Λόρδος Μπάιρον: «Δεν θέλω να κακολογήσω τους Έλληνες»

«ΠΟΙΟΣ ΘΑ
ΕΓΡΑΦΕ, ΑΝ
ΕΙΧΕ ΚΑΤΙ
ΚΑΛΥΤΕΡΟ
ΝΑ ΚΑΝΕΙ;»
ΛΟΡΔΟΣ
ΜΠΑΪΡΟΝ
(1788-1824)
● Γενέθλιος τόπος: 16 Ηolles St., ΛονΣπούδασε δίνο. ● Τeddy bear: στο Κέιμπριτζ. Αγνοώντας τις σχετικές απαγορεύσεις, επέλεξε για συγκάτοικό του μια αρκούδα. ● Αυτό το γνωρίζατε; Συνέθεσε και εξέδωσε λεξικό της αρμένικης γλώσσας. Μιμούμενος τον άθλο του Λέανδρου, κολύμπησε τον Ελλήσποντο σε μία ώρα και δέκα λεπτά.

● Κατόπιν ωριμότερης σκέψης: Σε επιστολή προς την ερωμένη του Κόμισσα Γκουιτσιόλι, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του στο Μεσολόγγι, γράφει: «Ήμουν ανόητος που ήρθα στην Ελλάδα· αλλά μια και ήρθα, οφείλω να δω τι μπορεί να γίνει… Για τους Έλληνες, δεν μπορώ να πω προς το παρόν τίποτα καλό, αλλά δεν θέλω και να τους κακολογήσω, αν και οι ίδιοι κακολογούν ο ένας τον άλλον».

«Μεγάλος ο Μπάιρον είναι μόνον ως ποιητής, στη σκέψη, είναι παιδί», θεωρούσε ο Γκαίτε, ενώ οι σύγχρονοί του (Κόλριτζ, Γουέρντσγουορθ) εντόπιζαν τα χαρίσματά του στη θερμή προσωπικότητά του μάλλον παρά στην ποίησή του. Η Γουλφ «ιδιαίτερα εντυπωσιασμένη» από την «εξαιρετικά κακή ποιότητα των στίχων του» παραδεχόταν ωστόσο ότι είχε «δύναμη». Ο Έλιοτ αποφαινόταν ότι «δεν είχε προσθέσει τίποτα στην αγγλική ποίηση». Άσκησε ωστόσο ισχυρή επίδραση στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία (Πούσκιν, Χάινε, Λεοπάρντι, Μπωντλαίρ, Ουγκώ). Ο «βυρωνισμός» αποτέλεσε πολύ σημαντικό κίνημα, με το οποίο ο ρομαντισμός απελευθερώθηκε από τα κλασικά πρότυπα.

● Προτεινόμενα έργα: Ο Childe Ηarold – εκπληκτικό μείγμα πνευματώδους σύλληψης και πάθους. Οι επιστολές του γεμάτες σφρίγος για τη ζωή και την ποίηση, είναι μερικές από τις πιο αστείες, τρυφερές και ανθρώπινες στην αγγλική λογοτεχνία, συγκρινόμενες ίσως μονάχα με εκείνες του Κητς.

● Επίδραση: Ο ελληνικός 19ος υπήρξε «βυρωνίζων» (Ροΐδης) και «βυρωνομανής» (Παλαμάς). Με αφορμή τον θάνατο του ποιητή, ο Κάλβος συνέθεσε την ωδή «Η βρεττανική Μούσα» και ο Σολωμός το λυρικό ποίημα «Εις το θάνατον του Λόρδ. Μπάιρον». Απηχήσεις του βυρωνικού πνεύματος διακρίνονται και στον «Λάμπρο». Οι ελληνικές μεταφράσεις των βυρωνικών ποιημάτων ξεκίνησαν στα χρόνια του Αγώνα με τη δημοσίευση στίχων του ποιητή στα «Ελληνικά Χρονικά» το 1825, σε μετάφραση Σπ. Τρικούπη. Το έργο του άσκησε βαθιά και μακρόχρονη επίδραση στη νεοελληνική ποίηση του 19ου αιώνα.

● Στα ελληνικά (ενδεικτικά): Αθ. Γεωργαντά, «Αιών βυρωνομανής. Ο κόσμος του Βyron και η νέα ελληνική ποίηση» (Εξάντας, 1992), «Λόρδου Μπάιρον, επιστολές από την Ελλάδα» (μτφρ.: Δημοσθένης Κούρτοβικ, «Ιδεόγραμμα», 1996), Catherine Ρeters, «Βyron» («Νεφέλη», 2003), Fiona ΜacCarthy, «Βύρων: Ο βίος και ο θρύλος» («Ποταμός», 2005).

● Στίχοι: Βαδίζει μες στην ομορφιά, όπως η νύχτα / Σ ΄ ανέφελα τοπία κι έναστρους ουρανούς / Κι ό, τι καλύτερο απ ΄ το σκοτάδι και τη λάμψη / Στην όψη της το βλέπεις, στη ματιά της:/ Στο τρυφερό αυτό φως έχει ωριμάσει / Πού αρνείται ο ουρανός στη φαντασμένη μέρα.