ΜΑΤΙΕΣ Λαϊκή μουσική

O Πύρρος Σπυρομήλιος, αξιωματικός του Πολ. Ναυτικού και γεν. διευθυντής τής τότε ΕΡΤ (1958), είχε μεγάλη αδυναμία στη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη. Τον παρακάλεσε, λοιπόν, να πάει στη Ραδιοφωνία και να παίξει με την ορχήστρα τον «Επιτάφιο». Ο Μίκης πήρε μαζί του τον Μανώλη Χιώτη και πήγε στους ραδιοθαλάμους της ΕΡΤ, για ηχογράφηση. Οι μουσικοί της ορχήστρας, όμως, μόλις είδαν τον Χιώτη με το μπουζούκι του, έβαλαν τις φωνές. Και ο εκπρόσωπός τους είπε στον Θεοδωράκη: «Εμείς είμαστε σπουδαγμένοι μουσικοί, από ωδεία. Αρνούμαστε να παίξουμε με τον Χιώτη, που είναι λαϊκός οργανοπαίχτης και παίζει αυτό το απαίσιο όργανο- το μπουζούκι».

Ο Μίκης πήρε τον Χιώτη και φύγανε.

Ύστερα από συνεννόηση με τον Σπυρομήλιο, ξαναπήγε την επομένη στην ΕΡΤ. Αυτή τη φορά, ο Χιώτης είχε μαζί του μια κιθάρα. Οι μουσικοί αντέδρασαν και πάλι: «Δεν αλλάζει τίποτα με την κιθάρα. Εμείς αρνούμαστε να παίξουμε μαζί με λαϊκούς οργανοπαίχτες!». Μίκης και Χιώτης φύγανε και πάλι. Στην έξοδο, τους σταμάτησε ο θυρωρός. «Πού πάτε;». «Μας έδιωξαν!». Ειδοποιήθηκε, αμέσως, ο Σπυρομήλιος. Ο Θεοδωράκης τον ενημέρωσε για όσα είχαν συμβεί. Ο Πύρρος «τα πήρε». Φώναξε τους μουσικούς στο γραφείο του και τους ζήτησε να υποβάλουν τις παραιτήσεις τους. «Αν δεν παραιτηθείτε, θα σας απολύσω! Εκτός κι αν δεχθείτε στην ορχήστρα τον Χιώτη, με το μπουζούκι του». Οι μουσικοί υποχώρησαν. Και η ηχογράφηση έγινε όπως την ήθελε ο Μίκης.

Θυμήθηκα αυτή την ιστορία, γιατί τον τελευταίο καιρό και με μεγάλη βιασύνη, γίνεται προσπάθεια να δημιουργηθεί «θεσμικό πλαίσιο για τη διδασκαλία της παραδοσιακής μουσικής», χωρίς, ανάμεσα στους καθηγητές να περιλαμβάνονται σπουδαίοι λαϊκοί παραδοσιακοί μουσικοί, όπως ο Πετρολούκας Χαλκιάς, ο Γ. Κόρος, ο Λ. Κουλαξίζης, ο Α. Ξυλούρης, ο Χρ. Νικολόπουλος, ο Β. Σαλέας, ο Τ. και ο Κ. Σούκας, ο Λ. Ζέρβας, ο Θ. Πολυκανδριώτης και πολλοί άλλοι, που μπορεί να μην έχουν πτυχία από ωδεία, αλλά η κοινωνία, ο κόσμος, εδώ και χρόνια, τους έχει καταξιώσει.

Στην «κίνηση» αυτή, «ομάδα πρωτοβουλίας», πιο σωστά, εκπροσωπείται μικρός αριθμός από μουσικούς ιδιωτικών ωδείων και σχολών, ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος, αλλά κανένας καθηγητής από το μοναδικό κρατικό ωδείο της χώρας:

της Θεσσαλονίκης! Επιχείρημα της «ομάδας» για τον αποκλεισμό των παραδοσιακών μουσικών: «Δεν έχουν διδακτική πείρα»! Για μια ακόμη φορά, όπως μου ειπώθηκε σχετικά, «η προφορικότητα διώκεται από την αγραμματοσύνη και ζητάμε πτυχίο πολεμικής αρετής από τον Καραϊσκάκη»!

Η λαϊκή (παραδοσιακή) μουσική δεν διδάσκεται, παρά μόνο από λαϊκούς μουσικούς. Και έφτασε ώς τις μέρες μας, μέσα από αιώνες, με προφορικές κυρίως διαδικασίες, που οφείλουμε να προστατεύσουμε. Σωστό, λοιπόν, θα είναι- κι εδώ απευθύνομαι και στους υπουργούς Πολιτισμού και Παιδείας- στην «ομάδα πρωτοβουλίας» να συμπεριληφθούν και καθιερωμένοι λαϊκοί μουσικοί. Και να δημιουργηθεί ο θεσμός του «επίτιμου διδάσκοντος» για τους σημαντικότερους απ΄ αυτούς, οι οποίοι θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκπαιδευτικές διαδικασίες όλων των βαθμίδων.