Η λογική του «λαϊκού μετώπου»

Ο πόλεμος και η Κατοχή συμπαρέσυραν τις προπολεμικές πολιτικές δυνάμεις και η ανάπτυξη της ΕΑΜικής Αντίστασης προκάλεσε ποικίλες αντισυσπειρώσεις. Η Μ. Βρετανία, ο βασιλιάς, ο στρατός και η εξόριστη κυβέρνηση στο εξωτερικό, οι δωσίλογες κυβερνήσεις και τα Τάγματα Ασφαλείας στο εσωτερικό, οι αντίπαλες προς το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αντιστασιακές οργανώσεις δεν αποτελούν ούτε απαραίτητα ομοιογενείς, ούτε ευθύγραμμα συνδεδεμένους πόλους, αλλά αντανακλούν το εύρος των αντιδράσεων που προκάλεσε η ανάπτυξη του ΕΑΜ, τις οποίες εξετάζουν οι Π.Παπαστράτης, Μ. Λυμπεράτος και Τ. Σακελλαρόπουλος στα άρθρα τους- και ως προς αυτό ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στο άρθρο του τελευταίου, που φωτίζει τις κρίσιμες ζυμώσεις στον χώρο του στρατού στη Μ. Ανατολή, ένα σημαντικό όσο και αδιερεύνητο θέμα. Η Ι.Παπαθανασίου στο άρθρο της εξετάζει τη φυσιογνωμία και τους στόχους του ΕΑΜ. Η ΕΑΜική Αντίσταση προκύπτει από τη συνάντηση του αναδιοργανωμένου μηχανισμού του ΚΚΕ, με τις νέες, ευρείες κοινωνικές διαθεσιμότητες που δημιουργεί η Κατοχή αρχικά στις πόλεις και στη συνέχεια στην ύπαιθρο. Το ΕΑΜ, υποστηρίζει η συγγραφέας, δεν αποτέλεσε έναν «πολιτικά συμπαγή και κοινωνικά ομογενοποιημένο χώρο», ούτε και το ΚΚΕ της Κατοχής, το οποίο στη βάση του αποτελούσε «αναπόσπαστο τμήμα αυτού του πληθυσμιακού μωσαϊκού». Η λογική του «λαϊκού μετώπου» θα οδηγήσει το ΕΑΜ να υιοθετήσει τη γραμμή της νομιμότητας και των ομαλών πολιτικών εξελίξεων για την περίοδο μετά την απελευθέρωση, γραμμή όμως που θα προσκρούσει στην αδιαλλαξία των αντιπάλων του. Οι δύο τόμοι της Ιστορίας της Ελλάδας του 20ού αιώνα έρχονται να ανακεφαλαιώσουν τη διαρκώς ογκούμενη βιβλιογραφία για τη δεκαετία του 1940, να προτείνουν νέα ερμηνευτικά σχήματα, να ανοίξουν νέα ζητήματα προς μελλοντική διερεύνηση, που υπερβαίνουν τη συγκεκριμένη περίοδο (τέτοιες πρωτότυπες συμβολές, μεταξύ άλλων, είναι για παράδειγμα της Τ.Χαρλαύτη για το ναυτεργατικό κίνημα ή του Ε.Ματθιόπουλου για την καλλιτεχνική δημιουργία σε εποχές ανατροπών). Ιδιαίτερη μνεία, τέλος, θα πρέπει να γίνει στην εικονογράφηση της έκδοσης. Όπως και στους προηγούμενους τόμους της σειράς, η εικονογραφική τεκμηρίωση (από τον Στρ.Μπουρνάζο και τη Χρ.Τσίχλη ) είναι εξαιρετική και κοσμείται από φωτογραφίες, σκίτσα, εφημερίδες, ξυλογραφίες, προκηρύξεις, τρικ, ιδιόχειρα σημειώματα, αφίσες, κ.λπ. Πρόκειται για ένα υψηλού επιστημονικού επιπέδου και καλαίσθητο έργο, το οποίο ελπίζουμε να ολοκληρωθεί σύντομα.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΥ 20ούΑΙΩΝΑ

Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ, ΚΑΤΟΧΗ, ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, 1940-1945

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΑΤΖΗΙΩΣΗΦ, ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ, ΕΚΔ. ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ, 2007, ΣΕΛ. 781 (ΣΕ 2 ΤΟΜΟΥΣ), ΤΙΜΗ: 83,60 #

(Ο ΚΑΘΕ ΤΟΜΟΣ)