Χαμηλότονη προσέγγιση

Παρά τη θολούρα που τυλίγει τον βίο και την παραγωγή του Χένρι Τζέιμς, ένας λάτρης του, ο Ιρλανδός Κολμ Τόιμπιν τόλμησε να χρησιμοποιήσει τον τεχνίτη της οπτικής γωνίας ως μυθιστορηματικό ήρωα. Για να μην οδηγηθεί σε γελοία αποτελέσματα, δεν μιμήθηκε τον τόνο του μετρ. Για να βάλει τάξη στην πληθώρα των ιστορικών πηγών, απομόνωσε την περίοδο 1895-1899, μια πενταετία κατά την οποία ο Αμερικανός απέτυχε παταγωδώς ως θεατρικός συγγραφέας, άλλαξε εκφραστικό στυλ και βρήκε το ιδανικό σπίτι που από καιρό αναζητούσε. Για να μη διακινδυνεύσει ανάρμοστα, διάλεξε τα ασφαλέστερα στοιχεία για τον Τζέιμς έτσι όπως προκύπτουν από τις επιστολές του, την ημιτελή αυτοβιογραφία του και τα εγκυρότερα έργα γύρω από τη ζωή του. Μέσα από την οπτική γωνία του πρωταγωνιστή, έστησε κομψές αναδρομές στο παρελθόν και έπλασε διακριτικά πορτρέτα των ανθρώπων που συνδέθηκαν στενά με τον καινοτόμο συγγραφέα.

Ο Τόιμπιν, αν και έχει κατηγοριοποιηθεί ως γκέι πεζογράφος, δεν περιέλαβε στο βιβλίο του σκηνές που να καταλογίζουν εκδηλωμένη ομοφυλοφιλία στον Χένρι Τζέιμς. Έδωσε περισσότερη έμφαση στην εξακριβωμένη ενοχική φύση του και την απέδωσε σε ένα περίπλοκο οικογενειακό περιβάλλον που περιελάμβανε έναν θεολόγο πατέρα, μια δυναμική μητέρα, μια εύθραυστη πολυτάλαντη αδελφή (την Άλις Τζέιμς) και έναν επιβλητικό αδελφό (τον παγκοσμίως διάσημο εκείνη την εποχή φιλόσοφο Ουίλιαμ Τζέιμς). Αφιέρωσε επίσης αρκετές σελίδες στη σχέση του ήρωα με τη γοητευτική Μίνι Τεμπλ και τη μυθιστοριογράφο Κόνστανς Φένιμορ Γούλσον. Η πρώτη πέθανε νεώτατη από φυματίωση. Η δεύτερη αυτοκτόνησε στη Βενετία, ίσως απογοητευμένη από τον ανεκπλήρωτο έρωτά της για τον Χένρι Τζέιμς. Και οι δύο μετουσιώθηκαν σε μυθιστορηματικές ηρωίδες του τελευταίου. Και οι δύο μάλλον αποτέλεσαν ευκαιρίες ψυχικής απελευθέρωσης για τον συγγραφέα, αλλά εκείνος δεν τις υπολόγισε όσο θα έπρεπε.