«Ας δούμε το λαϊκό, ανυπεράσπιστο κοινό»

O ζωγράφος Δημήτρης Μυταράς κατέχει ένα αξιοζήλευτο ρεκόρ. Είναι ο πλέον αναγνωρίσιμος Έλληνας εικαστικός καλλιτέχνης. Τον γνωρίζουν πάνω από ένα εκατομμύριο Έλληνες (11,5% του συνόλου), σύμφωνα με έρευνα της Μetron Αnalysis.

Όλα τα έχει κάνει ο πολυσχιδής ζωγράφος και συγγραφέας ποιημάτων, δοκιμίων και παραμυθιών, ντιζάινερ και σκηνογράφος, καθηγητής και δύτης, υπερασπιστής των αδέσποτων. Αυτό που έλειπε ήταν να παίξει σε ταινία. Έγινε κι αυτό. Η ταινία «Είδωλα στον καθρέφτη», με πρωταγωνιστή τον ίδιο και πολλούς επώνυμους στους «πραγματικούς» τους ρόλους.

Πώς βρεθήκατε πρωταγωνιστής σε ταινία;

«Με βρήκαν. Και μου φάνηκε ωραία ιδέα. Επί ενάμισι χρόνο μπαινόβγαιναν στο σπίτι μου μακιγιέρ, οπερατέρ, ηχολήπτες, μπούμεν. Σενάριο δεν υπήρχε αλλά κάθε φορά έμπαινα στην ταινία και μιλούσα για πολλά και διάφορα κυρίως για τη δουλειά μου. Η ταινία έχει αρχή, μέση και τέλος, δομή και εξέλιξη. Δεν είναι μονόλογος.

Υπάρχει μια ιστορικός της τέχνης η Λίμπερτυ Πολύζου που θέλει να κάνει μελέτη πάνω στη δουλειά μου. Έρχεται, πάμε στο θέατρο, μπαίνουμε στη Σχολή Καλών Τεχνών και διδάσκω, στήνω μια έκθεση, κάνω ξύλινα παιχνίδια για παιδιά, επισκεπτόμαστε το σχολείο στη Χαλκίδα και συζητάμε με τη γυναίκα μου, Χαρίκλεια, κάνω

Ο τίτλος της ταινίας είναι εμπνευσμένος από έναν στίχο του Σεφέρη, «είδωλα στον καθρέφτη», που αποτελεί κύριο θέμα της ζωγραφικής του Μυταρά, αλλά και τίτλο βιβλίου του

μια βόλτα στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, στα ναυπηγεία, πάμε στα μουσεία όπου βλέπουμε τα αγάλματα, τα μοντέλα, θέματα που επηρέασαν τη δουλειά μου, κάνω καταδύσεις στη θάλασσα και βγάζω όστρακα, ανεβαίνω σε μοτοσυκλέτες. Ανάμεσα σ΄ αυτές τις λήψεις “πέφτουν” τα αντίστοιχα έργα και γίνονται σχόλια από πολλούς. Μερικές φορές χρειάστηκε να επαναλάβουμε δέκα φορές το γύρισμα. Δεν υπάρχει παραμύθι στην ταινία, υποκριτική. Αντίθετα, προσπάθησα να απομυθοποιήσω τα πράγματα ιδιαίτερα της τέχνης, να δείξω ότι δεν έχει μυστικά».

Τελικά, τι μετρά περισσότερο στην τέχνη; Το συναίσθημα ή η σκέψη; «Τα συναισθήματα φτιάχνουν το έργο. Η ιδέα, το μυαλό διορθώνει το αίσθημα. Όμως η τεχνική είναι η υπηρέτρια του αισθήματος. Δεν πιστεύω ότι είναι δυνατόν να περιορισθούμε στο σχολίασμα θεμάτων της τέχνης αγνοώντας την κοινωνία. Υπάρχει ένα μήνυμα. Αυτό που με απασχολεί σε όλη τη ζωή μου είναι το λαϊκό και ανυπεράσπιστο κοινό. Και αυτό περνά στην ταινία. Υπάρχει λ.χ. ένα κεφάλαιο που επιγράφεται “τα σκοτεινά χρόνια” που αναφέρεται στη Χαλκίδα και ασχολείται με ανθρώπους που μετά τον πόλεμο του ΄40 έμεναν σε σπηλιές και μέσα σε δύο τρία χρόνια πέθαναν από την πείνα και τις κακουχίες. Έζησαν δηλαδή τόσο όπως ζουν και τα αδέσποτα σκυλιά…».

Το μεγάλο ατού της ταινίας είναι ότι δείχνει τους χώρους που αποτέλεσαν τα βιώματα και πηγή έμπνευσης για τον καλλιτέχνη.


«Όλοι ενσαρκώνουν τον εαυτό τους»

«Είναι μια ταινία με γνωστούς πρωταγωνιστές που όμως δεν είναι ηθοποιοί», λέει ο σκηνοθέτης της ταινίας Γιάννης Βαμβακάς. «Η ιστορικός της τέχνης, Λίμπερτυ Πολύζου, σύμφωνα με το σενάριο, αναλαμβάνει να κάνει ένα διδακτορικό για τον γνωστότερο Έλληνα ζωγράφο. Τους άλλους “ρόλους” παίζουν η γυναίκα του ζωγράφος Χαρίκλεια Μυταρά (που έχει ιδρύσει το πρώτο εικαστικό σχολείο στην Ελλάδα, το Εργαστήρι της Χαλκίδας), η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, ο Άγγελος Δεληβορριάς, ο Ίων Βορρές, ο Ευγένιος Σπαθάρης, η Λήδα Βαρδινογιάννη, ο Σωτήρης Σόρογκας κ.ά. Όλοι ενσαρκώνουν τον εαυτό τους».

Γιατί το ονομάζετε ταινία και όχι ντοκιμαντέρ;

«Το έργο, διάρκειας 102΄, προβλήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη και θα προβληθεί στη Χαλκίδα, ιδιαίτερη πατρίδα του Δημήτρη Μυταρά. Ψάχνουμε αίθουσες διανομής με την πεποίθηση ότι η ταινία- ντοκουμέντο θα πετύχει. Είναι κάτι που δεν έχει ξαναγίνει. Όμως ο Μυταράς ενδιαφέρει τον κόσμο».