Όταν οι κυνηγοί κεφαλών χρησιμοποιούν τον εχθρό τους

ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΜΗΤΣΟΥ ΒΛΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΟ
ΠΡΟΣΧΗΜΑ. ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΣ
ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΥΣΦΗΜΗΣΗ
ΜΕ ΚΑΘΕ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΚΕ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΕΚΕΙΝΗΣ. Η ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ
ΟΜΩΣ ΜΕ ΤΕΤΟΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ
ΑΚΑΡΠΗ, ΚΑΙ ΙΣΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΑΧΡΗΣΤΗ.
Η ιστορία των ηττημένων του εμφυλίου πολέμου άρχισε να γράφεται πολύ νωρίς, σχεδόν ταυτόχρονα με την ήττα τους, σχεδόν ταυτόχρονα με τον θάνατό τους. Καθώς τα κομμένα τους κεφάλια διαπομπεύονταν στους φανοστάτες των πλατειών, στις πόρτες δημαρχείων και σχολείων ή καρφωμένα σε παλούκια περιφέρονταν από χωριό σε χωριό προς τέρψη εκείνων που πίστευαν στην Ελλάδα των νικητών και προς γνώση και συμμόρφωση των ηττημένων, οι θύτες τους, οι δήμιοί τους, οι κυνηγοί κεφαλών φρόντιζαν να καταγράψουν την ιστορία που απέδιδαν σε αυτά τα σώματα χωρίς κεφάλια και τα κεφάλια χωρίς σώματα. Για εγκληματίες επρόκειτο, για εαμοβούλγαρους, για προδότες της πατρίδας, για φονιάδες, βιαστές, υπανθρώπους… για συμμορίτες. Τους απέδιδαν δε ατομικά και συλλογικά όλα τα εγκλήματα που είναι δυνατό να διαπράξει άνθρωπος και πολλά από εκείνα που μόνο η πλούσια φαντασία μπορούσε να στοιχειοθετήσει.

Και τι δεν τους αποδόθηκε. Από τα “κονσερβοκούτια” των Δεκεμβριανών που εφευρέθηκαν από την προπαγάνδα των νικητών πολύ καιρό μετά τα συμβάντα, από τους γεμάτους με μάτια ανθρώπινα κουβάδες που ανακαλύφθηκαν ακόμα πιο ύστερα, από τις “τάφρους του Περιστερίου” όπου δήθεν εναποτέθηκαν “10.000 πτώματα εκτελεσμένων από την ΟΠΛΑ”, για να βρεθούν στο τέλος κάπου εξακόσια, μικρό ποσοστό των οποίων μόνο μπορούσε να αποδοθεί σε εκτελέσεις, φθάσαμε στην “παράνοια” του Δημοκρατικού Στρατού που, αντί να πολεμά τον εχθρό ασχολιόταν βασικά με τον βασανισμό και την εξόντωση των δικών του μαχητών και ανθρώπων. Μεθοδικά τότε κτίστηκε μία εικόνα κατασκευασμένη από ψέμα, μέσα στο ψέμα, για το ψέμα. Το ζητούμενο ήταν ωμά πολιτικό, κοινωνικό: ο εκμηδενισμός της απέναντι κοινωνίας, εκείνης που η Αντίσταση είχε πολιτικά, κοινωνικά, ηθικά αναδείξει.

