Κριτική Εικαστικών

Τα μνημεία και τα αρχέτυπα

Χαμηλόφωνα αλλά πολύ εύστοχα μηνύματα μας στέλνουν οι φετινές καλοκαιρινές εκθέσεις που άρχισαν ήδη, διαγράφοντας αυτήν τη νέα εκθεσιακή σεζόν που ανήκει στο ελληνικό καλοκαίρι, στον χώρο και στην Ιστορία. Γράψαμε ήδη για τη συνάντηση της ζωγραφικής του Μανόλη Χάρου και του Μανόλη Ζαχαριουδάκη με την πολλαπλή ιστορικότητα του ναού στο Κάστρο της Κέρκυρας.

Λίγο μετά εγκαινιάστηκε πανηγυρικά η μεγάλη αναδρομική του Παναγιώτη Τέτση στο ανακαινισμένο αρχοντικό Κουντουριώτη της Ύδρας, με έργα μεγάλων διαστάσεων εμπνευσμένα από το γενέθλιο νησί. Και προχθές άρχισε ο «Συμπερασματικός Οιδίπους» του Κώστα Τσόκλη, σε μια ολοκληρωμένη έκδοση προσαρμοσμένη αρμονικά σε χώρο (στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων) που έζησε παλιότερα τον θεατρικό Οιδίποδα.

Σε μικρότερη κλίμακα, αλλά σε ανάλογο ιδεολογικό κλίμα, η Αντιγόνη Καββαθά εκθέτει ζωγραφισμένες σκιές με πλατωνικές διαθέσεις σε ένα άλλο αρχοντικό (Ίδρυμα Βερένα) της Ύδρας, ενώ στο αρχοντικό Φ. Κρεμμυδά, Κεφαλονιάς, ο Παύλος Σάμιος θα εκθέσει το αφηγηματικό υλικό της καθημερινότητας με το ιδιότυπο μοντερνιστικό-βυζαντινό λεξιλόγιό του. Κοινοί παράγοντες σ΄ όλα αυτά, η παρουσίαση των έργων σε ιστορικούς χώρους και οι «στενές επαφές» των καλλιτεχνών με τα αρχέτυπα, τις κεντρικές ιδέες που διατρέχουν τους αιώνες πέρα από επιμέρους στυλ, μια διακριτικά διατυπωμένη ιδέα αιωνιότητας και υπέρβασης των ρεαλιστικών δεδομένων. Πρόκειται κατ΄ αρχήν για έργα μνημειακά, πρώτα πρώτα ως προς τις διαστάσεις.

Είναι οι γνωστές μεγάλων διαστάσεων «Ύδρες», ιδίως αυτές όπου οι γνωστές χειρονομιακές πινελιές του δεν απλώνουν μόνο το χρώμα

ΙΝFΟ

● Η Ύδρα του Παναγιώτη Τέτση, Μέγαρο Π. Κουντουριώτη, Δήμος Ύδρας, τηλ. 22980-52.210, μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου ● Κώστας Τσόκλης, Συμπερασματικός Οιδίπους, βιντεοεγκατάσταση στο αρχαίο Θέατρο Φιλίππων Καβάλας (30 Ιουνίου & 1η Ιουλίου)

των σπιτιών, της θάλασσας και των βράχων, αλλά και της ψυχής, καθώς το μπλε γίνεται συχνά μαύρο και συζητά αντιστικτικά με το φως του ουρανού, συχνά για θέματα μεταφυσικά κι όχι μόνο της εικαστικής πλευράς των πραγμάτων. Με ευστοχία καταγράφει ο ιστορικός της τέχνης Αντώνης Κωττίδης τα βαθύτερα νοήματα της εμμονής του καλλιτέχνη στα στερεότυπα τοπιογραφικά θέματά του, ως αφορμή για διαλογισμό μορφολογικό, όπως άλλωστε συνέβη και στον Σεζάν. Για τον θεατή, η καλοστημένη αυτή έκθεση λειτουργεί ως λαμπρή αφορμή για ηδονή του βλέμματος αλλά και για συγκριτικό στοχασμό, ιδίως εάν κοιτά τη μια στα έργα και την άλλη στη θέα από τα παράθυρα του αρχοντικού.

Ο Οιδίποδας του Τσόκλη είναι μια ιδιοφυής παραβολή, με κεντρικό πρόσωπο τον μοντέρνο καλλιτέχνη που βγάζει τα μάτια του και σκοτώνει το πατέρα του για να γνωρίσει εν τέλει τη μετά-νοια, τη δημιουργική μεταστροφή προς τους αρχέτυπους μύθους και τον Χρόνο μετά την αρχική λατρεία της καινοτομίας.

Δεκατρείς τεράστιες οθόνες στήθηκαν στον χώρο των θεατών του αρχαίου θεάτρου και πάνω τους προβάλλονται αντίστοιχα βίντεο τα οποία και σε κάποια στιγμή «παγώνουν» συγκροτώντας τελικά ένα αφήγημα από 13 πίνακες, δραματικής πνοής και υψηλού συμβολισμού για τη σχέση ζωντανής εικόνας με τη ζωγραφική, και ελευθεριάζουσας έκφρασης με τις κατασταλαγμένες φόρμουλες των αιώνων. Τις αλλού φανερές και αλλού υπαινικτικές συναντήσεις της σύγχρονης ζωγραφικής με τον μεγάλο αρχαιοελληνικό μύθο υπομνηματίζει προλογικά και ο αρχαιολόγος Γιάννης Σακκελαράκης, που συμβάλλει και ως ηθοποιός σε ένα από τα βίντεο του Τ σόκλη.