλώσσας”, με έναν αφηγητή, δύο “ουδέτερες” μάσκες, βασισμένες σε εκμαγεία των προσώπων των ηθοποιών με σβησμένα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, και ένα “θέατρο χαρτιού”- ένα είδος “δισδιάστατου κουκλοθέατρου”». «Εν αρχή ην το ποίημα, ολόκληρο και αναλλοίωτο», τονίζει. «Η ιστορία αλλά και η γλώσσα του “Απόκοπου”, η δημώδης υστεροβυζαντινή με αρκετά λόγια στοιχεία- αρχαϊσμούς- αλλά και κρητικούς ιδιωματισμούς, που ακούμε από τον Αφηγητή. Οι δύο μάσκες που αντιστοιχούν στα δύο αδέλφια τα οποία συναντά ο αφηγητής/ ποιητής στον Άδη- ή μάλλον στην εικόνα των νεκρών αδελφών -, παρακολουθούν βουβές, σιωπηλές, δίχως να αρθρώνουν λόγο. Υποφωτισμένοι στο υπόλοιπο σώμα, οι ηθοποιοί που τις φορούν καταφεύγουν με οικονομία στη γλώσσα του σώματος για να εκφράσουν συναισθήματα και αντιδράσεις.

Όταν έρχεται η ώρα να διηγηθούν το δικό τους κομμάτι της ιστορίας – πώς αρμάτωσαν το καράβι, το ναυάγιο, τη συνάντηση με την αδελφή τους στον Άδη…- οι ηθοποιοί βγάζουν τις μάσκες και καταφεύγουν στο ιδιότυπο αυτό κουκλοθέατρο αναθέτοντας και μεταθέτοντας στις χάρτινες φιγούρες του όχι ακριβώς την εξιστόρηση της περιπέτειάς τους- παραμένουν πρόσωπα βουβά- αλλά τη λιτή αναπαράστασή της».

Ο «Απόκοπος» του Μπεργαδή ανεβαίνει με σκηνικό και κουκλοθέατρο Στάθη Μαρκόπουλου, μάσκες Τίνας Παραλή και μουσική επιμέλεια Κωστή Παπάζογλου, Παίζουν οι Δήμητρα Κούζα, Έλενα Μαυρίδου, Θεόδωρος Οικονομίδης. Τη μουσική εκτελεί ζωντανά το Σύνολο Μεσαιωνικής και Αναγεννησιακής Μουσικής «Κώδιξ».

ΙΝFΟ

Στο «Σχολείον»Χώρος Β (τηλ.
210-3272.000,
http//www.
hellenicfestival.gr) , στις 13, 14 και 15 Ιουλίου στις 21.00. Εισιτήρια:
20, (μειωμένο) 10 ευρώ

Θυμούνται οι ζωντανοί τούς πεθαμένους;

Κεντρικό πρόσωπο του «Απόκοπου» είναι ο αφηγητής- ο ποιητής ή κάποιος άλλος- που μιλάει για ένα περίεργο όνειρο που βλέπει: πως κυνηγά μια ελαφίνα, πως βρίσκεται ξαφνικά σκαρφαλωμένος σ΄ ένα δέντρο και στο τέλος στον Άδη. Οι πεθαμένοι τον ρωτούν πώς βρέθηκε εκεί αλλά απ΄ όλους ξεχωρίζουν δύο ξένοι που ζητούν να μάθουν ειδήσεις για τον πάνω κόσμο. Οι ερωτήσεις πέφτουν βροχή με κυρίαρχη μία:

«Θυμούνται οι ζωντανοί τούς πεθαμένους;». Η διήγηση είναι λεπτομερής και παραστατική, «με θερμούς και χρυσούς τόνους που θυμίζουν τους πίνακες της πρώιμης Αναγέννησης», το ύφος καθόλου διδακτικό, και ο ποιητής, αποφεύγοντας να μιλήσει για το σκοτάδι του Άδη, μιλάει για τη χαρά και το φως της ζωής.