Ματιές Η Τουρκία…

Δύσκολες μέρες στην Τουρκία. Και ίσως κρίσιμες. Άκουσα τον Παύλο Τσίμα να λέει από την Πόλη, στην τηλεόραση, ότι συνάντησε στο σπίτι του τον Ζιλφί Λιβανελί, τον Τούρκο συνθέτη και βουλευτή, ο οποίος του είπε ότι δεν θα πάει να ψηφίσει για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. «Γιατί;» τον ρώτησε ο Έλληνας δημοσιογράφος. «Διότι φοβάμαι την εγκαθίδρυση ενός σκληρού ισλαμικού καθεστώτος» ήρθε η απάντηση. Και ο Λιβανελί, θυμίζω, δεν είναι με το μέρος των στρατοκρατών της Άγκυρας. Ανήκει στην Αριστερά.

Μπερδεμένα πράγματα; Μάλλον. Γιατί ο Ερντογάν, για μας τους Ευρωπαίους, είναι μεν ισλαμιστής, αλλά προσπαθεί να οδηγήσει τη χώρα του στην Ευρώπη. Ενώ οι στρατιωτικοί υποστηρίζουν φανατικά ότι «είναι ευτυχής όποιος λέει ότι είναι Τούρκος». Και ο Γκιούλ σημειώνει ότι «είναι εύκολο να γράφουμε στα βουνά και τις πέτρες, “ευτυχής όποιος λέει ότι είναι Τούρκος”, αλλά το ζητούμενο είναι η πρόοδος της χώρας». Μου κάνει, λοιπόν, εντύπωση, η απάντηση που έδωσε ο Λιβανελί στον Τσίμα. Απάντηση απροσδόκητη, δεδομένου ότι ο Τούρκος μουσικός υπήρξε θύμα των «πασάδων» και αναγκάστηκε να φύγει από την πατρίδα του, στα χρόνια της δικτατορίας του Εβρέν. Τότε τον γνώρισα. Και γράψαμε μαζί μια σειρά από τραγούδια, με τη Μαρία Φαραντούρη. Ένα δε απ΄ αυτά τα τραγούδια είχε μεγάλη επιτυχία και στην Ελλάδα. Είναι το «Σαν το μετανάστη». Που το ερμήνευσαν, εκτός από τη Φαραντούρη, η Αλκ. Πρωτοψάλτη, ο Γιώργος Νταλάρας και πολλοί άλλοι.

Ήταν σε δεινή θέση, εκείνη την εποχή, ο Λιβανελί. Και μπράβο στη Φαραντούρη που του άπλωσε το χέρι και στάθηκε δίπλα του όλα τα χρόνια της αυτοεξορίας του. Κάποτε, γύρισε στην Τουρκία, έγραψε τραγούδια και βιβλία που αγαπήθηκαν, εξελέγη και στο Κοινοβούλιο. Και πριν από λίγες μέρες, σε μια τηλεφωνική μας επικοινωνία, μού είπε ότι έδωσε μια συναυλία με τη Φαραντούρη μπροστά σε 3.500 θεατές. Φίλος διπλωματικός, που ήταν παρών στο τηλεφώνημα, άρπαξε το ακουστικό και τόνισε: «αυτό το τεράστιο πλήθος παραληρούσε από ενθουσιασμό!».

Πάντως, τα της Τουρκίας θα μας απασχολήσουν πολύ, όλο αυτό το καλοκαίρι. Και θέλω να θυμίσω τι έγραφα σ΄ αυτή την εφημερίδα πριν από 31 χρόνια, ύστερα από πολυήμερη επίσκεψη στη γειτονική μας χώρα: «Πάνω πάνω είναι οι πασάδες. Οι στρατηγοί. Κάθονται στους ώμους των πολιτικών, ξύνονται και καπνίζουν εκλεκτό καπνό στα μακριά τους τσιμπούκια. Πότε πότε, όταν κουράζονται από το καθισιό, λένε πως φταίνε για την κούραση οι σκληροί ώμοι των πολιτικών κι αρχίζουν στις κατραπακιές τον πρωθυπουργό. Ύστερα, ξαναβάζουν τα τσιμπούκια στο στόμα, τραβάνε από μια γερή ρουφηξιά, σκέφτονται τον Κεμάλ και με μισόκλειστα μάτια, χορτάτοι και εθνικόφρονες, οραματίζονται το “λαμπρόν” μέλλον της Τουρκίας.

Στη μέση βρίσκονται οι πολιτικοί. Καθιστοί και τούτοι. Αλλά σε σβέρκο. Του τουρκικού λαού. Λυγίζουν σίδερα, καταπίνουν τρένα, κοιτάζουν με αγριωπό μάτι την Ελλάδα κι όταν οι “από κάτω” φωνάζουν “κόφτε το παραμύθι, πεινάμε”, απαντούν “είσαστε άπιστοι κομμουνιστές” και αρπάζουν τον βούρδουλα. Κάτω είναι ο λαός. Καμπουριασμένος από το βάρος πολιτικών και πασάδων, τρώει ένα ξεροκόμματο, προσεύχεται στον Μωάμεθ για να τον καλοπιάσει, μπας και το ξεροκόμματο γίνει πιλάφι με σάλτσα στην άλλη ζωή, καπνίζει στριμμένο τσιγάρο από καπνό και κοπριά και, ταλαιπωρημένος, κοιμάται όρθιος…».