Η ενασχόληση με τα της επιχείρησης «Αναθεώρηση Α.Ε.» των Καλύβα- Μαραντζίδη και Σία είναι κουραστική και επιστημονικά άκαρπη, και ίσως ακόμα, πολιτικά άχρηστη. Ο αντικομμουνισμός στη χώρα μας το μέγιστο που κατάφερε να αποδώσει ήταν οι ιστοριογραφίες της χουντικής περιόδου- κάτι ανάμεσα σε υστερικό παραλήρημα και σε ευθυμογράφημα. Χωρίς την ασπίδα των πολυποίκιλων Ιδρυμάτων, Οργανισμών, Πανεπιστημίων, Κέντρων, Εκδοτικών κ.λπ., που με συγκινητική επιμονή στηρίζουν όλη ετούτη την ιστορία, η παρέα θα ήταν επιστημονικά ανυπόληπτη. Το τελευταίο τους πόνημα αναδεικνύει όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά της δουλειάς τους. Το περιεχόμενο του Ημερολογίου του Μήτσου Βλαντά μάς είναι από καιρό γνωστό καθώς μεγάλο τμήμα τών εκεί πληροφοριών και απόψεων έχει χρησιμοποιηθεί στα πολυσέλιδα βιβλία που ο ίδιος έγραψε. Από το ίδιο πρόσωπο έχουμε σημαντικό όγκο γραπτών καταλοίπων μέσα από τον οποίο διαγράφεται η προσωπικότητά του και, αν θέλετε, οι ιδιομορφίες του. Θα περίμενε λοιπόν κανείς, στο όνομα μιας στοιχειώδους ακαδημαϊκής εντιμότητας, να συγκριθούν από τους επιμελητές τα χαρακτηριστικά του ημερολογίου για να πληροφορηθεί ο αναγνώστης ποιο μέρος του είναι όντως «ημερολογιακό»- σύγχρονο δηλαδή με τα γεγονότα που περιγράφεικαι ποιο μέρος του είναι εκ των υστέρων «συγκροτημένο». Όπως το φαντάζεται ακόμα και ένας μη ειδικός, όταν το ημερολόγιο αυτό αποτελεί μέρος ενός προσεκτικά κατασκευασμένου αρχείου- με στόχο την υστεροφημία προφανώς- οι επιμελητές οφείλουν να εξετάσουν τέτοιου είδους ερωτήματα. Ιδιαίτερα όταν μορφολογικά, η αλληλοδιαδοχή ημερολογιακού τύπου καταγραφών και πολυσέλιδων πολιτικών και στρατιωτικών αναλύσεων αφήνει ανοικτές πολλές υποθέσεις σε αυτόν τον τομέα – για μετέπειτα (πότε ακριβώς;) προσθήκες και «διορθώσεις» μιλάμε. Προφανώς κάτι τέτοια δεν ενδιαφέρουν τους επιμελητές της παρούσας έκδοσης. Το ημερολόγιο είναι απλό πρόσχημα: η χρήση του- για τους δικούς τους στόχους- τους ενδιαφέρει.

Δυσφήμηση
Οι στόχοι αυτοί έχουν να κάνουν με την με κάθε τρόπο δυσφήμηση του Δημοκρατικού Στρατού και του ΚΚΕ της εποχής εκείνης. Το αυτονόητο δεν τους αρκεί: Τα στελέχη και τα μέλη του ΚΚΕ και της Αριστεράς, οι αγώνες τους, οι πράξεις τους είχαν τα χαρακτηριστικά που η εποχή τους επέβαλε, εποχή πολέμου, στερήσεων, μίσους και ταυτόχρονα πίστης και ελπίδας. Ήταν πραγματικοί άνθρωποι και ως εκ τούτου δεν ήσαν μεγαλοφυΐες, δεν στερούνταν παθών και ελαττωμάτων, δεν ήσαν οι τέλειοι τύποι που συναντά κανείς στα συναξάρια των χριστιανών αγίων. Επιπλέον μαθήτευσαν σε πολέμους, έμαθαν την πολιτική μέσα από τη σύγκρουση, τα βασανιστήρια, το αίμα. Οι ιστορικές στιγμές, η συγκυρία τούς οδήγησε στο να διαχειριστούν μεγάλα λαϊκά κινήματα. Το τελευταίο το έκαναν με ασυνήθιστο για τη νεοελληνική ιστορία συνεπή και αποτελεσματικό τρόπο. Οργάνωσαν από το τίποτα στρατούς, ελευθέρωσαν περιοχές και τις διοίκησαν με πολύ πιο δίκαιο- κοινωνικά και πολιτικά τρόπο- απ΄ ό,τι οι αντίπαλοί τους διοίκησαν τη δική τους επικράτεια. Πολέμησαν- συχνά νικηφόρα- με τους καλύτερους στρατούς του τότε κόσμου, τους στρατούς του Άξονα, τους στρατούς της βρετανικής αποικιακής αυτοκρατορίας, με το αμερικανικό χρήμα που τότε όριζε τον κόσμο. Πολέμησαν με αξιοπρέπεια όταν τίποτε άλλο δεν τους έμενε να κάνουν. Δεν υπήρξαν ποτέ κυνηγοί κεφαλών: οι εχθροί τους επιδόθηκαν σε αυτήν όπως και σε πολλές άλλες αθλιότητες.

Δημήτρης Βλαντάς

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

1947-1949

ΠΡΟΛ. Γ. ΒΛΑΝΤΑΣ, ΕΙΣΑΓ. Ν. ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ, ΕΠΙΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ν. ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ, Γ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑ, 2007, ΣΕΛ. 403, ΤΙΜΗ: 16 ευρώ