ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΕΙΡΙΑ

Ο Ίμρε Κέρτες, βέβαια, δεν ξεχνά ούτε σε αυτό το βιβλίο την εβραϊκή καταγωγή του. Ως γνωστόν στα 15 του συνελήφθη και στάλθηκε στο Άουσβιτς και στο Μπούχενβαλντ. Αργότερα έζησε στην ανέχεια και την αφάνεια και μόνο στα 46 του, όταν δημοσίευσε το σχετικό με τις ναζιστικές διώξεις των Εβραίων Μυθιστόρημα ενός ανθρώπου δίχως πεπρωμένο (Εκδ. Καστανιώτη) έτυχε αναγνώρισης. Οπότε έστω και en passant, λέει κι εδώ δυο τρεις κουβέντες για το αντιεβραϊκό μένος. Βάζει έναν αδίστακτο αστυνομικό-βασανιστή να παίρνει ιδέες από ένα βιβλίο για το Άουσβιτς. Και να παρουσιάζει τον τρόπο σκέψης του, με κατακλείδα τη φράση «όποιος επιθυμεί κάτι διαφορετικό είναι Εβραίος».

Υπάρχουν ωστόσο πολύ σημαντικότερα σημεία στο βιβλίο. Όπως εκείνο της σύγκρουσης του γιου με τον επιχειρηματία πατέρα. Με έντονη θεατρικότητα και καταπληκτική διεισδυτικότητα στους ρόλους και τις στάσεις, δίνει δικαίωμα φωνής σε όλες τις πλευρές.

Δεν παρουσιάζει απλώς τον κυνισμό του πατέρα αλλά και την τετράγωνη λογική του που τον κάνει κυνικό. Είναι δηλαδή κυνικός όχι γιατί είναι κακός, αλλά γιατί είναι ευφυής και ίσως και γιατί η θέση του τον οδηγεί μαθηματικά στον κυνισμό: «Όταν κάποιος αποφασίζει να αγωνιστεί, πρέπει να γνωρίζει για τι αγωνίζεται. Αλλιώς δεν έχει νόημα. Ενάντια στην εξουσία αγωνίζεται κάποιος τις περισσότερες φορές για να ανέλθει ο ίδιος στην εξουσία. Ή γιατί η εξουσία απειλεί την ίδια του τη ζωή», λέει. Και αλλού: «Ξέρεις πως για να συστήσεις μια ομάδα που να έχει συνειδητούς στόχους χρειάζεσαι ανίδεα υποχείρια για να τους πετύχεις; Υποχείρια, ακόμα και όταν αυτά ανακηρύσσονται ήρωες, και μάλιστα σε μερικά από αυτά- μόνο κάποια λίγαενδεχομένως να αφιερώνονται και μνημεία στους δρόμους;».