Περιοδικά

Ερωτικές αποπλανήσεις- και στα φυτά…

Πάμε να πάρουμε μια βαθιά ανάσα. Αρκετά έχουμε σκοτεινιάσει με τις αθλιότητες και με τα μεγάλα εγκλήματα αυτών που για κακή μας τύχη κρατούν το τιμόνι της δύσμοιρης χώρας. Πάμε να πάρουμε ανάσες κρητικές, με συντροφιά το θαυμάσιο «Κρητικό Πανόραμα». Σ΄ αυτό το τεύχος την τιμητική του έχει ένα φυτό που ξέρει και την τέχνη της ερωτικής αποπλάνησης: η ορχιδέα, που το όνομά της προέρχεταισωστά καταλάβατε- από την ελληνική λέξη όρχις. Ο θεμελιωτής της σύγχρονης βοτανολογίας Σουηδός Carl Linnaeus έδωσε αυτό το όνομα, επειδή το σχήμα των βολβών του γένους Οrchis, το οποίο περιέγραψε πρώτο, μοιάζει με όρχεις.

Στο διαφωτιστικό του κείμενο (με καταπληκτικές φωτογραφίες) ο Γιώργος Γιατρουδάκης μας πληροφορεί ότι στην Κρήτη φυτρώνουν περίπου 70 είδη ορχιδέων, από τα οποία 14 τουλάχιστον θεωρούνται ενδημικά. Κάποια από αυτά έχουν μηχανευτεί και κόλπα ερωτικά: μιμούνται το σχήμα και το χρώμα ενός συγκεκριμένου είδους θηλυκού εντόμου. Παράλληλα, εκκρίνουν μεγάλη ποσότητα ορμονών αναπαραγωγής (φερεμόνες) για να προσελκύσουν τα αρσενικά έντομα. Τυφλοί από πάθος οι ιπτάμενοι εραστές ξεγελιούνται από τις ορχιδέες και προσγειώνονται πάνω τους, νομίζοντας ότι είναι το έτερον ήμισυ. Το μόνο που καταφέρνουν είναι αυτό που έχει σχεδιάσει η ερωμένη-ορχιδέα: να μεταφέρουν τη γύρη τους και να τη γονιμοποιήσουν, επειδή μόνη της δεν μπορεί να γονιμοποιηθεί!

Στη συνέχεια του αφιερώματος ο Αντώνης Αλιμπέρτης που, όπως φαίνεται γνωρίζει όσο λίγοι τις κρητικές ορχιδέες, περιγράφει τον πόλεμο που έχει ξεσπάσει μεταξύ των ειδικών για την ταξινόμηση των φυτών και κατόπιν γράφει το θλιβερό οδοιπορικό: ονομάζει μία μία τις περιοχές της Κρήτης, όπου έβλεπε και μελετούσε τις ορχιδέες. Τώρα εκεί υπάρχουν ανεξέλεγκτοι δρόμοι, μαντριά, ξέμπαρκα σπίτια, ενώ τα τρακτέρ συνεχίζουν και σε προστατευόμενες περιοχές. Ποιος να εκπλαγεί πια;

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ο «κοινός τόπος Ψυχιατρικής, Νευροεπιστημών και Επιστημών του Ανθρώπου» εκδίδει το περιοδικό «Σύναψις» (υπεύθυνος έκδοσης Θανάσης Καράβατος), που πρέπει να πω ότι τα περισσότερα κείμενά του είναι προσπελάσιμα και στους μη ειδικούς. Σ΄ αυτό το τεύχος που έχει για κεντρικό θέμα «Το σώμα στην Ψυχιατρική» συμμετέχουν πολλοί Έλληνες και ξένοι επιστήμονες. Ένα άρθρο δειγματοληπτικά: Ο Γάλλος καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχοπαθολογίας Jacquy Chemouni διαπραγματεύεται «Το ζήτημα του σώματος στον Φρόυντ» (μετάφραση του Νίκου Ζηλίκη), από όπου σημειώνω κάποιες καταληκτήριες φράσεις: «Καθ΄ όλη την πορεία του έργου του, ο Freud εξέφραζε πάντα την ιδέα ότι θα γινόταν κάποτε δυνατόν να εξηγήσουμε τις ψυχο-νοητικές διεργασίες με τρόπο φυσικο-χημικό ή βιολογικό (…). Εντούτοις, η θέση του αυτή είναι λιγότερο καθαρή από όσο φαίνεται εκ πρώτης. Μου φαίνεται ότι μπορούμε να τη συνοψίσουμε με το ακόλουθο παράδοξο: όλα τα ψυχικά φαινόμενα στηρίζονται σε φυσικές διεργασίες, αλλά δεν είναι δυνατόν να αναχθούν πλήρως σε αυτές. Με άλλους όρους, ενώ οι ψυχικές διεργασίες είναι δυνατόν να αναγνωρίζονται μέσω σωματικών μεταβολών, οι τελευταίες δεν αποτελούν απαραίτητα την αιτία και μπορούν, αντίστροφα, να επηρεάζονται από την ψυχή».

ΦΑΛΤΣΑ. Έχουν γραφτεί στη στήλη επαινετικά άρθρα για προηγούμενα τεύχη του περιοδικού Centro, του Σταύρου Διοσκουρίδη. Με δυσάρεστη έκπληξη αντικρύσαμε στο τρέχον τεύχος δύο ογκώδη εκδοτικά και δημοσιογραφικά- ας τα πω- λάθη: Δεν σημειώνεις στο δελτίο ότι υπάρχει αφιέρωμα στη Σαντορίνη και γεμίζεις τις σελίδες του «αφιερώματος» με «συνεντεύξεις» ιδιοκτητών ξενοδοχείων, που μιλούν για τις καταπληκτικές σουίτες τους, ιδιοκτητών οινομαγειρείων και άλλων συναφών, μία καθαρά εμπορική κίνηση δηλαδή και να καμαρώνεις μάλιστα στον υπότιτλο: «Άνθρωποι καμωμένοι από λάβα»! (Θα πέσει να μας κάψει…). Ούτε βεβαίως παραπέμπεις σε αφιέρωμα στη μεγάλη Άννα Αχμάτοβα, δημοσιεύοντας κείμενο που μόλις και μετά βίας γεμίζει μία σελίδα! Κάπου ξέφυγε το πράγμα.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Κρητικό πανόραμα: Πανεπιστημίου 46, Αθήνα106 78, τηλ. 210-3300.090.

Σύναψις: Κ. Παλαμά 21, Θεσσαλονίκη- 55 133, τηλ. 2310-991.573.

Centro: Αραχώβης 35, Αθήνα- 106 81, τηλ.: 210-3839.355