ΑΣΠΟΝΔΥΛΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Η δράση στον Άτλαντα του Ουρανού διακόπτεται και μεταφέρεται με άλματα: από 1850 στο 1931, από το 1975 στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα, από το απώτερο στο απώτατο μέλλον. Το πεδίο που προηγείται είναι πάντοτε μια καταγεγραμμένη εκδοχή που πέφτει στην αντίληψη του προσώπου που πρωταγωνιστεί στο επόμενο αφηγηματικό τμήμα. Και οι έξι κεντρικές φιγούρες έχουν στην ωμοπλάτη ένα εκ γενετής σημάδι σε σχήμα κομήτη.

Άρα, για να μιλήσουμε ελαφρώς ισοπεδωτικά, στο βιβλίο διακρίνονται τρία κυρίως τινά. Πρώτον, η ανθρώπινη φύση παρουσιάζεται ουσιωδώς απαράλλαχτη στο πέρασμα των χρόνων. Δεύτερον, και σε αυτό το πεζογράφημα διατυπώνεται η ακραία μεταμοντέρνα αντίληψη περί Ιστορίας- δεν υπάρχουν ιστορικές πηγές, αλλά απλώς πειστικές ή μη, αφηγήσεις. Τρίτον και κυριότερον, ολόκληρο το οικοδόμημα απευθύνεται σε αυτόκλητους ή αναγνωρισμένους κριτικούς, δηλαδή σε άτομα που αντιλαμβάνονται την ανάγνωση ως διαδικασία εντοπισμού λογοτεχνικών τερτιπιών. Πάλι καλά που στο κείμενο υπάρχουν ψήγματα χιούμορ και κάμποσες σελίδες με μάλλον πρωτογενή τεχνάσματα. Κατά τα άλλα, όσο και αν πασχίζει κανείς, δεν μπορεί να εξακριβώσει την ιδιοσυγκρασία, την ιδεολογία, το όραμα του συγγραφέα. Διότι το συγκεκριμένο βιβλίο διατυμπανίζει ότι είναι αποτέλεσμα της δύναμης της θέλησης και επιδεικνύει την υποδούλωσή του σε σαθρές προδιαγραφές που έχουν τεθεί σε αγγλοσαξονικά πανεπιστήμια. Το γραπτό είναι άκαμπτο και ελάχιστα απολαυστικό· η ανάγνωσή του δίνει την αίσθηση ότι ο συγγραφέας του αντιμετωπίζει τη λογοτεχνία ως αστραφτερή λύση στο πρόβλημα της ανεργίας. Από κει και πέρα, στο μυθιστόρημα παρατηρούνται και ευρύτατα διαδεδομένες αδεξιότητες. Ο Μίτσελ για παράδειγμα, απορροφημένος καθώς ήταν με το μοντάζ και τη μίμηση ύφους, έβαλε κάθε ήρωα να αυτοσυστήνεται αμέσως και να προδίδει από νωρίς το θεσμικό πλαίσιο της εποχής του.

Ντέιβιντ Μίτσελ

Ο ΑΤΛΑΣ ΤΟΥOΥΡΑΝΟΥ

ΜΤΦ. ΑΡΤΕΜΙΣ ΛΟΗ ΕΚΔ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕΛ. 864,
ΤΙΜΗ: 33 #