Ο χαρτογράφος ξαναζεί

ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ Ο ΔΟΜΗΝΙΚΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΖΟΥΣΕ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ (15671572)
ΚΑΙ ΥΠΕΓΡΑΦΕ ΥΠΕΡΗΦΑΝΑ ΤΑ ΕΡΓΑ
ΤΟΥ ΩΣ ΚΡΗΣ ΚΑΙ ΩΣ ΕΛΛΗΝ, ΕΖΗΣΕ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ ΠΟΥ ΥΠΕΓΡΑΦΕ ΩΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΗΛΟ. ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ. ΑΝΤΙΘΕΤΑ, ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ, ΑΤΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΝΗΣΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΟ. ΣΩΖΕΤΑΙ ΣΕ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ.
Ένα τέτοιο σπάνιο, πολυτελές δείγμα της δουλειάς του, το «Νησολόγιο- Πορτολάνος Αντωνίου της Μήλου», «αλιεύθηκε» το 1985 σε μια διεθνή δημοπρασία από τη συλλέκτρια Σύνθια Ιωάννου. Το χειρόγραφο βιβλίο που μεταφράστηκε στα ελληνικά και τα αγγλικά, κυκλοφορεί πρώτη φορά σε πανομοιότυπη έκδοση, τετρακόσια τόσα χρόνια μετά την έκδοση του πρωτοτύπου στη Βενετία το 1582, και αποκαλύπτει μια άγνωστη πτυχή της πολιτιστικής συμβολής των Ελλήνων στα χρόνια της Βενετοκρατίας.

Είναι ένας μικρός θησαυρός. Μια γλαφυρή, μικρή, νησιωτική εγκυκλοπαίδεια, όπου ένας έμπειρος Έλληνας- όπως τονίζει ο ίδιος- ναυτικός, σχεδιάζει τους χάρτες των νησιών από το Γιβραλτάρ έως τη Συρία, εμπλουτισμένους με τα βουνά, τις πόλεις, τα λιμάνια, τις ξέρες, τους σκοπέλους, τα βάθη των νερών, τα αγκυροβόλια, τα μέρη όπου

ISΟLΑRΙΟ

Αntonio Μillo

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΤΣΕΛΙΚΑΣ, ΕΚΔ.
ΑDVΕΝΤURΕ, ΣΕΛ. 293

υπάρχει πόσιμο νερό, κυρίως όμως τους ανέμους που ήταν η κινητήριος δύναμη των πλοίων, τις αποστάσεις, τα μήκη και τα πλάτη τους, στοιχεία χρήσιμα για έναν ναυτικό. Δίνει και άλλες πληροφορίες για τους τόπους στα μικρά συνοδευτικά κείμενα για το κάθε νησί. Αυτή ήταν άλλωστε και η πρωτοτυπία του Αντωνίου του Μήλιου κατά την εποχή του. Είναι ενδεικτικό για την αξία αυτού του πονήματος του εκπατρισμένου, αυτοδίδακτου Έλληνα χαρτογράφου ότι παρά την κυκλοφορία πολλών εντύπων, ατλάντων και χαρτών ακριβείας, τα νησολόγιά του γνώρισαν μεγάλη διάδοση και συνέχισαν να κυκλοφορούν σε αντίγραφα για δυο- τρεις γενιές ακόμα.

Τρεις κορυφαίοι Έλληνες μελετητές παλαιών χειρογράφων, ο Αγαμέμνων Τσελίκας, ο Γιώργος Τόλιας και η συντονίστρια της έκδοσης Ελένη Ναβάρο, προσπάθησαν να αντλήσουν από το ίδιο το βιβλίο και άλλες πηγές της εποχής στοιχεία για τον συγγραφέα, να τον αναστήσουν- και αυτή είναι η πιο συγκινητική και ερεθιστική πλευρά του εγχειρήματος.