Επιφυλλίδα

Ο Γιώργος Λάββας και το «συμφέρον» των μνημείων

O καθηγητής της Αρχιτεκτονικής, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος, ο αγαπητός φίλος Γιώργος Λάββας εγκατέλειψε ξαφνικά τον μάταιο τούτο κόσμο. Πτυχιούχος της Αρχαιολογίας και διπλωματούχος της Αρχιτεκτονικής εργαζόταν από χρόνια στο κοινό πλαίσιο των δύο αυτών γνωστικών αντικειμένων. Άνθρωπος με παιδεία και ευαισθησίες, είχε συμβάλει τα μέγιστα ως δάσκαλος και μέλος συμβουλίων και επιτροπών τόσο στη διεύρυνση της έννοιας της προστασίας όσο και στην τήρηση των διεθνών κανόνων και αρχών στη διαδικασία αποκατάστασης και αναστήλωσης των μνημείων.

Πίστευε ο Γιώργος Λάββας ότι οι δύο πολύτιμες ειδικότητες του αρχαιολόγου και του αρχιτέκτονα δεν επαρκούν για την πολυσύνθετη και λεπτή εργασία της προστασίας κάθε είδους μνημείου ή μνημειακού συνόλου. Τόνιζε παρά ταύτα με κάθε ευκαιρία, ότι δεν μπορούμε να παραβλέψουμε πως «αν σώθηκε ό,τι σώθηκε ή διατηρήθηκε, οφείλεται κατά το μεγαλύτερο ποσοστό στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, μια Υπηρεσία με μακρόχρονη εμπειρία, πολλά κενά και πάπμπολλα προβλήματα. Θα ήταν εξωπραγματικό να την ακυρώσουμε ή να την αποδυναμώσουμε ακόμη περισσότερο προκειμένου να δημιουργήσουμε έναν άλλο φορέα προστασίας».

Δυστυχώς ο «άλλος αυτός φορέας προστασίας» δημιουργήθηκε από την Πολιτεία, εντάχθηκε μάλιστα στο ΥΠΕΧΩΔΕ. Την αρμοδιότητα προστασίας του περιβάλλοντος έχει το υπουργείο που ασχολείται με τα δημόσια έργα! Τα αποτελέσματα αυτής της αφύσικης συμβίωσης τα ζούμε καθημερινά. Οι κραυγές διαμαρτυρίας έχουν ενταθεί τον τελευταίο καιρό τόσο εντός όσο και εκτός Βουλής, ώστε να απαλλαγεί επιτέλους το φυσικό περιβάλλον από τον βρόγχο του ΥΠΕΧΩΔΕ. Ο Λάββας είχε διατυπώσει την άποψη ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία θα μπορούσε να ενταχθεί σε ένα «υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Έρευνας, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος» μαζί με τις αντίστοιχες Υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ. Το νέο υπουργείο (από τη φύση του ερευνητικό, τεχνολογικό κ.λπ.) ως ενιαίος φορέας θα ανταποκρινόταν πληρέστερα στην προβληματική της προστασίας μνημειακού δυναμικού και περιβάλλοντος και στην εξυπηρέτηση των αναγκών της σύγχρονης ζωής.

Κλείνοντας, αισθάνομαι την ανάγκη να επαναλάβω για πολλοστή φορά, τιμώντας τη μνήμη του Γιώργου Λάββα, ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία καταφέρνει να λειτουργεί ακόμη παρά τις τεράστιες ελλείψεις σε μέσα και προσωπικό, παρά τον υποτυπώδη Οργανισμό και τον ανεπαρκή Νόμο, χάρη στην υποδειγματική αφοσίωση του προσωπικού της, που με ηρωικές προσπάθειες όχι μόνο επωμίζεται την ευθύνη της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά καταφέρνει να εμφανίσει και αξιόλογο επιστημονικό έργο. Θεωρώ μέγα σφάλμα την κατάργηση των επιστημονικών προσόντων στις κρίσεις για προαγωγή των αρχαιολόγων. Έχει κάθε δικαίωμα να υποθέσει κανείς ότι η κατάργησή τους, όπως και άλλες ενέργειες της Πολιτείας, στόχευαν ανέκαθεν στο να αποδυναμώσουν πλήρως τον κλάδο, να τον καταντήσουν απλό διοικητικό όργανο, χώρις αντιστάσεις.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας